BEDEL’İ NİÇİN BİÇERİZ? ESKİ TÜRKÇEDEN TÜRKİYE TÜRKÇESİNE ÜZMEK, KESMEK VE BİÇMEK FİİLLERİ ÜZERİNE ARTZAMANLI SEMANTİK BİR İNCELEME
Abstract
Kalıplaşmış söz birlikleri olarak deyimler, dilin üreticisi durumundaki milletlerin deneyimlerinden doğan ve çoklukla münferit bir eylemi veya durumu ifade etmek için kullanılan özel yapılardır. Bu özel yapıların kuruluşunda elbette ki kendine mahsus bir takım gramatikal süreçler etkilidir. Deyimin ne olduğu üzerine yerli ve yabancı bilim insanlarınca yüzlerce tanım yapılmıştır ancak bu tanımların ortak özelliği nedir sorusuna verilebilecek cevap ancak deyimin kuruluşunun ve semantik yapısının izahıyla mümkün olur. Öncelikle deyimler birden çok kelimenin bir araya gelmesiyle kurulan yapılardır. İkinci husus deyimin semantik boyutudur ki burada da deyimi oluşturan kelimelerden en az birinin gerçek anlamının dışında kullanılması gerekir. Bu çalışmada bedel biçmek “değer, paha, fiyat belirlemek” deyiminin ortaya çıkışında yatan toplumsal ve gramatikal süreçler Eski Türkçeden günümüze doğru artzamanlı bir bakış açısıyla irdelenecek ve biçmek “1. Belli bir biçim vererek kesmek 2. Dikilecek kumaşı belli bir ölçüye ve modele uygun olarak makasla kesmek” eyleminin değer/pahayla olan ilişkisi aydınlatılmaya çalışılacaktır.
Keywords
References
- Adamović, M. (2014). Floransalı Filippo Argentini’nin notlarına göre (1553) 16. yüzyıl Türkçesi. (çev.) Aziz Merhan. Ankara: TDK Yay.
- Ahanov, K. (2008). Dil bilimin esasları. Ankara: TDK Yay.
- Aksan, D. (2000). Her yönüyle dil (ana çizgileriyle dilbilim). 3. Cilt, Ankara: TDK Yay.
- Arslan Erol, H. (2008). Eski Türkçeden eski Anadolu Türkçesine anlam değişmeleri. Ankara: TDK Yay.
- Atmaca, E. (2016). Eski Oğuz Türkçesinden Günümüz Türkiye Türkçesine söz varlığı ve anlam olayları. Konya: Palet Yay.
- Clauson, Sir G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford: Clarendon Press.
- Ercilasun, A. B. ve Akkoyunlu, Z. (2014). Kâşgarlı Mahmud-dîvânu lugâti’t-Türk (giriş-metin-çeviri-notlar-dizin). Ankara: TDK Yay.
- Korkmaz, Z. (2003). Gramer terimleri sözlüğü. 2. baskı, Ankara: TDK Yay.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Galip Güner
This is me
Türkiye
Publication Date
March 15, 2019
Submission Date
April 1, 2019
Acceptance Date
April 2, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 8 Number: 1