Araştırma Makalesi

Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi

Cilt: 27 2 Kasım 2026
PDF İndir
EN TR

Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi

Öz

Odun dışı orman ürünleri kırsal geçim kaynakları açısından artan bir öneme sahip olmakla birlikte, bu ürünleri sağlayan türlerin iklim değişikliği karşısındaki geleceği çoğunlukla belirsizdir. Bu çalışmada, ekonomik ve kültürel değeri yüksek bir odun dışı orman ürünü türü olan menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki güncel ve gelecekteki potansiyel yayılış alanları modellenmiştir. GBIF veri tabanından elde edilen ve temizleme protokolünden geçirilen 204 varlık kaydı ile sekiz biyoiklimsel ve yedi topografik değişken kullanılmıştır. Modelleme biomod2 ortamında 11 algoritmadan oluşan bir topluluk çerçevesiyle yürütülmüştür. Gelecek projeksiyonları, CHELSA v2.1 veri tabanı ve UKESM1-0-LL genel dolaşım modeli kullanılarak 2071 - 2100 dönemi için üç Ortak Sosyoekonomik Yol (SSP1-2.6, SSP3-7.0, SSP5-8.5) altında üretilmiştir. Kurulan 310 modelin 194’ü performans ölçütlerini karşılamış ve nihai topluluk yüksek ayrım gücü sergilemiştir (AUC = 0,923; TSS = 0,707). Yayılışı en güçlü açıklayan değişkenler sıcaklık kökenli olmuş (%51,8), topografik değişkenler açıklayıcılığın %32,9’unu oluşturmuştur. Güncel koşullarda 125.290 km² (ülke yüzölçümünün %16,2’si) olan uygun alan, SSP1-2.6 ve SSP5-8.5 senaryolarında sırasıyla %18,0 ve %19,6 genişlemiş; SSP3-7.0 senaryosunda net değişim -%0,2 ile durağan kalmıştır. Ancak bu durağanlığın altında yüksek bir mekansal devir bulunmakta, güncel uygun alanın yaklaşık üçte biri yer değiştirmektedir. Senaryolar arasındaki farklılıkların sıcaklık değil yağış sıralamasını izlemesi, belirleyici kısıtın su rejimi olduğuna işaret etmektedir. Tüm senaryolarda uygunluğunu koruyan 74.106 km²’lik iklim sığınağı Ege ve Akdeniz kıyı kuşağında kümelenmekte ve yerinde koruma çalışmaları için öncelikli alanlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Etik kurul onayı gerekmemektedir.

Kaynakça

  1. Abrams, M., Crippen, R., & Fujisada, H. (2020). ASTER global digital elevation model (GDEM) and ASTER global water body dataset (ASTWBD). Remote Sensing, 12(7), 1156. https://doi.org/10.3390/rs12071156
  2. Akpulat, S., Tıraş, M., Şahinkaya, M. S., & Akpulat, H. A. (2021). Pistacia terebinthus (Menengiç) gallerinin antimikrobiyal etkisi ve GC-MS analizi. Turkish Journal of Biodiversity, 4(2), 98-104. https://doi.org/10.38059/biodiversity.1000001
  3. Akyol, A., Örücü, Ö. K., Arslan, E. S., & Sarıkaya, A. G. (2023). Predicting of the current and future geographical distribution of Laurus nobilis L. under the effects of climate change. Environmental Monitoring and Assessment, 195(4), 459. https://doi.org/10.1007/s10661-023-11086-z
  4. Ali, E., Cramer, W., Carnicer, J., Georgopoulou, E., Hilmi, N. J. M., Le Cozannet, G., & Lionello, P. (2022). Cross-chapter paper 4: Mediterranean region. In H.-O. Pörtner, D. C. Roberts, M. Tignor, E. S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, & B. Rama (Eds.), Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (pp. 2233-2272). Cambridge, UK: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844.021
  5. Allouche, O., Tsoar, A., & Kadmon, R. (2006). Assessing the accuracy of species distribution models: Prevalence, kappa and the true skill statistic (TSS). Journal of Applied Ecology, 43(6), 1223-1232. https://doi.org/10.1111/j.1365-2664.2006.01214.x
  6. Andrews, T., Andrews, M. B., Bodas-Salcedo, A., Jones, G. S., Kuhlbrodt, T., Manners, J., Menary, M. B., Ridley, J., Ringer, M. A., Sellar, A. A., Senior, C. A., & Tang, Y. (2019). Forcings, feedbacks, and climate sensitivity in HadGEM3-GC3.1 and UKESM1. Journal of Advances in Modeling Earth Systems, 11(12), 4377-4394. https://doi.org/10.1029/2019MS001866
  7. Antón-Domínguez, B. I., Arquero, O., Lovera, M., Trapero, A., Agustí-Brisach, C., & Trapero, C. (2024). Resistance of pistachio grafted on different Pistacia rootstocks against Verticillium wilt under field conditions. Plant Pathology, 73(9), 2466-2476. https://doi.org/10.1111/ppa.13978
  8. Araújo, M. B., & New, M. (2007). Ensemble forecasting of species distributions. Trends in Ecology & Evolution, 22(1), 42-47. https://doi.org/10.1016/j.tree.2006.09.010

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ormancılık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

2 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

13 Ağustos 2026

Kabul Tarihi

11 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27

Kaynak Göster

APA
Çıvğa, A. (2026). Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi. Turkish Journal of Forestry, 27, 314-330. https://izlik.org/JA28HM45LS
AMA
1.Çıvğa A. Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi. Turkish Journal of Forestry. 2026;27:314-330. https://izlik.org/JA28HM45LS
Chicago
Çıvğa, Alican. 2026. “Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi”. Turkish Journal of Forestry 27 (Kasım): 314-30. https://izlik.org/JA28HM45LS.
EndNote
Çıvğa A (02 Kasım 2026) Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi. Turkish Journal of Forestry 27 314–330.
IEEE
[1]A. Çıvğa, “Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi”, Turkish Journal of Forestry, c. 27, ss. 314–330, Kas. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28HM45LS
ISNAD
Çıvğa, Alican. “Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi”. Turkish Journal of Forestry 27 (02 Kasım 2026): 314-330. https://izlik.org/JA28HM45LS.
JAMA
1.Çıvğa A. Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi. Turkish Journal of Forestry. 2026;27:314–330.
MLA
Çıvğa, Alican. “Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi”. Turkish Journal of Forestry, c. 27, Kasım 2026, ss. 314-30, https://izlik.org/JA28HM45LS.
Vancouver
1.Alican Çıvğa. Menengicin (Pistacia terebinthus L.) Türkiye’deki iklim sığınaklarının belirlenmesi. Turkish Journal of Forestry [Internet]. 02 Kasım 2026;27:314-30. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28HM45LS