Research Article

Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme

Number: 84 December 31, 2023
TR EN

Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme

Abstract

Taşkınlar her geçen gün artan büyüklük ve sıklıklarına bağlı olarak dünyada ve ülkemizde önemi giderek artan afetlerden birisidir. Bu çalışmadaki temel amaç, taşkın duyarlılık ile ilgili uluslararası ve ulusal literatürün değerlendirilmesi ve duyarlılık çalışmalarına yeni bir yaklaşım olarak sel ve taşkınların meydana geldiği yerleşmelerin su toplama havzaları temelli taşkın duyarlılık parametrelerinin belirlenmesini gerçekleştirmektir. Bu kapsamda çalışmada tarihsel taşkın envanterine bağlı olarak Bursa ili sınırları içerisinde vadi tabanı ve akarsu kenarında sel ve taşkınların yaşandığı yerleşmelerin havzalarına bağlı olarak taşkın duyarlılık analizi parametreleri belirlenmiştir. Çalışmada kullanılan temel altlık veriler, Bursa iline ait 5m çözünürlüklü Sayısal Yükseklik Modeli (SYM), 1956-2022 yılları arasını kapsayan envanter verileri, litoloji, hidrolojik toprak grupları (HTG) ve yağış (WorldClim) verileridir. Bursa il sınırları içerisinde meydana gelen tarihsel sel ve taşkın envanterine bağlı olarak 28 yerleşme ve bu yerleşmelerin su toplama havzaları belirlenmiş ve bu havzalara sel ve taşkının oluşmasında hazırlayıcı 12 parametre uygulanmıştır. Taşkın hazırlayıcı parametreler sınıflandırma aşamasında 0-1 arasında normalize edilerek ortaya çıkan sonuca göre taşkın duyarlılık için parametre katsayıları oluşturulmuştur. Sonuç olarak envantere göre maksimum etkiye sahip parametreler; çatallanma oranı (R_b), drenaj yoğunluğu (D_d), akım toplanma zamanı (T_c), eğim, topografik nemlilik indeksi, akarsu güç indeksi, hidrolojik toprak grupları, olarak belirlenmiştir. Bu çalışma ile taşkın duyarlılık analizinde önceki çalışmalardan farklı olarak envantere bağlı ve yerleşim temelli havzalardan taşkın duyarlılık parametreleri belirlenmiştir.

Keywords

Supporting Institution

Bursa Uludağ Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi

Project Number

SDK-2022-1081

Thanks

Çalışma sırasında verdiği desteklerden dolayı Dr. Öğr. Üyesi Abdullah AKBAŞ’a teşekkür ederiz.

References

  1. Adiat, K. A. N., Nawawi, M. N. M., & Abdullah, K. (2012). Assessing the accuracy of GIS-based elementary multi criteria decision analysis as a spatial prediction tool–a case of predicting potential zones of sustainable groundwater resources. Journal of Hydrology, 440, 75-89.
  2. Ahmadlou M., Karimi M., Alizadeh S., Shirzadi A., Parvinnejhad D., Shahabi H., & Panahi M. (2018). Flood susceptibility assessment using integration of Adaptive Network-Based Fuzzy İnference System (Anfıs) and Biogeography-Based Optimization (BBO) and BAT algorithms (BA). Geocarto International, 34(11), 1252–1272.
  3. Akbaş, A., & Özdemir, H. (2018). Marmara Denizi havzasının hidroklimatolojik dinamiklerinin belirlenmesi. Türk Coğrafya Dergisi, (70), 123-131.
  4. Al-Aizari, A. R., Al-Masnay, Y. A., Aydda, A., Zhang, J., Ullah, K., Islam, A. R. M. T., & Liu, X. (2022). Assessment analysis of flood susceptibility in Tropical Desert area: a case study of Yemen. Remote Sensing, 14(16), 4050.
  5. Alam, A., Ahmed, B., & Sammonds, P. (2021). Flash flood susceptibility assessment using the parameters of drainage basin morphometry in SE Bangladesh. Quaternary International, 575, 295-307.
  6. Ali, S. A., Parvin, F., Pham, Q. B., Vojtek, M., Vojteková, J., Costache, R., & Ghorbani, M. A. (2020). GIS-based comparative assessment of flood susceptibility mapping using hybrid multi-criteria decision-making approach, naïve Bayes tree, bivariate statistics and logistic regression: a case of Topľa basin, Slovakia. Ecological Indicators, 117, 106620. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2020.106620
  7. Arabameri A., Rezaei K., Cerdà A., Conoscenti C., & Kalantari Z. A. (2019). Comparison of Statistical Methods and multi-criteria decision making to map flood hazard susceptibility in Northern Iran. Science of the Total Environment, 660, 443–458.https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.01.021
  8. Ardel, A. (1943). Marmara bölgesinin güneydoğu havzalarının morfolojik karakterleri. Türk Coğrafya Dergisi, (2), 160-173.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Drainage, Hydrography, Physical Geography

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2023

Submission Date

August 18, 2023

Acceptance Date

September 10, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 84

APA
Kuşcu, İ., & Özdemir, H. (2023). Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme. Türk Coğrafya Dergisi, 84, 67-83. https://doi.org/10.17211/tcd.1345962
AMA
1.Kuşcu İ, Özdemir H. Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme. Turk Geog. Rev. 2023;(84):67-83. doi:10.17211/tcd.1345962
Chicago
Kuşcu, İmren, and Hasan Özdemir. 2023. “Taşkın Duyarlılık Analizinde Kullanılan Parametreler üzerine Bir Değerlendirme”. Türk Coğrafya Dergisi, nos. 84: 67-83. https://doi.org/10.17211/tcd.1345962.
EndNote
Kuşcu İ, Özdemir H (December 1, 2023) Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme. Türk Coğrafya Dergisi 84 67–83.
IEEE
[1]İ. Kuşcu and H. Özdemir, “Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme”, Turk Geog. Rev., no. 84, pp. 67–83, Dec. 2023, doi: 10.17211/tcd.1345962.
ISNAD
Kuşcu, İmren - Özdemir, Hasan. “Taşkın Duyarlılık Analizinde Kullanılan Parametreler üzerine Bir Değerlendirme”. Türk Coğrafya Dergisi. 84 (December 1, 2023): 67-83. https://doi.org/10.17211/tcd.1345962.
JAMA
1.Kuşcu İ, Özdemir H. Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme. Turk Geog. Rev. 2023;:67–83.
MLA
Kuşcu, İmren, and Hasan Özdemir. “Taşkın Duyarlılık Analizinde Kullanılan Parametreler üzerine Bir Değerlendirme”. Türk Coğrafya Dergisi, no. 84, Dec. 2023, pp. 67-83, doi:10.17211/tcd.1345962.
Vancouver
1.İmren Kuşcu, Hasan Özdemir. Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme. Turk Geog. Rev. 2023 Dec. 1;(84):67-83. doi:10.17211/tcd.1345962

Cited By

Publisher: Türk Coğrafya Kurumu / Turkish Geographical Society