Sınıf İçi Değerlendirme Uygulamalarında Adalet Algısı: Adil Sınıf Değerlendirmesi Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması
Abstract
Bu çalışmada, sınıf içi değerlendirme süreçlerinde adalet algısını ölçmeyi hedefleyen Adil Sınıf Değerlendirmesi Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanarak ortaokul öğretmenleri örnekleminde geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Adalet, çağdaş ölçme ve değerlendirme uygulamalarının temel ilkelerinden biri olarak öne çıkmakta; ancak alanyazında bu kavramı bütüncül şekilde ele alan ölçme araçlarının sayısı sınırlı kalmaktadır. Sosyal adalet psikolojisi ve örgütsel adalet kuramına dayanan bu ölçek, dağıtımsal, prosedürel ve etkileşimsel adaleti kapsayan beş faktörlü bir yapıya sahiptir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024–2025 eğitim öğretim yılında bir ilin merkez ilçesinde görev yapan 712 ortaokul branş öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Adil Sınıf Değerlendirmesi Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanmış formu kullanılmıştır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, çeviri–tersine çeviri, uzman görüşü ve dil geçerliği uygulamalarını içeren çok aşamalı bir süreç izlenerek gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde Doğrulayıcı Faktör Analizi, Cronbach alfa iç tutarlılık katsayıları, madde-toplam korelasyonları ve %27’lik alt-üst grup karşılaştırmaları yapılmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları, ölçeğin özgün beş faktörlü yapısının Türkçe formda da geçerli olduğunu göstermiş ve modelin uyum indekslerinin yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ölçekteki faktörlerin iç tutarlılığına ilişkin hesaplanan Cronbach alfa katsayıları .76 ile .84 arasında değişmiş ve tüm alt boyutlar açısından kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak Adil Sınıf Değerlendirmesi Ölçeği’nin Türkçe formu geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak değerlendirilmiştir. Ölçek, öğretmen eğitimi, değerlendirme farkındalığı ve okul temelli politika geliştirme süreçlerinde kullanılabilecek işlevsel bir araç niteliğindedir.
Keywords
References
- Alkharusi, H. A. (2011). An analysis of the internal and external structure of the teacher assessment literacy questionnaire. The International Journal of Learning, 18(1), 515–528. https://doi.org/10.18848/1447-9494/CGP/v18i01/47461
- Alm, F. & Colnerud, G. (2015). Teachers’ experiences of unfair grading. Educational Assessment, 20(2), 132–150. https://doi.org/10.1080/10627197.2015.1028620
- Bazvand, A. D. & Rasooli, A. (2022). Students’ experiences of fairness in summative assessment: A study in a higher education context. Studies in Educational Evaluation, 72, 101118. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2021.101118
- Bies, R. J. & Moag, J. F. (1986). Interactional justice: Communication criteria of fairness. R. Lewicki, B. Sheppard, & M. Bazerman (Ed.), Research on negotiation in organizations (c. 1, s. 43–55).
- Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (25. b.). Pegem.
- Brookhart, S. M. (2011). Educational assessment knowledge and skills for teachers. Educational Measurement: Issues and Practice, 30(1), 3–12. https://doi.org/10.1111/j.1745-3992.2010.00195.x
- Brown, G. T. L. (2017). Assessment of student achievement. Routledge.
- Brown, G. T. L. (2021). Classroom assessment: Concepts and applications. Routledge.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Cross-Cultural Scale Adaptation
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
April 12, 2026
Publication Date
April 29, 2026
Submission Date
August 11, 2025
Acceptance Date
January 21, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 24 Number: 1