BEDEL’İ NİÇİN BİÇERİZ? ESKİ TÜRKÇEDEN TÜRKİYE TÜRKÇESİNE ÜZMEK, KESMEK VE BİÇMEK FİİLLERİ ÜZERİNE ARTZAMANLI SEMANTİK BİR İNCELEME
Öz
Kalıplaşmış söz birlikleri olarak deyimler, dilin üreticisi durumundaki milletlerin deneyimlerinden doğan ve çoklukla münferit bir eylemi veya durumu ifade etmek için kullanılan özel yapılardır. Bu özel yapıların kuruluşunda elbette ki kendine mahsus bir takım gramatikal süreçler etkilidir. Deyimin ne olduğu üzerine yerli ve yabancı bilim insanlarınca yüzlerce tanım yapılmıştır ancak bu tanımların ortak özelliği nedir sorusuna verilebilecek cevap ancak deyimin kuruluşunun ve semantik yapısının izahıyla mümkün olur. Öncelikle deyimler birden çok kelimenin bir araya gelmesiyle kurulan yapılardır. İkinci husus deyimin semantik boyutudur ki burada da deyimi oluşturan kelimelerden en az birinin gerçek anlamının dışında kullanılması gerekir. Bu çalışmada bedel biçmek “değer, paha, fiyat belirlemek” deyiminin ortaya çıkışında yatan toplumsal ve gramatikal süreçler Eski Türkçeden günümüze doğru artzamanlı bir bakış açısıyla irdelenecek ve biçmek “1. Belli bir biçim vererek kesmek 2. Dikilecek kumaşı belli bir ölçüye ve modele uygun olarak makasla kesmek” eyleminin değer/pahayla olan ilişkisi aydınlatılmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adamović, M. (2014). Floransalı Filippo Argentini’nin notlarına göre (1553) 16. yüzyıl Türkçesi. (çev.) Aziz Merhan. Ankara: TDK Yay.
- Ahanov, K. (2008). Dil bilimin esasları. Ankara: TDK Yay.
- Aksan, D. (2000). Her yönüyle dil (ana çizgileriyle dilbilim). 3. Cilt, Ankara: TDK Yay.
- Arslan Erol, H. (2008). Eski Türkçeden eski Anadolu Türkçesine anlam değişmeleri. Ankara: TDK Yay.
- Atmaca, E. (2016). Eski Oğuz Türkçesinden Günümüz Türkiye Türkçesine söz varlığı ve anlam olayları. Konya: Palet Yay.
- Clauson, Sir G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford: Clarendon Press.
- Ercilasun, A. B. ve Akkoyunlu, Z. (2014). Kâşgarlı Mahmud-dîvânu lugâti’t-Türk (giriş-metin-çeviri-notlar-dizin). Ankara: TDK Yay.
- Korkmaz, Z. (2003). Gramer terimleri sözlüğü. 2. baskı, Ankara: TDK Yay.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Galip Güner
Bu kişi benim
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
15 Mart 2019
Gönderilme Tarihi
1 Nisan 2019
Kabul Tarihi
2 Nisan 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 8 Sayı: 1