Research Article

Farklı Metin Türlerinde Okuduğunu Anlama Becerilerinin Zihin Kuramı Becerileri Açısından İncelenmesi

Volume: 5 Number: 2 November 30, 2025
EN TR

Farklı Metin Türlerinde Okuduğunu Anlama Becerilerinin Zihin Kuramı Becerileri Açısından İncelenmesi

Abstract

Amaç: Çalışmada zihin kuramının hikâye edici ve bilgi verici metinlerde okuduğunu anlama becerileri üzerindeki etkisi kelime hazinesi, sözel çalışma belleği ve dikkat becerileri de dâhil edilerek incelemiştir. Yöntem ve Araçlar: Çalışma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Kolay örnekleme yöntemiyle belirlenen çalışma grubunu Türkiye’den 148 ilkokul üçüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri Yanlış Analiz Envanteri, Zihin Kuramı Görevleri, Kelime Bilgisi Ölçeği, Anlamsız Sözcük Tekrarı Listesi ve Bourdon Dikkat Testi kullanılarak toplanmıştır. Veriler basit doğrusal ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar: Zihin kuramı becerisi tek başına hikâye edici ve bilgi verici metinlerde okuduğunu anlama becerisini yordamaktadır. Ancak analize diğer değişkenler dâhil edildiğinde zihin kuramı becerilerinin hikaye edici metinde okuduğunu anlama becerisinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu görülürken bilgi verici metinde okuduğunu anlama becerisinin anlamlı bir yordayıcısı olmadığı görülmektedir. Hikâye edici metinde okuduğunu anlama becerisi ile zihin kuramı arasında, bilgi verici metinde okuduğunu anlama becerisi ile kelime hazinesi değişkeni arasında diğer değişkenlere kıyasla daha yüksek bir ilişkinin olduğu görülmektedir.

Keywords

Dikkat, kelime hazinesi, okuduğunu anlama becerileri, sözel çalışma belleği, zihin kuramı becerileri.

References

  1. Abdelaal, N. M., &Sase, A. S. (2014). Relationship between prior knowledge and reading comprehension. Advances in Language and Literary Studies, 5(6), 125-131.
  2. Adrian, J. E., Clemente, R. A., Villanueva, L., & Rieffe, C. (2005).Parent–child picture-book reading, mothers’ mental state language and children’s theory of mind. Journal of Child Language, 32(3), 673-686. https://doi.org/10.1017/S030.500.0905006963
  3. Ahmadi, M. R. (2017). The impact of motivation on reading comprehension. International Journal of Research in English Education, 2(1), 1-7. https://doi.org/10.18869/acadpub.ijree.2.1.1
  4. Akoğlu, G., & Acarlar, F. (2014). Investigation of Turkish nonword repetition list for 3-9 years children. Education and Science, 39(173), 13-24.
  5. Akoğlu, G., Ergül, C., & Duman, Y. (2014). Etkileşimli kitap okuma: Korunmaya muhtaç çocukların alıcı ve ifade edici dil becerilerine etkileri. Ilkogretim Online, 13(2).
  6. Akyol, H. (2006). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi. Pegem A Yayıncılık.
  7. Akyol, H., & Sural, Ü. Ç. (2020). Okuma, okuduğunu anlama ve okuma motivasyonunun geliştirmesi: bir eylem araştırması. Eğitim ve Bilim, 46(205). http://dx.doi.org/10.15390/EB.2020.8977
  8. Akyol, H., Yıldırım, K., Seyit, A., & Çetinkaya, Ç. (2013). Anlamaya yönelik nasıl sorular soruyoruz?. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 41-56.
  9. Akyol, M., & Baştuğ, M. (2015). Yapılandırılmış akıcı okuma yönteminin üçüncü sınıf öğrencilerinin akıcı okuma ile okuduğunu anlama becerilerine etkisi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 125-141.
  10. Aram, D., Fine, Y., & Ziv, M. (2013). Enhancing parent–child shared book reading interactions: Promoting references to the book’s plot and socio-cognitive themes. Early childhood research quarterly, 28(1), 111-122. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2012.03.005
APA
Elalmış, S., & Çetinkaya, F. Ç. (2025). Farklı Metin Türlerinde Okuduğunu Anlama Becerilerinin Zihin Kuramı Becerileri Açısından İncelenmesi. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 139-158. https://doi.org/10.55008/te-ad.1706385
AMA
1.Elalmış S, Çetinkaya FÇ. Farklı Metin Türlerinde Okuduğunu Anlama Becerilerinin Zihin Kuramı Becerileri Açısından İncelenmesi. JREE. 2025;5(2):139-158. doi:10.55008/te-ad.1706385
Chicago
Elalmış, Serpil, and Fatih Çetin Çetinkaya. 2025. “Farklı Metin Türlerinde Okuduğunu Anlama Becerilerinin Zihin Kuramı Becerileri Açısından İncelenmesi”. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 5 (2): 139-58. https://doi.org/10.55008/te-ad.1706385.
EndNote
Elalmış S, Çetinkaya FÇ (November 1, 2025) Farklı Metin Türlerinde Okuduğunu Anlama Becerilerinin Zihin Kuramı Becerileri Açısından İncelenmesi. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 5 2 139–158.
IEEE
[1]S. Elalmış and F. Ç. Çetinkaya, “Farklı Metin Türlerinde Okuduğunu Anlama Becerilerinin Zihin Kuramı Becerileri Açısından İncelenmesi”, JREE, vol. 5, no. 2, pp. 139–158, Nov. 2025, doi: 10.55008/te-ad.1706385.
ISNAD
Elalmış, Serpil - Çetinkaya, Fatih Çetin. “Farklı Metin Türlerinde Okuduğunu Anlama Becerilerinin Zihin Kuramı Becerileri Açısından İncelenmesi”. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 5/2 (November 1, 2025): 139-158. https://doi.org/10.55008/te-ad.1706385.
JAMA
1.Elalmış S, Çetinkaya FÇ. Farklı Metin Türlerinde Okuduğunu Anlama Becerilerinin Zihin Kuramı Becerileri Açısından İncelenmesi. JREE. 2025;5:139–158.
MLA
Elalmış, Serpil, and Fatih Çetin Çetinkaya. “Farklı Metin Türlerinde Okuduğunu Anlama Becerilerinin Zihin Kuramı Becerileri Açısından İncelenmesi”. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, vol. 5, no. 2, Nov. 2025, pp. 139-58, doi:10.55008/te-ad.1706385.
Vancouver
1.Serpil Elalmış, Fatih Çetin Çetinkaya. Farklı Metin Türlerinde Okuduğunu Anlama Becerilerinin Zihin Kuramı Becerileri Açısından İncelenmesi. JREE. 2025 Nov. 1;5(2):139-58. doi:10.55008/te-ad.1706385