Araştırma Makalesi

Aras Havzası Jeolojisi

Cilt: 5 Sayı: 12 1 Aralık 1954
  • Cahit Erentöz *
PDF İndir
EN TR

Aras Havzası Jeolojisi

Öz

1949 yılı yazında etüdünü yaptığımız bu saha, Erzurum İli doğusunda, Kağızman, Sarıkamış, Horasan İlçeleri hudutları dahilindedir. 1/100.000 ölçekli Kars 32/3, Oltu 31/4 ve Hasankale, 48/2 paftaları bu saha dahilinde bulunmaktadır ve yüz ölçümü 6000 km² kadardır. Bu bölge Doğu Anadolunun Aras nehri havzası orta mecrasındadır. Kötek, Karakurt, Karaurgan, Bardiz, Narmanlı, Velibaba (Aras) ve Çobandede bucakları da etüd sahamız dahilindedir. Bölge, Pasinler ovası hariç, oldukça arızalıdır. Bilhassa kuzeyde Oltu ile güneyde Kağızman İlçesi sarp kayaları ile mütemayiz bir bölgedir. Kuzeyde Pasinler sıradağlarının doğu uzantıları ve Allahüekber dağlarının batı tepeleri de etüd sahamız içerisinde bulunmaktadır. Bu dağların en yüksek zirveleri Kumru dağı (2844 m.), Yağmurlu dağı (2602 m.), Çıplak dağ (2580 m.), Aladağ (3134 m.), Güllü dağı (2885 m.), rakımlarındadır. Güney sıradağlarına gelince, bunlar Doğu İç Toroslar Kuzey doğusunda ve Ağrı yüksek bölgesinde olup, Sarıkom dağı (3445 m.) bu üniteye dahildir. Bu dağların en yüksek zirveleri de: Mirgemir dağı (2660 m.), Çakmak dağı (3040 m.), Gocır dağı (2950 m.), Postlubaba dağı (2850 m.), Kızlar dağı (2800 m.), Kızıl dağı (2800 m.) rakımlarında bulunmaktadır. Bu sıra dağların genel doğrultuları, takriben E-W ve NE-SW dır. Kuzey ve güney sıradağları arasında, bazan geniş alüvyonlar içerisinde bazan dar bazalt akıntılarını yararak akan ve aşağı Pasinlerden, Kağızmana kadar birçok menderesler çizen Aras nehrinin etüd bölgemizdeki uzunluğu, 130 km. dir. Bu uzantı kuzey ve güney sıradağlarının takriben tenazur mihverini teşkil eder. Aras nehri, Köprüköy civarında 1900 m., doğuda Kağızman köprüsünde ise 1400 m. rakımında olup, bunlar çalışma sahamızda en alçak düzlükleri teşkil etmektedirler. Aras nehri, mansaba doğru batıda Çobandede köprüsü civarından itibaren Horasan Bucağı batısına kadar Üst Miosen kum, gre ve marnları içerisinde oldukça geniş bir yatakta akar ve Akkiran köyünden itibaren yeni kazılmış, bazalt kuleleri arasında dik ve derin bir tabanda akışına devam eder ve Darabhane bölgesinde Saatviran, Kalebaşı köyleri civarında bu dar boğaz nihayet bulur ve buradan itibaren doğuya doğru, Üst Plato bazalt dik kornişleri hariç, altta yamaçlardan aflöre eden Oligo-Miosen yumuşak tabakaları içerisinde, nehir yatağı oldukça genişliyerek kısmen alüvyonlu bir araziden geçer ve bu yatak genişlemesi, Kağızman tuzlasından itibaren daha da fazlalaşarak çalışma hududumuz dışına çıkar. Etüd bölgemiz içerisinde kuzeyde Pasinler sıradağlarının ve Allahüekber dağlarının şimal versanlarında biriken sular, bir yandan Bardis suyu ve Oltu çayı ile, daha kuzeyde Çoruh nehrine karışmaktadırlar. Erzurum Kars demiryolu ve karayolları ile Trabzon Karaköse İran transit şosesi etüd sahamızdan geçmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abich, H. :Geologie des Armenischen Hochlandes 1882 Wien
  2. Altınlı, E. : Ordu ve Giresun Vilâyetlerinin Jeolojisi (İst. Üni. F. F. Mec. B, XI, Sayı 3, 1946 İstanbul).
  3. Arni, P. : Tektonische Grundzüge Ostanatoliens und benachbarter Gebiete. (Şarkî Anadolu ve Mücavir Mıntakaların Tektonik Ana Hatları). M. T. A., B, No. 4, 1939, Ankara.
  4. Arni, P. : Materialen zur Altersfrage der ophiotithe Anatolens. (Anadolu Ofiolitlerinin Yaşlarına Mütedair Malûmat) M.T.A. Mec. 3/28, 1942, Ankara.
  5. Egeran, N. Lahn, E. : 1/2.400.000 Mikyaslı Türkiye. Yerdepremleri Haritası Hakkında Muhtıra M. T. A. Mec. 2/32, 1944, Ankara.
  6. Ericson, B. D. : Report on the Northwest Van Region. M. T. A. Ra. No. 851, 1939, Ankara.
  7. Gysin, M. : Recherches géologiques, pétrographiques et Minières dans la région de Divrik (Anatolie) 1943, Genève.
  8. Gysin, M. : Observations sur le métamorphisme des dolomies au contact des serpentines dans la région de Divrik (Turquie) Arch, d, Se. Phys, et nat. Suppl. 1942, Genève.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Jeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Cahit Erentöz * Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 1954

Gönderilme Tarihi

1 Ocak 1954

Kabul Tarihi

1 Eylül 1954

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1954 Cilt: 5 Sayı: 12

Kaynak Göster

APA
Erentöz, C. (1954). Aras Havzası Jeolojisi. Türkiye Jeoloji Bülteni, 5(12), 1-53. https://izlik.org/JA33PT59DH
AMA
1.Erentöz C. Aras Havzası Jeolojisi. Türkiye Jeol. Bült. 1954;5(12):1-53. https://izlik.org/JA33PT59DH
Chicago
Erentöz, Cahit. 1954. “Aras Havzası Jeolojisi”. Türkiye Jeoloji Bülteni 5 (12): 1-53. https://izlik.org/JA33PT59DH.
EndNote
Erentöz C (01 Aralık 1954) Aras Havzası Jeolojisi. Türkiye Jeoloji Bülteni 5 12 1–53.
IEEE
[1]C. Erentöz, “Aras Havzası Jeolojisi”, Türkiye Jeol. Bült., c. 5, sy 12, ss. 1–53, Ara. 1954, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33PT59DH
ISNAD
Erentöz, Cahit. “Aras Havzası Jeolojisi”. Türkiye Jeoloji Bülteni 5/12 (01 Aralık 1954): 1-53. https://izlik.org/JA33PT59DH.
JAMA
1.Erentöz C. Aras Havzası Jeolojisi. Türkiye Jeol. Bült. 1954;5:1–53.
MLA
Erentöz, Cahit. “Aras Havzası Jeolojisi”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 5, sy 12, Aralık 1954, ss. 1-53, https://izlik.org/JA33PT59DH.
Vancouver
1.Cahit Erentöz. Aras Havzası Jeolojisi. Türkiye Jeol. Bült. [Internet]. 01 Aralık 1954;5(12):1-53. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33PT59DH

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy