Research Article

Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi

Volume: 27 November 2, 2026
EN TR

Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi

Abstract

Odun dışı orman ürünleri kırsal geçim kaynakları açısından artan bir öneme sahip olmakla birlikte, bu ürünleri sağlayan türlerin iklim değişikliği karşısındaki geleceği çoğunlukla belirsizdir. Bu çalışmada, ekonomik ve kültürel değeri yüksek bir odun dışı orman ürünü türü olan menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki güncel ve gelecekteki potansiyel yayılış alanları modellenmiştir. GBIF veri tabanından elde edilen ve temizleme protokolünden geçirilen 204 varlık kaydı ile sekiz biyoiklimsel ve yedi topografik değişken kullanılmıştır. Modelleme biomod2 ortamında 11 algoritmadan oluşan bir topluluk çerçevesiyle yürütülmüştür. Gelecek projeksiyonları, CHELSA v2.1 veri tabanı ve UKESM1-0-LL genel dolaşım modeli kullanılarak 2071 - 2100 dönemi için üç Ortak Sosyoekonomik Yol (SSP1-2.6, SSP3-7.0, SSP5-8.5) altında üretilmiştir. Kurulan 310 modelin 194’ü performans ölçütlerini karşılamış ve nihai topluluk yüksek ayrım gücü sergilemiştir (AUC = 0,923; TSS = 0,707). Yayılışı en güçlü açıklayan değişkenler sıcaklık kökenli olmuş (%51,8), topografik değişkenler açıklayıcılığın %32,9’unu oluşturmuştur. Güncel koşullarda 125.290 km² (ülke yüzölçümünün %16,2’si) olan uygun alan, SSP1-2.6 ve SSP5-8.5 senaryolarında sırasıyla %18,0 ve %19,6 genişlemiş; SSP3-7.0 senaryosunda net değişim -%0,2 ile durağan kalmıştır. Ancak bu durağanlığın altında yüksek bir mekansal devir bulunmakta, güncel uygun alanın yaklaşık üçte biri yer değiştirmektedir. Senaryolar arasındaki farklılıkların sıcaklık değil yağış sıralamasını izlemesi, belirleyici kısıtın su rejimi olduğuna işaret etmektedir. Tüm senaryolarda uygunluğunu koruyan 74.106 km²’lik iklim sığınağı Ege ve Akdeniz kıyı kuşağında kümelenmekte ve yerinde koruma çalışmaları için öncelikli alanlar sunmaktadır.

Keywords

Ethical Statement

Etik kurul onayı gerekmemektedir.

References

  1. Abrams, M., Crippen, R., & Fujisada, H. (2020). ASTER global digital elevation model (GDEM) and ASTER global water body dataset (ASTWBD). Remote Sensing, 12(7), 1156. https://doi.org/10.3390/rs12071156
  2. Akpulat, S., Tıraş, M., Şahinkaya, M. S., & Akpulat, H. A. (2021). Pistacia terebinthus (Menengiç) gallerinin antimikrobiyal etkisi ve GC-MS analizi. Turkish Journal of Biodiversity, 4(2), 98-104. https://doi.org/10.38059/biodiversity.1000001
  3. Akyol, A., Örücü, Ö. K., Arslan, E. S., & Sarıkaya, A. G. (2023). Predicting of the current and future geographical distribution of Laurus nobilis L. under the effects of climate change. Environmental Monitoring and Assessment, 195(4), 459. https://doi.org/10.1007/s10661-023-11086-z
  4. Ali, E., Cramer, W., Carnicer, J., Georgopoulou, E., Hilmi, N. J. M., Le Cozannet, G., & Lionello, P. (2022). Cross-chapter paper 4: Mediterranean region. In H.-O. Pörtner, D. C. Roberts, M. Tignor, E. S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, & B. Rama (Eds.), Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (pp. 2233-2272). Cambridge, UK: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844.021
  5. Allouche, O., Tsoar, A., & Kadmon, R. (2006). Assessing the accuracy of species distribution models: Prevalence, kappa and the true skill statistic (TSS). Journal of Applied Ecology, 43(6), 1223-1232. https://doi.org/10.1111/j.1365-2664.2006.01214.x
  6. Andrews, T., Andrews, M. B., Bodas-Salcedo, A., Jones, G. S., Kuhlbrodt, T., Manners, J., Menary, M. B., Ridley, J., Ringer, M. A., Sellar, A. A., Senior, C. A., & Tang, Y. (2019). Forcings, feedbacks, and climate sensitivity in HadGEM3-GC3.1 and UKESM1. Journal of Advances in Modeling Earth Systems, 11(12), 4377-4394. https://doi.org/10.1029/2019MS001866
  7. Antón-Domínguez, B. I., Arquero, O., Lovera, M., Trapero, A., Agustí-Brisach, C., & Trapero, C. (2024). Resistance of pistachio grafted on different Pistacia rootstocks against Verticillium wilt under field conditions. Plant Pathology, 73(9), 2466-2476. https://doi.org/10.1111/ppa.13978
  8. Araújo, M. B., & New, M. (2007). Ensemble forecasting of species distributions. Trends in Ecology & Evolution, 22(1), 42-47. https://doi.org/10.1016/j.tree.2006.09.010

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Forestry Sciences (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 2, 2026

Submission Date

August 13, 2026

Acceptance Date

September 11, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 27

APA
Çıvğa, A. (2026). Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi. Turkish Journal of Forestry, 27, 314-330. https://izlik.org/JA28HM45LS
AMA
1.Çıvğa A. Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi. Turkish Journal of Forestry. 2026;27:314-330. https://izlik.org/JA28HM45LS
Chicago
Çıvğa, Alican. 2026. “Menengicin (Pistacia Terebinthus L.) Türkiye’deki Iklim Sığınaklarının Belirlenmesi”. Turkish Journal of Forestry 27 (November): 314-30. https://izlik.org/JA28HM45LS.
EndNote
Çıvğa A (November 2, 2026) Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi. Turkish Journal of Forestry 27 314–330.
IEEE
[1]A. Çıvğa, “Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi”, Turkish Journal of Forestry, vol. 27, pp. 314–330, Nov. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA28HM45LS
ISNAD
Çıvğa, Alican. “Menengicin (Pistacia Terebinthus L.) Türkiye’deki Iklim Sığınaklarının Belirlenmesi”. Turkish Journal of Forestry 27 (November 2, 2026): 314-330. https://izlik.org/JA28HM45LS.
JAMA
1.Çıvğa A. Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi. Turkish Journal of Forestry. 2026;27:314–330.
MLA
Çıvğa, Alican. “Menengicin (Pistacia Terebinthus L.) Türkiye’deki Iklim Sığınaklarının Belirlenmesi”. Turkish Journal of Forestry, vol. 27, Nov. 2026, pp. 314-30, https://izlik.org/JA28HM45LS.
Vancouver
1.Alican Çıvğa. Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi. Turkish Journal of Forestry [Internet]. 2026 Nov. 2;27:314-30. Available from: https://izlik.org/JA28HM45LS