Kamu Alacaklarını Takip Hukukunda Mülkiyet Hakkını Koruyucu Usuli Bir Güvence: Değer Biçme

Yıl 2026, Sayı: 66 , 53 - 82 , 29.04.2026

Yunus Emre Yılmazoğlu

https://doi.org/10.54049/taad.1851087

https://izlik.org/JA24AY63ET

Öz

Asıl borçludan tahsil edilemeyen kamu alacakları nedeniyle alacağın ödenmesinden ikinci derecede sorumlu olan kanuni temsilci ya da limited şirket ortağı hakkında cebrî takip yürütülmesi, kamu alacağının asıl borçludan tahsil edilememesine veya tahsil edilemeyeceğinin anlaşılmasına bağlıdır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre alacağın tahsil edilemeyeceğinin anlaşıldığı hâllerden biri, borçlunun haczedilen mal varlığına bu Kanun hükümlerine göre değer biçilmesi yoluyla belirlenen tutarın kamu alacağını karşılayamayacağının ortaya konulmasıdır. İdareyi, asıl borçlunun mal varlığı ile ilgili takibi sonuçlandırma yükümlülüğünden kurtaran bu yöntem, idareye, ikincil sorumluların mülkiyet hakkına daha kolay müdahale edebilme imkânı tanımaktadır. Bu kolaylığı dengeleyici bir unsur olarak idarenin, bu olguyu, borçlunun mal varlığı değerlerine değer biçerek ortaya koyması öngörülmüştür. Hâliyle değer biçme ve biçilen değere karşı idari itirazda bulunma veya dava açma olanakları bilhassa ikincil sorumluların mülkiyet hakkının korunması açısından usule ilişkin bir güvence oluşturmaktadır. Çalışmada değer biçme işlemi, yargı uygulaması da dikkate alınarak bu boyutları ile irdelenecektir.

Anahtar Kelimeler

Tahsil Edilemeyeceği Anlaşılan Kamu Alacağı , Değer Biçme , Haciz , Mülkiyet Hakkı , Usule İlişkin Güvenceler

Valuation as a Procedural Safeguard Protecting the Right to Property in Public Receivables Enforcement Law

https://izlik.org/JA24AY63ET

Öz

In the field of public receivables enforcement, the initiation of compulsory execution proceedings against secondary liable persons—such as legal representatives or shareholders of limited liability companies—hinges upon the inability to collect the debt from the primary debtor. Pursuant to Law No. 6183 on the Procedure for the Collection of Public Receivables, one of the legally recognized indicators of such uncollectibility is the determination, through an official valuation process, that the seized assets of the debtor are insufficient to satisfy the outstanding public receivable. This valuation mechanism effectively releases the administrative authority from the obligation to exhaust all enforcement measures against the primary debtor’s assets. However, it simultaneously introduces a significant risk of infringement upon the right to property of secondary obligors. To mitigate this risk, the legal framework imposes a procedural safeguard by requiring that the public administration establish uncollectibility through a formal valuation of the debtor’s assets. The ability of secondary obligors to challenge the valuation—either through administrative objection or judicial review—thus emerges as a critical procedural guarantee for the protection of their right to property. This article seeks to examine the legal nature, function, and implications of the asset valuation requirement within this context. Particular attention will be paid to judicial interpretations and practical applications, with the aim of evaluating the extent to which the valuation process serves as an effective safeguard for secondary obligors under Turkish tax law.

Anahtar Kelimeler

Public Receivables , Uncollectibility , Asset Valuation , Right to Property , Enforcement Proceedings , Procedural Safeguards.

Kaynakça

• Bahçeci B, Kamu Alacağını Takip Hukuku (Seçkin Yayıncılık 2019)
• Balcı M, Kamu İcra Hukuku ve 6183 Sayılı Kanun Uygulaması (3. bs On İki Levha Yayıncılık 2023)
• Batı M, Vergi Hukuku (5. bs Seçkin Yayıncılık 2025)
• Candan T, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (6. bs Yetkin Yayıncılık 2025)
• Gemalmaz H B, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde Mülkiyet Hakkı (Beta Yayıncılık 2009)
• Gemalmaz H B, Mülkiyet Hakkı, Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru El Kitapları Serisi-6 (Avrupa Konseyi 2018)
• Gümüşkaya G, ‘Anonim ve Limited Ortaklık Kanuni Temsilcilerinin Vergisel Sorumluluğu Açısından Tahsil İmkansızlığı’ (2010) 343 Vergi Dünyası 200
• Karakoç Y, Kamu İcra Hukuku (Yetkin Yayıncılık 2016)
• Kaşak F E, ‘Tüzel Kişilik Kavramı ve Tüzel kişilik Perdesinin Kaldırılması’ (2020) 26 [2] Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 1242.
• Öncel M, Kumrulu A, Çağan N ve Göker C, Vergi Hukuku (33. bs Turhan Kitabevi 2024)
• Tunç Z, ‘Tahsil Edilemeyeceği Anlaşılan Kamu Alacağı Kavramının Belirlilik İlkesi Bakımından Yargı Kararları Işığında İncelenmesi’ (2022) 32 [171] Mali Çözüm 199
• Yapar B K, Türk Hukukunda Kamu Alacaklarını Güvence Altına Alan Önlemler (On İki Levha Yayıncılık 2020)
• Yaralı L, Limited Şirketin Kamu Borçlarından Müdürlerin ve Ortakların Sorumluluğu (2. bs Yaklaşım Yayıncılık 2011)
• Yılmazoğlu Y E, İdari Yargıda Hak Eksenli Dönüşüm & Vergi Uyuşmazlığından Doğan İdari Davalarda Mülkiyet Hakkının Korunması (On İki Levha Yayıncılık 2021)
• Yılmazoğlu, Y E, ‘Bireysel Başvuru Kararlarının İdari Yargıda Objektif İşlevi -Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu Kararları Bağlamında Bir İrdeleme’ (2025) 74 [2] Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 773
• AYM, E 2016/14, K 2017/170, T 13.12.2017
• AYM, E 2014/144, K 2015/29 T 19.3.2015
• AYM, Narsan Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti., B No 2013/6842, 20.4.2016
• AYM, Selahattin Turan, B No 2014/11410, 22.6.2017
• AYM, Reis Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. [GK], B No 2015/6728, 1.2.2018
• AYM, Erol Kesgin [GK], B No 2015/11192, 30.5.2019
• AYM, Sedat Şanlı, B No 2018/6812, 3.7.2019
• AYM, Güven Bostan, B No 2016/4293, 1.7.2020
• AYM, A. Neslihan Kuyucu, B No 2020/7159, 18.12.2024
• Uluslararası Adalet Divanı, Barcelona Transaction, Light and Power Company Limited, 5.2.1970
• ECHR, Gasus Dosier-und Fördertechnik GmbH v The Netherlands, App no 15375/89, 23.2.1995
• ECHR, Bistrović v Croatia, App no 25774/05, 31.5.2007
• ECHR, Centro Europa 7 S.r.1. and Di Stefano v Italy [GC], App no 38433/09, 7.6.2012
• ECHR, Vistiņš ve Perepjolkins v Latvia [GC], App no 71243/01, 25.10.2012
• ECHR, Béláné Nagy v Macaristan [GC], App no 53080/13, 13.12.2016
• ECHR, Lekić v Slovenia [GC], App no 36480/07, 11.12.2018
• ECHR, Muhammad and Muhammad v Romania [GC], App no 80982/12, 15.10.2020.
• ECHR, Yel and Others v Turkey, App no 28241/18, 13.7.2021
• D VDDK, E 2019/700, K 2020/1074, T 21.10.2020
• D VDDK, E 2019/1594, K 2020/1267, T 18.11.2020
• D VDDK, E 2021/443, K 2022/1136, T 5.10.2022
• D VDDK, E 2025/1, K 2025/13, T 9.4.2025 (RG 14.6.2025/32926)
• D VDDK, E 2019/975, K 2020/1266, T 18.11.2020
• D VDDK, E 2023/1473, K 2025/86, T 26.2.2025
• D 3 D, E 1989/4098, K 1991/2604, T 16.10.1991
• D 3 D, E 1992/1042, K 1993/3096, T 9.11.1993
• D 3 D, E 2012/4855, K 2015/4862, T 18.6.2015
• D 3 D, E 2016/12045, K 2020/896, T 20.2.2020
• D 3 D, E 2016/8701, K 2020/1410, T 11.3.2020
• D 4 D, E 1994/5341, K 1995/1892, T 24.4.1995
• D 4 D, E 1995/5058, K 1996/4626, T 29.11.1996
• D 4 D, E 2015/850, K 2015/3899, T 24.6.2015
• D 4 D, E 2013/881, K 2016/1541, T 7.4.2016
• D 4 D, E 2009/7894, K 2010/879, T 24.2.2010
• D 4 D, E 2015/10077, K 2016/1580, T 12.4.2016
• D 4 D, E 2019/200, K 2022/5420, T 6.10.2022
• D 7 D, E 2017/796, K 2021/2353, T 20.5.2021
• D 7 D, E 2017/1982, K 2021/2666, T 3.6.2021
• D 9 D, E 2015/1255, K 2017/4417, T 3.5.2017
• D 9 D, E 2016/12117, K 2019/1394, T 3.4.2019
• D 9 D, E 2019/2983, K 2022/2318, T 31.5.2022
• (3.6.2025)
• Erişim Tarihi 12.9.2025
• Erişim Tarihi 13.9.2025
• Erişim Tarihi 14.9.2025