TAŞRADA DARÜLMUALLİMATLARIN AÇILIŞI ve TARİHSEL GELİŞİMİ

Osmanlı Devleti’nde kız öğretmen okulu Darülmuallimat, ilk 1870 yılında İstanbul’da açılmış ve uzun bir süre tek başına ülkenin kadın öğretmen ihtiyacını karşılamaya çalışmıştır. Bu mektep mezunları, sadece İstanbul’da bulunan kız mekteplerinin ihtiyacını karşılayabilmiştir. Taşrada kız ibtidai ve rüşdiye okullarında var olan kadın öğretmen açığını kapatmak için yeni darülmuallimatlara ihtiyaç duyulmuş ve II. Meşrutiyetin ilanı ile darülmuallimatların taşrada yaygınlaştırılması meselesi ele alınmıştır. 1913 yılında yayınlanan Tedrisat-ı İbtidaiye Kanun-ı Muvakkati doğrultusunda bazı vilayetlerde darülmuallimatların açılması için çalışmalar yapılmış. Vilayetlerin istemleri göz önünde bulundurularak imkânlar dâhilinde kız öğretmen okulları açılmıştır. 1913-14 eğitim öğretim yılında gündüzlü ve yatılı olarak Adana’da, 1914-15 yılında İzmir Karşıyaka’da, 1915 yılında Halep’te, Ankara, Bursa’da ve Kastamonu’da bir kız öğretmen okulu açılmıştır. 1915-1916 yılında Konya’da, Edirne’de, 1916 senesinde Balıkesir’de 1917 yılında ise Beyrut’ta Darülmuallimat-ı İbtidaiye eğitim öğretime başlamıştır. Çeşitli vilayetlerde, sancak merkezlerinde açılan bu darülmuallimatlar, büyük bir öneme ve geniş bir içeriğe sahiptir. Bu kurumlar, kadınların toplumsal statülerinin değiştirilmesinde, kadınlara yeni bir kimlik kazandırmasında son derece önemlidir. Çalışma ile eğitim hayatında ve toplumsal hayatta oldukça etkili olan darülmuallimatlara vilayetlerde duyulan ihtiyaç, darülmuallimatların öğrenci profili, müfredat ve eğitim öğretim durumu hakkında bilgi vermek amaçlanmış. Ülkede meydana gelen siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik olayların taşradaki darülmuallimatlar üzerindeki etkileri gösterilmek istenmiştir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışma, temelde arşiv kaynaklarının incelenmesi ile oluşturulmuştur. Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nin Maarif Nezareti Evrakı, Dâhiliye, İrade Evrakı ağırlıklı olmak üzere eğitim ile ilgili kalemleri taranmıştır. Taşra darülmuallimatları ile ilgili yayınlanan nizamnameler, talimatnameler, salnamelerden faydalanılmıştır. Bunun dışında süreli yayınlar, resmi yayınlardan istifade edilmiş, araştırma-inceleme eserlerin ilgili kısımlarından faydalanılmıştır.

Darülmuallimat, teacher’s training school for girls, was first opened in Istanbul in 1870 and stayed as single one in this area for a long time, and tried to meet the needs for female teachers in the country. Because of the increase in the number of schools opened for girls in the country, the numbers of the Darülmuallimat graduates were not sufficient, and even the teachers who graduated from this school had difficulty in meeting the needs of the girls' schools in Istanbul alone. In the provinces, girls’ primary and secondary schools needed a great number of female teachers. During the second proclamation of the Constitutional Monarchy, the expansion of these schools in the provinces was discussed. In 1913 Tedrisat-ı İbtidaiye Kanun-ı Muvakkati was published and studies were carried out in order to open the Darülmuallimat in some provinces. The requests of the provinces were taken into consideration and girls’ teacher schools were opened in line with facilities in the 1913-14 school year, a teacher’s training school for girls was opened in Adana as boarding and day school. Other such schools were opened in cities namely Izmir, Aleppo, Ankara, Bursa, Kastamonu, Konya, Edirne, Balikesir and Beirut between 1914 and 1917. These constrictions opened in various provinces and starch centers have great importance and a wide range of content. These schools have been very important in changing women's social status and gaining a new identity for women. The aim of this study was to provide information about the need for girls’ teacher schools in the provinces and the student profile, curriculum, educational status of schools. It was aimed to show the effects of political social cultural and economic events on rural schools. This study, in which the qualitative research method is used, is basically created by examining the archive resources. In the Prime Ministry Ottoman Archive, sections on education in the Ministry of Education, Internal Medicine and Will are scanned. Registrations, instructions, and instructions about girls teachers schools were used. Apart from this, periodicals, official publications were used and the relevant parts of the research and analysis were used.