Araştırma Makalesi

Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları

Cilt: 6 Sayı: Special Issue: UAK2024 Proc. 1 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Güneş Aktivitesi Tahmini Üzerine Makine Öğrenmesi Uygulamaları

Öz

Son zamanlarda makine öğrenmesi (ML) birçok alanda uygulanmaya başlanmıştır. Bu yöntemle, problemlere karşı daha hızlı ve daha kapsamlı çözümler üretilmesi amaçlanmıştır. Güneş Aktivitesinin (GA) 1700 yılından beri çevrimsel değişiminin takibiyle, farklı tahmin senaryoları oluşturabilmek için çeşitli ML algoritmaları kullanılmaktadır. Bu çalışmada, çeşitli ML algoritmalarıyla 25. Güneş Çevrimi'nin tahmin edilmesi ve literatürdeki diğer çalışmalarla birlikte, GA'nın ML uygulamalarıyla tahmin çalışmalarına yönelik farkındalık yaratılması amaçlanmıştır. Güneş Aktivitesinin en önemli göstergelerinden biri olan Güneş Lekesi Sayısı (SSN) temel alınarak, NAR (Doğrusal Olmayan Otoregresif) modeli ile 25. Güneş Çevrimi'nin aylık değerlerinin tahmini gerçekleştirilmiştir. Bu tahminler, ML algoritmalarından Destek Vektör Makinesi (SVM), Rastgele Orman (RF), k-En Yakın Komşular (kNN) ve Gradyan Arttırma (GB) kullanılarak yapılmıştır. Sonuçlar, Ortalama Karekök Hata (RMSE), Ortalama Mutlak Hata (MAE), Pearson Korelasyon Katsayısı (PCC) ve Nash-Sutcliffe Etkililik Katsayısı (NSE) ile değerlendirilerek, çevrim değerlerinin tahmin sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Oluşturulan modeller, ilk adımda NAR ve sonraki adımlarda SVM, kNN, GB olmak üzere sırasıyla NAR-SVM, NAR-RF, NAR-kNN ve NAR-GB şeklinde adlandırılmıştır. Modellerin tahmin ettiği maksimum değerler 117.43-117.99 aralığında değişmektedir (NAR ile maksimum değer 118.13 olarak üretilmiştir). RMSE değerleri 0.08–0.72, MAE değerleri 0.07–0.47 arasındadır. PCC değerleri 0.99 ve NSE değerleri de 0.99 olarak bulunmuştur. Sonuçlar, literatürdeki diğer çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aparicio, A. J. P., Carrasco ve diğ., 2023, Solar Physics, 298(8), 100. https://doi.org/10.1007/s11207-023-02194-7
  2. Bansal, R, ve Shaliastovich, I.A, 2010, The American Economic Review, 100, 537-541.
  3. Benmouiza, K, and Cheknane, A., 2016, Theoretical and Applied Climatology, 124, 945-958. doi:10.1007/s00704-015-1469-z.
  4. Breiman, Leo. Machine Learning, 2001, 45, 5-32. doi:10.1023/A:1010933404324.
  5. Cao, J., Xu, T., Deng, L., Zhou, X., Li, S., Liu, Y., Wang, W., & Zhou, W., 2024, The Astrophysical Journal, 969(2), 120. https://doi.org/10.3847/1538-4357/ad4551
  6. Carrington, R. C., 1859, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 20, 13-15. doi:10.1093/mnras/20.1.13.
  7. Cha, G.W., Moon, H.J., Kim, Y.C., 2021, Int J Environ Res Public
  8. Health, 18(16), 8530. doi:10.3390/ijerph18168530.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Astronomik Bilimler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

22 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

30 Kasım 2024

Kabul Tarihi

12 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: Special Issue: UAK2024 Proc.

Kaynak Göster

TJAA, Türk Astronomi Derneğinin (TAD) bir yayınıdır.