ARKEOLOJİK VERİLERİN IŞIĞINDA ANADOLU - İRAN ARASINDA OBSİDİYEN DOLAŞIMI

Number: 25 March 1, 2019
  • Bayram Aghalari
TR EN

ARKEOLOJİK VERİLERİN IŞIĞINDA ANADOLU - İRAN ARASINDA OBSİDİYEN DOLAŞIMI

Abstract

Doğal cam olarak da bilinen Obsidiyen, kolaylıkla yongalanma niteliğinden dolayı ve keskin kenar elde edilmesi için Önasya’nıntarihöncesi toplumları tarafından kullanılmıştır. Öte yandan yatakları sınırlı olan bu hammaddenin kaynağından daha uzak bölgelerdeele geçmesi tarihöncesi uzak mesafeli değiş tokuş ve/veya ticareti ile ilgili önemli bilgiler sunmaktadır. Bu makalede eski ve yeni arkeolojik kazılardan elde edilen bilgilere dayanarak günümüz İran sınırları içinde ele geçen Anadolu kökenli obsidiyen buluntuları ışığında söz konusu iki bölge arasindki özelikle Neolitik Dönemde gorulen ilişkiler ele alınmiştir. Anadolu kökenli obsidiyen örnekleri Epi-Paleolitik dönemden itibaren Batı Zagroslar Yukarı Mezopotamya yerleşimlerinden bir kaçında mevcuttur. Günümüz İran sınırları içinde Anadolu kökenli en erken tarihli az sayıdaki obsidiyen buluntuya Orta-Batı İran’daki Çanak Çömleksiz Neolitik Döneme tarihlenen yerleşimlerde rastlanmıştır. En yoğun obsidiyen aktarımı Çanak Çömlekli Neolitik Dönemde gerçekleşmiştir. Özellikle MÖ 7500-5500 yılları aralığında tüm Batı İran bölgesinde yoğun bir obsidiyen dağıtım ağının olduğu ve dolayısıyla bu iki bölgenin birbiriyle teması ve iletişimi olduğunu düşünmekteyiz. Eldeki veriler Geç Neolitik Dönem’de Anadolu ile İran arasında obsidiyen dolaşımının yaygın olduğna işaret etmektedir. Neolitik yerleşimlerindeki obsidiyenler ağırlıklı olarak Bingöl ve Nemrut Dağ kökenli olmakla birlikte az sayıda Kafkasya yataklarından gelen örneklere de rastlanmaktadır. Anadolu kökenli obsidiyenler genellikle Neolitik Dönem yerleşmelerinde, Kafkasya kökenli obsidiyenler ise daha çok Kalkolitik ve Tunç Çağ yerleşmelerinde karşımıza çıkar.

Keywords

References

  1. ABDI, K. 2004. “Obsidian in Iran from the Epipaleolithic Period to the Bronze Age’’, Persiens antike Pracht (Eds. T. Stoellner, R. Slotta - A. Vatandoust). Bochum Museum: 148-153.
  2. ABE, M. / AZİZİ KHARANAGHİ, H. 2014 “A study on the Early Pottery Neolithic Chipped Stone Assemblage from Rahmatabad’’, Proceedings of the International Congress of Young Archaeologists (Eds. M. H. Azizi/ M. Khanipour/ R. Naseri) Tehran: 27- 40.
  3. AGHA-ALIGOL, D./ LAMEHI-RACHTI, M./ OLIAIY, P./ SHOKOUHI, F./ FARMAHINI FARAHANI, M./ MORADI, M./ FARSHI JALALI, F. 2015. “Characterization of Iranian Obsidian Artifacts by PIXE and Multivariate Statistical Analysis’’, Geoarchaeology 30/3 : 261-270.
  4. ALIZADEH, A. 2003. Excavation at the Prehistoric Mound of Chogha Bonut, Khuzestan, Iran. Chicago: The University of Chicago, Oriental Institute Publication, vol. 120.
  5. BLACKMAN, M. J. 1984. “Provenance Studies of Middle Eastern Obsidian from Sites in Highland Iran’’, Archaeological Chemistry III. American Chemical Society Advances in Chemistry Series 205 (Eds. J. B. Lambert). Washington, D.C: 19-50.
  6. BLACKMAN, M. J./ BADALIAN, R./ KIKODZE, Z./ KOHL, P. 1998. “Chemical Characterization of Caucasian Obsidian Geological Sources’’, L Obsidienne au Proche et Moyen Orient: Du Volcan a l’Outil (Eds. M. Cauvin/ A. Gourgaud/ B. Gratuze/ N. Arnaud/ G. Poupeau/ J. L. Poidevin/ C. Chataigner). BAR International Series, vol. 738. Archaeopress. Oxford: 205-231.
  7. BRADLEY, R. 1971. “Trade Competition and Artefact Distribution’’, World Archaeology 2: 347-51.
  8. CANN, J. R./ RENFREW, C. 1968. “The Characterization of Obsidian and its Application to the Mediterranean Region’’, Proceedings of the Prehistoric Society 30. 111-133.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Authors

Bayram Aghalari This is me

Publication Date

March 1, 2019

Submission Date

-

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2019 Number: 25

APA
Aghalari, B. (2019). ARKEOLOJİK VERİLERİN IŞIĞINDA ANADOLU - İRAN ARASINDA OBSİDİYEN DOLAŞIMI. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, 25, 11-26. https://izlik.org/JA47PY35UJ
AMA
1.Aghalari B. ARKEOLOJİK VERİLERİN IŞIĞINDA ANADOLU - İRAN ARASINDA OBSİDİYEN DOLAŞIMI. TÜBA-AR. 2019;(25):11-26. https://izlik.org/JA47PY35UJ
Chicago
Aghalari, Bayram. 2019. “ARKEOLOJİK VERİLERİN IŞIĞINDA ANADOLU - İRAN ARASINDA OBSİDİYEN DOLAŞIMI”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, nos. 25: 11-26. https://izlik.org/JA47PY35UJ.
EndNote
Aghalari B (March 1, 2019) ARKEOLOJİK VERİLERİN IŞIĞINDA ANADOLU - İRAN ARASINDA OBSİDİYEN DOLAŞIMI. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 25 11–26.
IEEE
[1]B. Aghalari, “ARKEOLOJİK VERİLERİN IŞIĞINDA ANADOLU - İRAN ARASINDA OBSİDİYEN DOLAŞIMI”, TÜBA-AR, no. 25, pp. 11–26, Mar. 2019, [Online]. Available: https://izlik.org/JA47PY35UJ
ISNAD
Aghalari, Bayram. “ARKEOLOJİK VERİLERİN IŞIĞINDA ANADOLU - İRAN ARASINDA OBSİDİYEN DOLAŞIMI”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi. 25 (March 1, 2019): 11-26. https://izlik.org/JA47PY35UJ.
JAMA
1.Aghalari B. ARKEOLOJİK VERİLERİN IŞIĞINDA ANADOLU - İRAN ARASINDA OBSİDİYEN DOLAŞIMI. TÜBA-AR. 2019;:11–26.
MLA
Aghalari, Bayram. “ARKEOLOJİK VERİLERİN IŞIĞINDA ANADOLU - İRAN ARASINDA OBSİDİYEN DOLAŞIMI”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, no. 25, Mar. 2019, pp. 11-26, https://izlik.org/JA47PY35UJ.
Vancouver
1.Bayram Aghalari. ARKEOLOJİK VERİLERİN IŞIĞINDA ANADOLU - İRAN ARASINDA OBSİDİYEN DOLAŞIMI. TÜBA-AR [Internet]. 2019 Mar. 1;(25):11-26. Available from: https://izlik.org/JA47PY35UJ

Publisher

34406

https://tuba.gov.tr/en 

Vedat Dalokay Caddesi No: 112 Çankaya 06670 ANKARA

 

34047   34057     34410   34061

 

TÜBA-AR Turkish Academy of Sciences Journal of Archaeology (TÜBA-AR) does not officially endorse the views expressed in the articles published in the journal, nor does it guarantee any product or service advertisements that may appear in the print or online versions. The scientific and legal responsibility for the published articles belongs solely to the authors.

Images, figures, tables, and other materials submitted with manuscripts must be original. If previously published, written permission from the copyright holder must be provided for reproduction in both print and online versions. Authors retain the copyright of their works; however, upon publication in the journal, the economic rights and rights of public communication -including adaptation, reproduction, representation, printing, publishing, and distribution rights- are transferred to the Turkish Academy of Sciences (TÜBA), the publisher of the journal. Copyright of all published content (text and visual materials) belongs to the journal in terms of usage and distribution. No payment is made to the authors under the name of copyright or any other title, and no article processing charges are requested. However, the cost of reprints, if requested, is the responsibility of the authors.

In order to promote global open access to scientific knowledge and research, TÜBA allows all content published online (unless otherwise stated) to be freely used by readers, researchers, and institutions. Such use (including linking, downloading, distribution, printing, copying, or reproduction in any medium) is permitted under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) License, provided that the original work is properly cited, not modified, and not used for commercial purposes. For permissions regarding commercial use or licensing exceptions, please contact the journal.