Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları

Akif Yıldırım; Muhammet Çol; Seracettin Eraydın

doi:10.53112/tudear.981692

EN TR

REFERENCES TO MÂTURIDÎ IN MEDÂRİK

Abstract

In this study, the references to Mâturîdî in Ebu'l-Barakât en-Nasafî's commentary titled Madārik al-Tanzīl are emphasized. Nasafî's references to Mâturîdî with the expressions "Ta’wîlât al-Qu’rân, Sharh at-Ta’wīlāt and Mâturîdî" in his commentary were determined and analyzed. The main purpose of the study is to reveal the extent to which Nasafî, who has benefited from Zamakhshari's al-Kashşâf, has benefited from Mâturîdî's tafsir called Ta’wîlât al-Qu’rân. In addition, it is to determine whether Nasafî makes use of Ta’wîlât al-Qu’rân or Sharh at-Ta’wīlāt in his references to Mâturîdî. Due to the claim that the copies of Sharh at-Ta’wīlāt are not complete, the manuscripts of Sharh at-Ta’wīlāt were also examined, based on Nasefi's references. Thus, the position and sources of Madārik al-Tanzīl in the tafsir literature were tried to be determined. In the research, it was concluded that Nasafî was under the influence of al-Kashşâf in terms of language and style, and that he also benefited from Ta’wîlât al-Qu’rân in many issues, especially in theological and fiqh issues.

Keywords

Madārik al-Tanzīl, Ta’wîlât al-Qu’rân, Sharh at-Ta’wīlāt, Nasafî, Mâturîdî, Samarkandi.

Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları

Abstract

Bu çalışmada Ebu’l-Berekât en-Nesefî’nin Medârükü’t-Tenzîl isimli tefsirindeki Mâtürîdî’ye olan atıfları üzerinde durulmuştur. Nesefî’nin, tefsirinde “Te’vîlâtü’l-Kur’ân, Şerhu’t-Te’vîlât ve Mâtürîdî” ifadeleriyle Mâtürîdî’ye yaptığı atıfların tespit ve tahlili yapılmıştır. Çalışmanın temel amacı Zemahşerî’nin el-Keşşâf’ından yararlanan Nesefî’nin, Mâtürîdî’nin Te’vîlâtü’l-Kur’ân isimli tefsirinden hangi ölçüde istifâde ettiğini ortaya koymaktır. Buna ek olarak Nesefi'nin Mâtürîdî’ye atıflarında Te’vîlâtü’l-Kur’ân’dan mı yoksa Şerhu’t-Te’vîlât’tan mı yararlandığını tespit etmektir. Şerhü’t-Te’vîlât’ın nüshalarının tam olmadığı iddiası sebebiyle -Nesefî’nin atıflarından hareketle- Şerhü’t-Te’vîlât’ın yazma nüshaları da incelemeye tabi tutulmuştur. Böylece Medârikü’t-Tenzîl’in tefsir literatüründeki konumu ve kaynakları tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmada Nesefî’nin, dil ve üslup itibariyle el-Keşşâf’ın tesirinde kaldığı, bununla birlikte kelâmî ve fıkhî konular başta olmak üzere birçok hususta Te’vîlatü’l-Kur’ân’dan istifade ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

Medârikü’t-Tenzîl, Te’vîlatü’l-Kur’ân, Şerhu’t-Te’vîlât, Nesefî, Mâturîdî, Semerkandî.

References

Ak, Ahmet. (2006). Mâtürîdî Kaynaklarda Mâtürîdî ve Mâtürîdîlik. (Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi.
Akçay, M. (2011). Kelâm Literatüründe Peygamber Zelleleri. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 24, 1-33.
Aydar, Hidâyet. (2016) Klasikten Moderne Seçme Tefsir Metinleri. İstanbul: Ensar.
Bilmen, Ö. N. (2008). Büyük Tefsir Tarihi ve Tabakatü'l-Müfessirin. İstanbul: Ravza.
Cerrahoğlu, İ. (2015). Tefsir Tarihi. Ankara: Fecr.
Coşkun, M. (2019). Müteahhirûn Dönemi İslâmî İlimler Formasyonunun Osmanlı Tefsir Geleneğindeki İzsürümü: XVIII. Yüzyıl Envâru’t-Tenzîl Haşiyelerinde Tahkik Tavrı. M. Taha Boyalık, Harun Abacı (Ed). Osmanlı’da İlm-i Tefsir içinde (s. 331-356). İstanbul: İSAR.
Çalışkan, İ. (2010). Tefsirde Mâturîdî'yi Keşfetmek: İmam Mâturîdî ve Te'vîlâtu'l-Kur'ân'ın Tefsir İlmindeki Yeri. Milel ve Nihal, 7, 67-93.
Çalışkan, M. S. (2019). Kur’ân’ın İkrar Ettiği İbrahimî Bir Hac Geleneği: Kalâid. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 23, 73-101.
Çetiner, B. (1983). Ebü’l Berakat Abdullah İbn Ahmed en-Nesefi (öl. 710/1310) ve Medarik Tefsiri, (Doktora Tezi), Atatürk Ünivesitesi.
Çiçek, M. (2021). Müfessir Olarak Ali Kuşçu, İstanbul: İSAM Yayınları.

Çögenli, M. S. (2012). Âyet ve Hadis Örnekli Arapça Belâgat, Erzurum: Eser Ofset Matbaası.
Demirci, M. (2011) Tefsir Tarihi, İstanbul: İFAV.
Dönmez, İ. K. (2005). Fıkıh Usûlünün İşlevi ve ictihad Yöntemleri Hakkında Genel Bir Değerlendirme. İslâmî İlimlerde Metodoloji: Usûl Mes’elesi-1 içinde (s. 661-673), İstanbul: Ensar.
Durmuş, İ. (2006). Müşâkele. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (C. 32, ss. 154-155). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı. Erdoğan, Ö. F. (2014). Gazâlî’nin Tehafüt’ü Bağlamında Filozof ve Kelamcı Mücadelesi, Eskiyeni, 28, 7-24.
Endülüsî, Ebu Hayyan, (2010). el-Bahru'l-Muhîd fi't-Tefsîr, (C.10), Beyrut: Dâru'l-Fikr.
Gengil, V. (2018). Şâfiî-Eşarî Müfessir er-Râzî’nin Meçhul Kaynağı Mâturîdî. Mustafa Aykaç vd. (Ed). V. Uluslararası Şeyh Şa’ban-ı Velî Sempozyumu -Eş’arîlik Sempoyumu içinde (s. 621-633). Kastamonu Üniversitesi.
Gengil, V. (2020). Taberî ve Mâtürîdî’den Hareketle Farklı Bir Tasnif Denemesi: Ehl-i Hadîs - Ehl-i Re’y Tefsirleri. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7(1), 113-152.
Gündüzalp, S. Ü. (2019). Atûfî'nin Mir'âtü't-te'vîl Adlı Envârü't-tenzîl Hâşiyesinde Beyzâvî'ye Yönelik Eleştirileri. M. Taha Boyalık, Harun Abacı (Ed). Osmanlı’da İlm-i Tefsir içinde (s. 283-316). İstanbul: İSAR.
Kaya, M. (2019). Mâtürîdî Tefsiri’nin Osmanlı Tefsirciliğindeki İzleri. M. Taha Boyalık, Harun Abacı (Ed). Osmanlı’da İlm-i Tefsir içinde (s. 35-67). İstanbul: İSAR.
Kaya, R. (2002). Kur’an-ı Kerim Kıssaları ve Düşündürdükleri. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11, 31-58.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010a). Te’vîlâtü’l-Kur’ân. (C. 5). İstanbul: Mizan.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010b). Te’vîlâtü’l-Kur’ân (C. 12). İstanbul: Mizan.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010c). Te’vîlâtü’l-Kur’ân (C. 13). İstanbul: Mizan.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010d). Te’vîlâtü’l-Kur’ân.(C. 2). İstanbul: Mizan.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010e). Te’vîlâtü’l-Kur’ân (C. 1). İstanbul: Mizan.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010f). Te’vîlâtü’l-Kur’ân (C. 7). İstanbul: Mizan.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010g). Te’vîlâtü’l-Kur’ân (C. 6). İstanbul: Mizan.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010h). Te’vîlâtü’l-Kur’ân (C. 8). İstanbul: Mizan.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010i). Te’vîlâtü’l-Kur’ân (C. 4). İstanbul: Mizan.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010j). Te’vîlâtü’l-Kur’ân (C. 16). İstanbul: Mizan.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010k). Te’vîlâtü’l-Kur’ân (C. 3). İstanbul: Mizan.
Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed. (2005-2010l). Te’vîlâtü’l-Kur’ân (C. 10). İstanbul: Mizan.
Mavil, K. A. (2013). Bir Hanefî-Mâtürîdî Âlimi Ebü’l-Berekât en-Nesefî . Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 22 (1) , 57-83
Nesefî, Ebu’l-Berakât Abdullah. (2011a). Tefsîru’n-Nesefî Medârikü’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Te’vîl (C. 1), Yusuf Ali Bedyevî (thk). Beyrut: Dâru İbn Kesîr.
Nesefî, Ebu’l-Berakât Abdullah. (2011b). Tefsîru’n-Nesefî Medârikü’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Te’vîl (C. 3), Yusuf Ali Bedyevî (thk). Beyrut: Dâru İbn Kesîr.
Nesefî, Ebu’l-Berakât Abdullah. (2011c). Tefsîru’n-Nesefî Medârikü’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Te’vîl (C. 2), Yusuf Ali Bedyevî (thk). Beyrut: Dâru İbn Kesîr.
Ömer Nesefî, (2019a). et-Teysîr fi’t-Tefsîr (C. 15). Mahir Edîb Hammûş-Cemal Abdürrahim el-Fâris-Sâriye Fayez Aclûnî-Fâdî el-Mağribî (thk). Beyrût: Dâru’l-Lübâb.
Özel, A. (2013). Hanefi Fıkıh Âlimleri ve Diğer Mezheplerin Meşhurları. Ankara: TDV.
Özmen, F. (2012). Abdüssamed el-Gaznevî Tefsîrü’l-Kur’âni’l- Azîm’inin Kaynakları ve Tesirleri. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 21 (1), 87-113 .
Pezdevî, Ebu’l-Yusr Muhammed. (2013). Ehl-i Sünnet Akâidi, Şerafeddin Gölcük (çev.). İstanbul: Kayıhan.
Polat, F. A. (2012). Te'vilatü Ehli's-Sünne'de Mu‘tezili Söylemin Kritiği, Büyük Türk Bilgini İmam Mâtürîdî ve Mâtürîdîlik (Milletlerarası Tartışmalı İlmî Toplantı) içinde (s. 230-271). İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı.
Râzî, Fahreddin. (1420a). Mefâtihu’l-Gayb et-Tefsîru’l-Kebîr (C. 5). Beyrut: Daru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî.
Râzî, Fahreddin. (1420b). Mefâtihu’l-Gayb et-Tefsîru’l-Kebîr (C. 6). Beyrut: Daru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî.
Râzî, Fahreddin. (1420c). Mefâtihu’l-Gayb et-Tefsîru’l-Kebîr (C. 14). Beyrut: Daru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî.
Râzî, Fahreddin. (1420d). Mefâtihu’l-Gayb et-Tefsîru’l-Kebîr (C. 24). Beyrut: Daru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî. Says, Muhammed Alî. (2007). Tefsîru Âyâti’l-Ahkâm. Beyrut: Dâru İbn Kesîr.
Semerkandi, Alaüddin Muhammed b. Ahmed el-Hanefi. Şerhu’t-Te'vilati’l-Mâtürîdîyye, Süleymaniye Kütüphanesi, Hamidiye Koleksiyonu, No: 176.
Sezen, M, (2018). İmam Mâtürîdî’nin Tefsir Literatürüne Tesiri. İstanbul: Kökler Yayınları.
Sülün, M. (2017). Tefsir ve Otoriteleri. İstanbul: İFAV.
Şaban, Z. (2012). İslâm Hukuk İlminin Esasları (Usûlü'l-Fıkh). İbrahim Kâfi Dönmez (terc). Ankara: TDV.
Topaloğlu, B. (2012). Te’vîlâtü’l-Kur’ân. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (C. 41, ss. 32-33). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı.
Topaloğlu, B. & Çelebi, İ. (2010). Kelam Terimleri Sözlüğü. İstanbul: İSAM.
Yüksel, E. (2005). Sistematik Kelâm. İstanbul: İz.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Akif Yıldırım ^*
0000-0003-3609-3440
Türkiye

Muhammet Çol
0000-0002-7667-2722
Türkiye

Seracettin Eraydın
0000-0003-4094-1246
Türkiye

Publication Date

December 28, 2021

Submission Date

August 11, 2021

Acceptance Date

September 20, 2021

Published in Issue

Year 2021 Number: 12

DOI

https://doi.org/10.53112/tudear.981692

IZ

https://izlik.org/JA47YG87ZY

APA

Yıldırım, A., Çol, M., & Eraydın, S. (2021). Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 12, 333-361. https://doi.org/10.53112/tudear.981692

AMA

1.Yıldırım A, Çol M, Eraydın S. Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları. TUDEAR. 2021;(12):333-361. doi:10.53112/tudear.981692

Chicago

Yıldırım, Akif, Muhammet Çol, and Seracettin Eraydın. 2021. “Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, nos. 12: 333-61. https://doi.org/10.53112/tudear.981692.

EndNote

Yıldırım A, Çol M, Eraydın S (December 1, 2021) Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 12 333–361.

IEEE

[1]A. Yıldırım, M. Çol, and S. Eraydın, “Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları”, TUDEAR, no. 12, pp. 333–361, Dec. 2021, doi: 10.53112/tudear.981692.

ISNAD

Yıldırım, Akif - Çol, Muhammet - Eraydın, Seracettin. “Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi. 12 (December 1, 2021): 333-361. https://doi.org/10.53112/tudear.981692.

JAMA

1.Yıldırım A, Çol M, Eraydın S. Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları. TUDEAR. 2021;:333–361.

MLA

Yıldırım, Akif, et al. “Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, no. 12, Dec. 2021, pp. 333-61, doi:10.53112/tudear.981692.

Vancouver

1.Akif Yıldırım, Muhammet Çol, Seracettin Eraydın. Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları. TUDEAR. 2021 Dec. 1;(12):333-61. doi:10.53112/tudear.981692

Turkish Journal of Religious Education Studies is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) License.

REFERENCES TO MÂTURIDÎ IN MEDÂRİK

Abstract

Keywords

Nesefî’nin Medârik’te Mâtürîdî’ye Atıfları

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite