Küresel tarih yaklaşımıyla hazırlanmış bir ünitenin ortaöğretim öğrencilerinin akademik başarılarına etkisi: II. Dünya Savaşı sürecinde Türkiye ve Dünya ünitesi örneği

Year 2025, Volume: 14 Issue: 1, 35 - 48, 26.05.2025

Abdurrahman Gülmez , Bahri Ata

https://doi.org/10.17497/tuhed.1578852

Abstract

Küresel tarih yaklaşımı, modern dünyayı şekillendiren etkileşim ve bağlantıları anlamaya, bölünmüşlüğü önlemeye ve dünya inşasına dair belirli bir perspektif sunmaya yönelik bir yöntem olarak ortaya çıktı. Bu çalışmada, tarih disiplini içerisinde hızla gelişen ve yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’nde değil, aynı zamanda Avrupa ve Asya’da da yaygınlık kazanan küresel tarih yaklaşımı ele alınarak bu yaklaşımın ortaöğretim öğrencilerinin akademik başarıları üzerindeki etkisi incelendi. Yarı deneysel desenin kullanıldığı bu araştırma, ünitenin kazanımları da dikkate alınarak 3 hafta boyunca toplam 6 ders saatiyle sınırlandırıldı. Deney grubundaki öğrencilere küresel tarih perspektifini yansıtan ünite uygulanırken, kontrol grubundaki öğrencilere mevcut tarih öğretim programında yer alan ünite sunuldu. Çalışmanın konusuna ve amacına uygun olduğu düşünülen ortaöğretim 12. Sınıf öğrencileri, çalışma grubu olarak belirlendi. Bu bağlamda, T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük ders kitabının 5. Ünitesi olan “II. Dünya Savaşı Sürecinde Türkiye ve Dünya” ünitesi, okul olarak Van ili İpekyolu ilçesinde yer alan mesleki ve teknik Anadolu lisesi, Anadolu lisesi ve Anadolu imam hatip lisesi olmak üzere üç farklı devlet okulu seçildi. Araştırmada hem deney hem de kontrol gruplarında yer alan öğrencilere ön test ve son test olarak başarı testi uygulandı. Toplam 30 sorudan oluşan başarı testi, ÖSYM tarafından 1998-2022 yılları arasında araştırma konusuyla ilgili çıkmış sorulardan seçildi. Araştırma sonucunda küresel tarih yaklaşımıyla hazırlanan tarih ünitesinin, ortaöğretim öğrencilerinin akademik başarılarında anlamlı ve olumlu bir etki oluşturduğu belirlendi.

Keywords

küresel tarih , küresel tarihin öğretimi , Avrupamerkezcilik , tarih eğitimi , ulus tarih

Ethical Statement

This study was carried out with human participants and the necessary legal permissions were obtained from the Gazi University Ethics Commission dated 13.11.2023 and numbered 799749.

The effect of a unit prepared with a global history approach on the academic success of high school students: The example of the unit on Türkiye and the World during World War II

Abstract

The global history approach emerged as a method for understanding the interactions and connections that have shaped the modern world, preventing fragmentation and providing a specific perspective on world-building. In this study, the global history approach, which has rapidly developed within the discipline of history and has become widespread not only in the United States but also in Europe and Asia, was examined and its effect on the academic achievement of high school students was analysed. This research, in which a quasi-experimental design was used, was limited to a total of 6 lesson hours for 3 weeks, taking into account the acquisitions of the unit. While the unit reflecting the global history perspective was applied to the students in the experimental group, the unit in the current history curriculum was presented to the students in the control group. High school 12th grade students, who were thought to be suitable for the subject and purpose of the study, were determined as the study group. In this context, the 5th unit of the Turkish Revolution History and Kemalism textbook, ‘Türkiye and the World in the World War II Process’ unit, and three different public schools, namely vocational and technical Anatolian High School, Anatolian High School and Anatolian Imam Hatip High School in İpekyolu district of Van province, were selected as schools. In the study, achievement test was applied to the students in both experimental and control groups as pre-test and post-test. The achievement test, consisting of 30 questions in total, was selected from the questions related to the research topic between 1998 and 2022 by ÖSYM. As a result of the research, it was determined that the history unit prepared with the global history approach had a significant and positive effect on the academic achievement of high school students.

Keywords

Global history , teaching global history , Eurocentrism , history education , national history

Ethical Statement

This study was carried out with human participants and the necessary legal permissions were obtained from the Gazi University Ethics Commission dated 13.11.2023 and numbered 799749.

References

• Adelman, J. (2017). What is global history now? Aeon. https://aeon.co/essays/is-global history-still-possible-or-has-it-had-its-moment
• Aktaş, Ö. (2014). Üniversite öğrencilerinin görüşlerine göre çağdaş dünya tarihi konularının tarihsel önemi. Sakarya University Journal of Education, 4 (1), ss. 7-23.
• Amin, S. (2007). Avrupamerkezcilik (M. Sert, Çev.). Chiviyazıları.
• Ata, B. (2009). Sosyal bilgiler ünitesi kavramı üzerine bazı düşünceler. R. Turan & H. Akdağ & A. M. Sümbül (Eds.), Sosyal Bilgiler Öğretiminde Yeni Yaklaşımlar-1 (ss.25-42). https://scholar.google.com.tr/citations?view_op=view_citation&hl=tr&user=o-fxZ9YAAAAJ&citation_for_view=o-fxZ9YAAAAJ:R3hNpaxXUhUC
• Atçıl, Z. (2020). Amerika’da tarihçilik gündemi. A. Şimşek (Ed.), Dünyada tarihçiliğin gündemi (ss.15-33). Yeniinsan.
• Bayly, C.A. (2021). Modern dünyanın doğuşu küresel bağlantılar ve karşılaştırmalar 1780-1914 (M.N. Şellâki, Çev.). Ayrıntı.
• Büyüköztürk, Çakmak, E.K., Akgün, Ö. E., Karadeniz & Demirel, F. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem. Christian, D. (2020). Başlangıç hikâyesi (E. Başer, Çev.). Doğan Kitap.
• Conrad, S. (2021). Küresel tarih nedir? (D. Saldıran, Çev.). Küre.
• Cowen, Noel. (2004). Küresel tarih (C. Demirkan, Çev.). Tümzamanlar.
• Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (S. B. Demir, Çev. Ed.). Eğiten Kitap.
• Crossley, P. K. (2018). Küresel tarih nedir? (K. Şakul, Çev.). Islık.
• Hunt, L. (2021). Küresel çağda tarih yazmak (E. Kayserioğlu, Çev.). Küre.
• Karasar, N. (2023). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler. Nobel.
• Kırmızı, A. (2021). Küresel tarih: İmkânlar ve sorunlar. A. Şimşek (Ed.), Tarihçilikte disiplinlerarasılık: Fırsat mı sınırlılık mı? (ss. 85-103). Yeniinsan.
• Kocka, J. (2012). Global history: opportunities, dangers, recent trends. Culture & History Digital Journal, 1 (1), https://dx.doi.org/10.3989/chdj.2012.002
• Kuruppath, M. (2019). In the company of global history. Low Countries Historical Review, 134 (2), ss. 103-114.
• Lang, M. (2021). Küreselleşme(ler) tarihleri. P. Duara, V. Murthy & A. Sarttori (Eds.), Küresel tarih düşüncesi (E. Uzun, Çev.), (ss. 539-556). Islık.
• Myrdal, J. (2016). Globalization and world history: An introduction to studies of methods.7-18. https://www.academia.edu/67320985/Globalization_and_world_history_An_introduction_to_studies_of_methods
• Rivera, F. M. (t.y.). Metanarratives in global history: Historiographical implications in a globalized society. https://www.academia.edu/18341316/Metanarratives_in_Global_History_Historiographical_Implications_in_a_Globalized_Society
• Safran, M. & Şimşek. (2017). Tarihyazımında bir sorun: Zaman. V. Engin & A. Şimşek (Eds.), Türkiye’de tarih yazımı içinde (ss. 271-284). Yeditepe.
• Şahin, A. N. E. (2014), Tarih öğretiminde analoji yönteminin kullanılmasının ortaöğretim öğrencilerinin tutumlarına, başarılarına ve tarihsel düşünme becerilerine etkisi [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Sıvış, E. (2016). Yeni Çağın siyasi tarihi yazılırken; küresel tarih yazımında dönüşüm ve süreklilikler. A. K. Avaroğlu (Ed.), VI. Uluslararası Tarih Eğitimi Sempozyumu Tam Metin Bildiriler (ss. 123-141). https://drive.google.com/file/d/1l1rUtqSissc-_zrob-RRrlhcQIBZkklS/view
• Singer, A. J. (2011). Teaching global history: a social studies approach. Routledge
• Şimşek, A. (2013). Türkiye’de tarih ders kitaplarında Avrupamerkezcilik. İnsan & Toplum, 3(6), ss. 193-222.
• Thomas, D., Anne-Isabelle, R., & Pierre, S. (2023). Is global history global? Convergences and ınequalities. Itinerario, ss. 1–12. http://dx.doi:10.1017/S0165115323000293
• Turk, D. B. & Dull, L. J., & Cohen, R., & Stoll, M.R. (2014). Teaching recent global history dialogues among historians, social studies teachers, and students. Routledge.
• Woolf, D. (2024). Tarihin kısa tarihi (I. Yıldız, Çev.). Fol.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
• Yiğitoğlu, F. (2020). Tarih eğitiminde simülasyon tekniğinin öğrencilerin akademik başarılarına etkisi [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.