Research Article

Geyik Dağı Güncel Buzulları ve Morfometrik Özeliklleri

Number: 84 December 31, 2023
EN TR

Geyik Dağı Güncel Buzulları ve Morfometrik Özeliklleri

Öz

Geyik Dağları, Geç Kuvaterner boyunca yoğun ve tekrarlanan buzullaşmalara maruz kalmıştır. Güncel bir buzulun varlığı bölgede yapılan daha önceki çalışmalarda doğrulanmamış veya tespit edilememiştir. Bölgede yerel gezgin olan Hasan Hüseyin Kahrıman’nın 27 Ekim 2023 tarihinde buzul varlığını sosyal medya aracılığı ile aktarması üzerine buzulları tanımlamak ve yerlerini belirlemek için uzaktan algılama yöntemleri kullanılmış ve Geyik Dağı’na yapılan arazi çalışması ile güncel buzulların varlıkları doğrulanmıştır. Bu çalışma aynı zamanda bilimsel olarak Geyik Dağı’nda güncel bir buzulun varlığını tanımlayan ve doğrulayan ilk çalışmadır. Belirlenen yayılış alanları üzerinden buzul modellemesi, ELA (Equilibrium Line Altitude) hesaplama araçları, bakı ve eğim intersect (kesiştirme) analizleri ile sirk morfometrisi yöntemleri kullanılarak buzulların ve içerisinde yer aldıkları sirkler ile yakın çevresinin özellikleri nicel verilerle ortaya konulmuştur. Buzul modellemesi neticesinde Geyik Orta Buzulu’nun toplam 6000 (±300) m2, Doğu Buzulu’nun 2030 (±100) m2 toplamda ise Geyik Dağı’ndaki buzulların 8030 (±480) m2 alana sahip olduğu tespit edilmiştir. Buzulların ortalama olarak uzunlukları 95 m (metre), ELA değeri ise 2619 m olarak hesaplanmıştır. Buzulların 12-30˚ eğim değerleri arasında ve tamamen kuzey bakılı alanlarda bulundukları tespit edilmiştir. Buzullar ve sirklerin morfolojik özellikleri, yüksek rakım, bakı özellikleri ve yüksek kar birikimi Geyik Dağı’ndaki buzulların bu kesimlerde korunmasına pozitif olarak etki etmiştir. Buzullar üzerinde yapılan karşılaştırmalı uydu görüntülerinde 06.09.2010 tarihinden günümüze kadar buzulların alansal olarak %50’sinden fazlasının erdiği ve önümüzdeki yıllarda etkisini giderek arttıran küresel ısınma ile beraber 5 yıl içerisinde tamamen ortaya kalkacağı tahmin edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Tübitak

Project Number

122Y360

Thanks

Bu çalışma, TÜBİTAK destekli 122Y360 numaralı 1001 Projesi ile desteklenmiştir.

References

  1. Almazroui, M., Awad, A. M., Islam, M. N., Al-Khalaf, A. K. (2015). A climatological study: wet season cyclone tracks in the East Mediterranean region. Theoretical and Applied Climatology, 120, 351-365. https://doi.org/10.1007/s00704-014-1178-z
  2. Anderson, R. S. (2000). A model of ablation-dominated medial moraines and the generation of debris-mantled glacier snouts. Journal of Glaciology, 46(154), 459-469. DOI: https://doi.org/10.3189/172756500781833025
  3. Anderson, L. S., Anderson, R. S. (2016). Modeling debris-covered glaciers: response to steady debris deposition. The Cryosphere, 10(3), 1105-1124. https://doi.org/10.5194/tc-10-1105-2016
  4. Arkel, N. A. (1973). Die gegenwärtige Vergletscherung des Ararat. Zeitschrift für Gletscherkunde und Glazialgeologie, 9(1–2), 89-103.
  5. Arpat, E., Özgül, N. (1972). Geyikdağ’da kaya buzulları, Orta Toroslar.
  6. Barr, I.D., Spagnolo, M. (2015). Glacial cirques as palaeoenvironmental indicators: Their potential and limitations. EarthScience Reviews,151, 48-78. https://doi.org/10.1016/j.earscirev.2015.10.004
  7. Bayrakdar, C. (2012). Akdağ Kütlesi’nde (Batı Toroslar) karstlaşma-buzul ilişkisinin jeomorfolojik analizi (Yayın no. 314839) [Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  8. Bayrakdar, C., Cilgin, Z., Doker, M. F., Canpolat, E., (2015). Evidence of an active glacier in the Munzur Mountains, eastern Turkey. Turkısh Journal Of Earth Scıences, 24(1), 56-71. DOI: 10.3906/yer-1403-7

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Glaciology

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2023

Submission Date

November 25, 2023

Acceptance Date

December 11, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 84

APA
Keserci, F., Güngör, G., Bozdoğan, M., Canpolat, E., Çılğın, Z., & Bayrakdar, C. (2023). Geyik Dağı Güncel Buzulları ve Morfometrik Özeliklleri. Türk Coğrafya Dergisi, 84, 199-217. https://doi.org/10.17211/tcd.1395806

Cited By

Publisher: Türk Coğrafya Kurumu / Turkish Geographical Society