Öğretmen Adaylarının Din Kavramına İlişkin Geliştirdikleri Metaforların İncelenmesi

Bu çalışma, öğretmen adaylarının “din” kavramına ilişkin metaforik algılarını incelemeyi ve bu algıların din eğitimi ile öğretmen yetiştirme programları açısından potansiyelini araştırmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik (olgubilim) desenin kullanıldığı araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinin Sınıf Öğretmenliği Programı’nda öğrenim gören 52 dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla toplanan veriler, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğretmen adaylarının din kavramına ilişkin 34 farklı metafor geliştirdiğini ve bu metaforların “yol gösterici/rehber”, “ilahi düzen, evren ve doğa”, “koruma, güvenlik ve aile”, “yaşam kaynağı ve temel ihtiyaç”, “adalet ve denge”, “bilgi ve hikmet”, “umut ve şifa”, “bağ kurma ve sorumluluk” ile “varoluş, öz ve anlam” şeklinde 9 kategoride sınıflandırılabileceğini göstermektedir. “Ağaç, su, yol, aile ve meyve” gibi metaforlar, dinin çok boyutlu bir olgu olarak algılandığını yansıtmaktadır. “Yol gösterici/rehber” kategorisinin en yüksek frekansa sahip olması, dinin; hayatta yön belirleyici bir unsur olarak görüldüğünü ortaya koyarken; “aile, anne, baba” gibi metaforlar koruyucu ve güven verici yönüne, “su, oksijen, ağaç” gibi metaforlar ise yaşamsal bir ihtiyaç olarak algılandığına işaret etmektedir. Cinsiyet temelinde, kadın adayların “aile, anne” gibi duygusal metaforları, erkek adayların ise “kale, pusula” gibi yapısal metaforları tercih etmesi dikkat çekicidir. Çalışma, metaforların din eğitiminde soyut kavramları somutlaştırmada etkili bir araç olduğunu vurgulamakta ve öğretmen yetiştirme programlarında bu yaklaşımın kullanılmasının pedagojik katkı sağlayacağını öne sürmektedir. Araştırma, din eğitiminde metafor temelli yöntemlerin geliştirilmesine yönelik literatürdeki eksikliği gidermeye katkı sunarken, bu alandaki çalışmaların artırılmasının bilgi birikimini zenginleştireceğini savunmaktadır.

This study aims to examine pre-service teachers’ metaphorical perceptions of the concept of “religion” and to explore the potential of these perceptions in the context of religious education and teacher training programs. The research employs a phenomenological design, one of the qualitative research methods, and its study group consists of 52 fourth-year students enrolled in the Elementary Education Program of a public university during the 2024-2025 academic year. Data were collected through semi-structured interview forms and analyzed using content analysis. The findings reveal that pre-service teachers developed 34 different metaphors related to the concept of religion, which could be categorized into nine themes: “guidance and direction,” “divine order, the universe, and nature,” “protection, security, and family,” “source of life and basic needs,” “justice and balance,” “knowledge and wisdom,” “hope and healing,” “connection and responsibility,” and “existence, essence, and meaning.” Metaphors such as “tree,” “water,” “path,” “family,” and “fruit” reflect an understanding of religion as a multifaceted phenomenon. The category of “guidance and direction” emerged as having the highest frequency, indicating that religion is perceived as a guiding force in life. On the other hand, metaphors like “family,” “mother,” and “father” emphasize its protective and reassuring aspects, while metaphors such as “water,” “oxygen,” and “tree” highlight its perception as an essential life need. Notably, a gender-based difference was observed in metaphor preferences: female participants tended to choose emotionally laden metaphors such as “family” and “mother,” whereas male participants favored structural metaphors like “fortress” and “compass.” The study underscores that metaphors serve as an effective tool for concretizing abstract concepts in religious education, proposing that integrating this approach into teacher training programs can provide pedagogical benefits. By addressing the gap in the literature regarding metaphor-based methods in religious education, this research contributes to the field and advocates for expanding such studies to enhance collective knowledge in this area.