Research Article

Aras Havzası Jeolojisi

Volume: 5 Number: 12 December 1, 1954
  • Cahit Erentöz *
EN TR

Aras Havzası Jeolojisi

Abstract

1949 yılı yazında etüdünü yaptığımız bu saha, Erzurum İli doğusunda, Kağızman, Sarıkamış, Horasan İlçeleri hudutları dahilindedir. 1/100.000 ölçekli Kars 32/3, Oltu 31/4 ve Hasankale, 48/2 paftaları bu saha dahilinde bulunmaktadır ve yüz ölçümü 6000 km² kadardır. Bu bölge Doğu Anadolunun Aras nehri havzası orta mecrasındadır. Kötek, Karakurt, Karaurgan, Bardiz, Narmanlı, Velibaba (Aras) ve Çobandede bucakları da etüd sahamız dahilindedir. Bölge, Pasinler ovası hariç, oldukça arızalıdır. Bilhassa kuzeyde Oltu ile güneyde Kağızman İlçesi sarp kayaları ile mütemayiz bir bölgedir. Kuzeyde Pasinler sıradağlarının doğu uzantıları ve Allahüekber dağlarının batı tepeleri de etüd sahamız içerisinde bulunmaktadır. Bu dağların en yüksek zirveleri Kumru dağı (2844 m.), Yağmurlu dağı (2602 m.), Çıplak dağ (2580 m.), Aladağ (3134 m.), Güllü dağı (2885 m.), rakımlarındadır. Güney sıradağlarına gelince, bunlar Doğu İç Toroslar Kuzey doğusunda ve Ağrı yüksek bölgesinde olup, Sarıkom dağı (3445 m.) bu üniteye dahildir. Bu dağların en yüksek zirveleri de: Mirgemir dağı (2660 m.), Çakmak dağı (3040 m.), Gocır dağı (2950 m.), Postlubaba dağı (2850 m.), Kızlar dağı (2800 m.), Kızıl dağı (2800 m.) rakımlarında bulunmaktadır. Bu sıra dağların genel doğrultuları, takriben E-W ve NE-SW dır. Kuzey ve güney sıradağları arasında, bazan geniş alüvyonlar içerisinde bazan dar bazalt akıntılarını yararak akan ve aşağı Pasinlerden, Kağızmana kadar birçok menderesler çizen Aras nehrinin etüd bölgemizdeki uzunluğu, 130 km. dir. Bu uzantı kuzey ve güney sıradağlarının takriben tenazur mihverini teşkil eder. Aras nehri, Köprüköy civarında 1900 m., doğuda Kağızman köprüsünde ise 1400 m. rakımında olup, bunlar çalışma sahamızda en alçak düzlükleri teşkil etmektedirler. Aras nehri, mansaba doğru batıda Çobandede köprüsü civarından itibaren Horasan Bucağı batısına kadar Üst Miosen kum, gre ve marnları içerisinde oldukça geniş bir yatakta akar ve Akkiran köyünden itibaren yeni kazılmış, bazalt kuleleri arasında dik ve derin bir tabanda akışına devam eder ve Darabhane bölgesinde Saatviran, Kalebaşı köyleri civarında bu dar boğaz nihayet bulur ve buradan itibaren doğuya doğru, Üst Plato bazalt dik kornişleri hariç, altta yamaçlardan aflöre eden Oligo-Miosen yumuşak tabakaları içerisinde, nehir yatağı oldukça genişliyerek kısmen alüvyonlu bir araziden geçer ve bu yatak genişlemesi, Kağızman tuzlasından itibaren daha da fazlalaşarak çalışma hududumuz dışına çıkar. Etüd bölgemiz içerisinde kuzeyde Pasinler sıradağlarının ve Allahüekber dağlarının şimal versanlarında biriken sular, bir yandan Bardis suyu ve Oltu çayı ile, daha kuzeyde Çoruh nehrine karışmaktadırlar. Erzurum Kars demiryolu ve karayolları ile Trabzon Karaköse İran transit şosesi etüd sahamızdan geçmektedir.

Keywords

References

  1. Abich, H. :Geologie des Armenischen Hochlandes 1882 Wien
  2. Altınlı, E. : Ordu ve Giresun Vilâyetlerinin Jeolojisi (İst. Üni. F. F. Mec. B, XI, Sayı 3, 1946 İstanbul).
  3. Arni, P. : Tektonische Grundzüge Ostanatoliens und benachbarter Gebiete. (Şarkî Anadolu ve Mücavir Mıntakaların Tektonik Ana Hatları). M. T. A., B, No. 4, 1939, Ankara.
  4. Arni, P. : Materialen zur Altersfrage der ophiotithe Anatolens. (Anadolu Ofiolitlerinin Yaşlarına Mütedair Malûmat) M.T.A. Mec. 3/28, 1942, Ankara.
  5. Egeran, N. Lahn, E. : 1/2.400.000 Mikyaslı Türkiye. Yerdepremleri Haritası Hakkında Muhtıra M. T. A. Mec. 2/32, 1944, Ankara.
  6. Ericson, B. D. : Report on the Northwest Van Region. M. T. A. Ra. No. 851, 1939, Ankara.
  7. Gysin, M. : Recherches géologiques, pétrographiques et Minières dans la région de Divrik (Anatolie) 1943, Genève.
  8. Gysin, M. : Observations sur le métamorphisme des dolomies au contact des serpentines dans la région de Divrik (Turquie) Arch, d, Se. Phys, et nat. Suppl. 1942, Genève.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

General Geology

Journal Section

Research Article

Authors

Cahit Erentöz * This is me
Türkiye

Publication Date

December 1, 1954

Submission Date

January 1, 1954

Acceptance Date

September 1, 1954

Published in Issue

Year 1954 Volume: 5 Number: 12

APA
Erentöz, C. (1954). Aras Havzası Jeolojisi. Türkiye Jeoloji Bülteni, 5(12), 1-53. https://izlik.org/JA33PT59DH
AMA
1.Erentöz C. Aras Havzası Jeolojisi. Geol. Bull. Turkey. 1954;5(12):1-53. https://izlik.org/JA33PT59DH
Chicago
Erentöz, Cahit. 1954. “Aras Havzası Jeolojisi”. Türkiye Jeoloji Bülteni 5 (12): 1-53. https://izlik.org/JA33PT59DH.
EndNote
Erentöz C (December 1, 1954) Aras Havzası Jeolojisi. Türkiye Jeoloji Bülteni 5 12 1–53.
IEEE
[1]C. Erentöz, “Aras Havzası Jeolojisi”, Geol. Bull. Turkey, vol. 5, no. 12, pp. 1–53, Dec. 1954, [Online]. Available: https://izlik.org/JA33PT59DH
ISNAD
Erentöz, Cahit. “Aras Havzası Jeolojisi”. Türkiye Jeoloji Bülteni 5/12 (December 1, 1954): 1-53. https://izlik.org/JA33PT59DH.
JAMA
1.Erentöz C. Aras Havzası Jeolojisi. Geol. Bull. Turkey. 1954;5:1–53.
MLA
Erentöz, Cahit. “Aras Havzası Jeolojisi”. Türkiye Jeoloji Bülteni, vol. 5, no. 12, Dec. 1954, pp. 1-53, https://izlik.org/JA33PT59DH.
Vancouver
1.Cahit Erentöz. Aras Havzası Jeolojisi. Geol. Bull. Turkey [Internet]. 1954 Dec. 1;5(12):1-53. Available from: https://izlik.org/JA33PT59DH

Instructions for Authors: http://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_yazim_kurallari.php
Ethical Statement and Copyrighy Form:  https://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_telif_etik_formlar.php