Sınıf İçi Değerlendirme Uygulamalarında Adalet Algısı: Adil Sınıf Değerlendirmesi Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması
Öz
Bu çalışmada, sınıf içi değerlendirme süreçlerinde adalet algısını ölçmeyi hedefleyen Adil Sınıf Değerlendirmesi Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanarak ortaokul öğretmenleri örnekleminde geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Adalet, çağdaş ölçme ve değerlendirme uygulamalarının temel ilkelerinden biri olarak öne çıkmakta; ancak alanyazında bu kavramı bütüncül şekilde ele alan ölçme araçlarının sayısı sınırlı kalmaktadır. Sosyal adalet psikolojisi ve örgütsel adalet kuramına dayanan bu ölçek, dağıtımsal, prosedürel ve etkileşimsel adaleti kapsayan beş faktörlü bir yapıya sahiptir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024–2025 eğitim öğretim yılında bir ilin merkez ilçesinde görev yapan 712 ortaokul branş öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Adil Sınıf Değerlendirmesi Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanmış formu kullanılmıştır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, çeviri–tersine çeviri, uzman görüşü ve dil geçerliği uygulamalarını içeren çok aşamalı bir süreç izlenerek gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde Doğrulayıcı Faktör Analizi, Cronbach alfa iç tutarlılık katsayıları, madde-toplam korelasyonları ve %27’lik alt-üst grup karşılaştırmaları yapılmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları, ölçeğin özgün beş faktörlü yapısının Türkçe formda da geçerli olduğunu göstermiş ve modelin uyum indekslerinin yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ölçekteki faktörlerin iç tutarlılığına ilişkin hesaplanan Cronbach alfa katsayıları .76 ile .84 arasında değişmiş ve tüm alt boyutlar açısından kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak Adil Sınıf Değerlendirmesi Ölçeği’nin Türkçe formu geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak değerlendirilmiştir. Ölçek, öğretmen eğitimi, değerlendirme farkındalığı ve okul temelli politika geliştirme süreçlerinde kullanılabilecek işlevsel bir araç niteliğindedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alkharusi, H. A. (2011). An analysis of the internal and external structure of the teacher assessment literacy questionnaire. The International Journal of Learning, 18(1), 515–528. https://doi.org/10.18848/1447-9494/CGP/v18i01/47461
- Alm, F. & Colnerud, G. (2015). Teachers’ experiences of unfair grading. Educational Assessment, 20(2), 132–150. https://doi.org/10.1080/10627197.2015.1028620
- Bazvand, A. D. & Rasooli, A. (2022). Students’ experiences of fairness in summative assessment: A study in a higher education context. Studies in Educational Evaluation, 72, 101118. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2021.101118
- Bies, R. J. & Moag, J. F. (1986). Interactional justice: Communication criteria of fairness. R. Lewicki, B. Sheppard, & M. Bazerman (Ed.), Research on negotiation in organizations (c. 1, s. 43–55).
- Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (25. b.). Pegem.
- Brookhart, S. M. (2011). Educational assessment knowledge and skills for teachers. Educational Measurement: Issues and Practice, 30(1), 3–12. https://doi.org/10.1111/j.1745-3992.2010.00195.x
- Brown, G. T. L. (2017). Assessment of student achievement. Routledge.
- Brown, G. T. L. (2021). Classroom assessment: Concepts and applications. Routledge.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kültürlerarası Ölçek Uyarlama
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
12 Nisan 2026
Yayımlanma Tarihi
29 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
11 Ağustos 2025
Kabul Tarihi
21 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 1
