Research Article

Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları

Volume: 6 Number: Special Issue: UAK2024 Proc. July 1, 2025
EN TR

Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları

Abstract

Son zamanlarda makine öğrenmesi (ML) birçok alanda uygulanmaya başlanmıştır. Bu yöntemle, problemlere karşı daha hızlı ve daha kapsamlı çözümler üretilmesi amaçlanmıştır. Güneş Aktivitesinin (GA) 1700 yılından beri çevrimsel değişiminin takibiyle, farklı tahmin senaryoları oluşturabilmek için çeşitli ML algoritmaları kullanılmaktadır. Bu çalışmada, çeşitli ML algoritmalarıyla 25. Güneş Çevrimi'nin tahmin edilmesi ve literatürdeki diğer çalışmalarla birlikte, GA'nın ML uygulamalarıyla tahmin çalışmalarına yönelik farkındalık yaratılması amaçlanmıştır. Güneş Aktivitesinin en önemli göstergelerinden biri olan Güneş Lekesi Sayısı (SSN) temel alınarak, NAR (Doğrusal Olmayan Otoregresif) modeli ile 25. Güneş Çevrimi'nin aylık değerlerinin tahmini gerçekleştirilmiştir. Bu tahminler, ML algoritmalarından Destek Vektör Makinesi (SVM), Rastgele Orman (RF), k-En Yakın Komşular (kNN) ve Gradyan Arttırma (GB) kullanılarak yapılmıştır. Sonuçlar, Ortalama Karekök Hata (RMSE), Ortalama Mutlak Hata (MAE), Pearson Korelasyon Katsayısı (PCC) ve Nash-Sutcliffe Etkililik Katsayısı (NSE) ile değerlendirilerek, çevrim değerlerinin tahmin sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Oluşturulan modeller, ilk adımda NAR ve sonraki adımlarda SVM, kNN, GB olmak üzere sırasıyla NAR-SVM, NAR-RF, NAR-kNN ve NAR-GB şeklinde adlandırılmıştır. Modellerin tahmin ettiği maksimum değerler 117.43-117.99 aralığında değişmektedir (NAR ile maksimum değer 118.13 olarak üretilmiştir). RMSE değerleri 0.08–0.72, MAE değerleri 0.07–0.47 arasındadır. PCC değerleri 0.99 ve NSE değerleri de 0.99 olarak bulunmuştur. Sonuçlar, literatürdeki diğer çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır.

Keywords

References

  1. Aparicio, A. J. P., Carrasco ve diğ., 2023, Solar Physics, 298(8), 100. https://doi.org/10.1007/s11207-023-02194-7
  2. Bansal, R, ve Shaliastovich, I.A, 2010, The American Economic Review, 100, 537-541.
  3. Benmouiza, K, and Cheknane, A., 2016, Theoretical and Applied Climatology, 124, 945-958. doi:10.1007/s00704-015-1469-z.
  4. Breiman, Leo. Machine Learning, 2001, 45, 5-32. doi:10.1023/A:1010933404324.
  5. Cao, J., Xu, T., Deng, L., Zhou, X., Li, S., Liu, Y., Wang, W., & Zhou, W., 2024, The Astrophysical Journal, 969(2), 120. https://doi.org/10.3847/1538-4357/ad4551
  6. Carrington, R. C., 1859, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 20, 13-15. doi:10.1093/mnras/20.1.13.
  7. Cha, G.W., Moon, H.J., Kim, Y.C., 2021, Int J Environ Res Public
  8. Health, 18(16), 8530. doi:10.3390/ijerph18168530.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Astronomical Sciences (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 22, 2025

Publication Date

July 1, 2025

Submission Date

November 30, 2024

Acceptance Date

May 12, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 6 Number: Special Issue: UAK2024 Proc.

APA
Kalkan, M. Y., Gadelmavla, D., & Yavuz, M. (2025). Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, 6(Special Issue: UAK2024 Proc.), 407-410. https://doi.org/10.55064/tjaa.1593971
AMA
1.Kalkan MY, Gadelmavla D, Yavuz M. Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları. TJAA. 2025;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):407-410. doi:10.55064/tjaa.1593971
Chicago
Kalkan, Mirkan Yusuf, Diaa Gadelmavla, and Metin Yavuz. 2025. “Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 (Special Issue: UAK2024 Proc.): 407-10. https://doi.org/10.55064/tjaa.1593971.
EndNote
Kalkan MY, Gadelmavla D, Yavuz M (July 1, 2025) Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 Special Issue: UAK2024 Proc. 407–410.
IEEE
[1]M. Y. Kalkan, D. Gadelmavla, and M. Yavuz, “Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları”, TJAA, vol. 6, no. Special Issue: UAK2024 Proc., pp. 407–410, July 2025, doi: 10.55064/tjaa.1593971.
ISNAD
Kalkan, Mirkan Yusuf - Gadelmavla, Diaa - Yavuz, Metin. “Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6/Special Issue: UAK2024 Proc. (July 1, 2025): 407-410. https://doi.org/10.55064/tjaa.1593971.
JAMA
1.Kalkan MY, Gadelmavla D, Yavuz M. Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları. TJAA. 2025;6:407–410.
MLA
Kalkan, Mirkan Yusuf, et al. “Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, vol. 6, no. Special Issue: UAK2024 Proc., July 2025, pp. 407-10, doi:10.55064/tjaa.1593971.
Vancouver
1.Mirkan Yusuf Kalkan, Diaa Gadelmavla, Metin Yavuz. Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları. TJAA. 2025 Jul. 1;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):407-10. doi:10.55064/tjaa.1593971

TJAA is a publication of Turkish Astronomical Society (TAD).