TR
EN
Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme
Öz
Taşkınlar her geçen gün artan büyüklük ve sıklıklarına bağlı olarak dünyada ve ülkemizde önemi giderek artan afetlerden birisidir. Bu çalışmadaki temel amaç, taşkın duyarlılık ile ilgili uluslararası ve ulusal literatürün değerlendirilmesi ve duyarlılık çalışmalarına yeni bir yaklaşım olarak sel ve taşkınların meydana geldiği yerleşmelerin su toplama havzaları temelli taşkın duyarlılık parametrelerinin belirlenmesini gerçekleştirmektir. Bu kapsamda çalışmada tarihsel taşkın envanterine bağlı olarak Bursa ili sınırları içerisinde vadi tabanı ve akarsu kenarında sel ve taşkınların yaşandığı yerleşmelerin havzalarına bağlı olarak taşkın duyarlılık analizi parametreleri belirlenmiştir. Çalışmada kullanılan temel altlık veriler, Bursa iline ait 5m çözünürlüklü Sayısal Yükseklik Modeli (SYM), 1956-2022 yılları arasını kapsayan envanter verileri, litoloji, hidrolojik toprak grupları (HTG) ve yağış (WorldClim) verileridir. Bursa il sınırları içerisinde meydana gelen tarihsel sel ve taşkın envanterine bağlı olarak 28 yerleşme ve bu yerleşmelerin su toplama havzaları belirlenmiş ve bu havzalara sel ve taşkının oluşmasında hazırlayıcı 12 parametre uygulanmıştır. Taşkın hazırlayıcı parametreler sınıflandırma aşamasında 0-1 arasında normalize edilerek ortaya çıkan sonuca göre taşkın duyarlılık için parametre katsayıları oluşturulmuştur. Sonuç olarak envantere göre maksimum etkiye sahip parametreler; çatallanma oranı (R_b), drenaj yoğunluğu (D_d), akım toplanma zamanı (T_c), eğim, topografik nemlilik indeksi, akarsu güç indeksi, hidrolojik toprak grupları, olarak belirlenmiştir. Bu çalışma ile taşkın duyarlılık analizinde önceki çalışmalardan farklı olarak envantere bağlı ve yerleşim temelli havzalardan taşkın duyarlılık parametreleri belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bursa Uludağ Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi
Proje Numarası
SDK-2022-1081
Teşekkür
Çalışma sırasında verdiği desteklerden dolayı Dr. Öğr. Üyesi Abdullah AKBAŞ’a teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Adiat, K. A. N., Nawawi, M. N. M., & Abdullah, K. (2012). Assessing the accuracy of GIS-based elementary multi criteria decision analysis as a spatial prediction tool–a case of predicting potential zones of sustainable groundwater resources. Journal of Hydrology, 440, 75-89.
- Ahmadlou M., Karimi M., Alizadeh S., Shirzadi A., Parvinnejhad D., Shahabi H., & Panahi M. (2018). Flood susceptibility assessment using integration of Adaptive Network-Based Fuzzy İnference System (Anfıs) and Biogeography-Based Optimization (BBO) and BAT algorithms (BA). Geocarto International, 34(11), 1252–1272.
- Akbaş, A., & Özdemir, H. (2018). Marmara Denizi havzasının hidroklimatolojik dinamiklerinin belirlenmesi. Türk Coğrafya Dergisi, (70), 123-131.
- Al-Aizari, A. R., Al-Masnay, Y. A., Aydda, A., Zhang, J., Ullah, K., Islam, A. R. M. T., & Liu, X. (2022). Assessment analysis of flood susceptibility in Tropical Desert area: a case study of Yemen. Remote Sensing, 14(16), 4050.
- Alam, A., Ahmed, B., & Sammonds, P. (2021). Flash flood susceptibility assessment using the parameters of drainage basin morphometry in SE Bangladesh. Quaternary International, 575, 295-307.
- Ali, S. A., Parvin, F., Pham, Q. B., Vojtek, M., Vojteková, J., Costache, R., & Ghorbani, M. A. (2020). GIS-based comparative assessment of flood susceptibility mapping using hybrid multi-criteria decision-making approach, naïve Bayes tree, bivariate statistics and logistic regression: a case of Topľa basin, Slovakia. Ecological Indicators, 117, 106620. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2020.106620
- Arabameri A., Rezaei K., Cerdà A., Conoscenti C., & Kalantari Z. A. (2019). Comparison of Statistical Methods and multi-criteria decision making to map flood hazard susceptibility in Northern Iran. Science of the Total Environment, 660, 443–458.https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.01.021
- Ardel, A. (1943). Marmara bölgesinin güneydoğu havzalarının morfolojik karakterleri. Türk Coğrafya Dergisi, (2), 160-173.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Drenaj, Hidrografi, Fiziki Coğrafya
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2023
Gönderilme Tarihi
18 Ağustos 2023
Kabul Tarihi
10 Eylül 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Sayı: 84
APA
Kuşcu, İ., & Özdemir, H. (2023). Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme. Türk Coğrafya Dergisi, 84, 67-83. https://doi.org/10.17211/tcd.1345962
AMA
1.Kuşcu İ, Özdemir H. Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme. Türk Coğ. Derg. 2023;(84):67-83. doi:10.17211/tcd.1345962
Chicago
Kuşcu, İmren, ve Hasan Özdemir. 2023. “Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 84: 67-83. https://doi.org/10.17211/tcd.1345962.
EndNote
Kuşcu İ, Özdemir H (01 Aralık 2023) Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme. Türk Coğrafya Dergisi 84 67–83.
IEEE
[1]İ. Kuşcu ve H. Özdemir, “Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme”, Türk Coğ. Derg., sy 84, ss. 67–83, Ara. 2023, doi: 10.17211/tcd.1345962.
ISNAD
Kuşcu, İmren - Özdemir, Hasan. “Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme”. Türk Coğrafya Dergisi. 84 (01 Aralık 2023): 67-83. https://doi.org/10.17211/tcd.1345962.
JAMA
1.Kuşcu İ, Özdemir H. Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme. Türk Coğ. Derg. 2023;:67–83.
MLA
Kuşcu, İmren, ve Hasan Özdemir. “Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 84, Aralık 2023, ss. 67-83, doi:10.17211/tcd.1345962.
Vancouver
1.İmren Kuşcu, Hasan Özdemir. Taşkın duyarlılık analizinde kullanılan parametreler üzerine bir değerlendirme. Türk Coğ. Derg. 01 Aralık 2023;(84):67-83. doi:10.17211/tcd.1345962
Cited By
Taşkın Duyarlılığının Best-Worst Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Suluca Deresi Havzası (Tokat) Örneği
Black Sea Journal of Engineering and Science
https://doi.org/10.34248/bsengineering.1488908Büyükdere havzasına (Hizan-Bitlis) ait alt havzaların hidromorfometrik analizlerle taşkın duyarlılıklarının korelasyonu
lnternational Journal of Geography and Geography Education
https://doi.org/10.32003/igge.1482830Flood susceptibility analysis of settlement basins on a provincial scale using inventory flood data
Environmental Earth Sciences
https://doi.org/10.1007/s12665-024-11988-2Dalaman Çayı Havzası’nın Morfometrik Analiz Yöntemleri Kullanılarak Alt Havza Kapsamında Taşkın Duyarlılık Önceliklendirmesi
Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi
https://doi.org/10.56130/tucbis.1807763Integration of AHP and machine learning methods for flood susceptibility analysis in a Meandering River
Turkish Journal of Remote Sensing
https://doi.org/10.51489/tuzal.1789569Görele Çayı, Yalakoda Deresi ve Acısu Deresi Havzalarında Taşkın Duyarlılığının Morfometrik Yöntemlerle Değerlendirilmesi
Jeomorfolojik Araştırmalar Dergisi
https://doi.org/10.46453/jader.1865335Yomra Deresi Havzasının Taşkın Maruziyet Analizi
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi
https://doi.org/10.21324/dacd.1725047