DOĞUM ÂDETLERİ VE ZİYARET FENOMENİ: TOKAT ERBAA ÖRNEĞİ

Yunus Emre Bolat; Orhan Fatih Kuşdemir

doi:10.30568/tullis.618113

DOĞUM ÂDETLERİ VE ZİYARET FENOMENİ: TOKAT ERBAA ÖRNEĞİ

Öz

İnsan hayatının en önemli dönüm noktalarından olan geçiş dönemlerinde inanış ve uygulamalar çok geniş yer tutar. Bu dönemlerde özellikle kutsala bağlı ritüeller ağırlık gösterir. Bu dönemler "doğum, evlenme ve ölüm" şeklinde belirtilir; ancak kimi zaman bunlara "sünnet, askerlik ve hac" uygulamaları da eklenir. Birçok yörede insanlar bu dönemlerde tanrısal bir güce ihtiyaç duyar ve çeşitli inanışlara bağlı olarak uygulamalar geliştirir. Bu uygulamalardan bir kısmı da yöredeki ziyaret yerlerinde yapılır. İnsanlar ziyaret yerlerinde kimi zaman orada metfun olan kişinin ya da o bölgedeki mekânın kutsiyetinden yararlanarak belli temennilerde bulunur. Edilen birçok duanın ziyaret yerlerinde daha kutsal ve kabul edilebilir olduğu düşünülür. İnsanların en çok temennide bulunduğu ve kutsal mekânları bu amaçla ziyaret ettiği geçiş dönemlerinden biri ise doğum dönemidir. Bu çalışmada da Tokat'ın Erbaa ilçesinde geçiş dönemlerinden "doğum" âdetlerine bağlı inanış ve uygulamaların ziyaret yerlerindeki örnekleri incelenecektir. Bu incelemelerin sonucunda inanış ve uygulamaların tarihsel ve mitolojik kökenine inilecektir. Çalışmanın hazırlanmasında gözlem ve görüşme yöntemleri kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Tokat,Erbaa,ziyaret fenomeni,doğum âdetleri,geçiş dönemleri

Kaynakça

ARIK, Durmuş (2017). "Kutsal mekân ve ziyaret fenomeni". Durmuş Arık ve Ahmet Hikmet Eroğlu (Ed.), Halk inanışları el kitabı (s.70-95). Ankara: Grafiker Yayınları.
ADAM, Baki (2017). "Kutsal nedir?". Halk inanışları el kitabı. Durmuş Arık ve Ahmet Hikmet Eroğlu (Ed.), Halk İnanışları El Kitabı (s.45-66). Ankara: Grafiker Yayınları.
BOLAT, Yunus Emre (2012). Erbaa yöresi yatırları etrafında oluşan inanç ve uygulamalar. Lisans Bitirme Tezi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Trabzon.
BORATAV, Pertev Naili (2012). Türk mitolojisi. Ankara: Bilgesu Yayınları.
CAMPBELL, Joseph (2013). Kahramanın sonsuz yolculuğu. Sabri Gürses (Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınları.
ERGİN, Muharrem (1998). Oğuz Kağan Destanı (tercüme, metin, sözlük). Ankara: Hülbe Yayınları.
EROĞLU, Ahmet Hikmet (2017a). "Halk inanışlarına giriş". Durmuş Arık ve Ahmet Hikmet Eroğlu (Ed,). Halk inanışları el kitabı (s19-42).Ankara: Grafiker Yayınları.
EROĞLU, Ahmet Hikmet (2017b). "Geçiş dönemleri ile ilgili inanışlar". Durmuş Arık ve Ahmet Hikmet Eroğlu (Ed.), Halk inanışları el kitabı (s.257-282). Ankara: Grafiker Yayınları.

GÜNAY, Nasuh (2000). "Isparta'daki halk inanışlarında eski kültürlerin izleri". Isparta'nın dünü, bugünü ve yarını sempozyumu II bildirileri (s. 283-291).
İNAN, Abdulkadir (2015). Tarihte ve Bugün Şamanizm. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
KALAFAT, Yaşar (1996). Karşılaştırmalı Bayır-Bucak Türkmen halk inançları. Ankara: Bayır Bucak Türkleri Derneği Yayınları.
KALAFAT, Yaşar (2002). Balkanlardan uluğ Türkistan'a Türk halk inançları -I. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
KESKİN, Mustafa (2000). “Tokat yöresindeki Sünnî ve Alevi topluluklarında halk dindarlığının bir boyutunu oluşturan ziyaret inanç ve uygulamalarındaki benzer ve farklılıklar”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 5, 209-227.
KUŞDEMİR, Orhan Fatih (2004). Türk Dünyası halk inançlarında karşılaştırmalı doğum motifi ve Dr. Yaşar Kalafat'ın halk bilimi çalışmaları. Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
MADEN, Fahri (2014). "Keçeci Baba ocağı". Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 71, 147-169.
ÖRNEK, Sedat Veyis (1995). Türk halkbilimi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
SAGALAYEV, Andrey Markoviç (2017). Ural-Altay mitolojisinde arketipler ve semboller. Ali Toraman (Çev.). İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
SEYİDOĞLU, Bilge (2017). Mitoloji üzerine araştırmalar (metinler ve tahliller). İstanbul: Dergah Yayınları.
TACEMEN, Ahmet (1995). Bulgaristan Türkleri inanışları veya Türk kimliği. Ankara: Niğde Üniversitesi Yayınları.
YEŞİL, Yılmaz (2014). Türk Dünyasında geçiş dönemi ritüelleri (doğum-evlenme-ölüm gelenekleri). Ankara: Grafiker Yayınları.
YONAR, Gönül (2011). Türk Edebiyatında fantastiğin kökenleri. Ankara: Ötüken Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Halk Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yunus Emre Bolat ^*
0000-0003-2544-5316
Türkiye

Orhan Fatih Kuşdemir
Andorra

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

10 Eylül 2019

Kabul Tarihi

26 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 4 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.30568/tullis.618113

IZ

https://izlik.org/JA74RE97CN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bolat, Y. E., & Kuşdemir, O. F. (2019). DOĞUM ÂDETLERİ VE ZİYARET FENOMENİ: TOKAT ERBAA ÖRNEĞİ. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), 4(2), 64-78. https://doi.org/10.30568/tullis.618113

AMA

1.Bolat YE, Kuşdemir OF. DOĞUM ÂDETLERİ VE ZİYARET FENOMENİ: TOKAT ERBAA ÖRNEĞİ. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS). 2019;4(2):64-78. doi:10.30568/tullis.618113

Chicago

Bolat, Yunus Emre, ve Orhan Fatih Kuşdemir. 2019. “DOĞUM ÂDETLERİ VE ZİYARET FENOMENİ: TOKAT ERBAA ÖRNEĞİ”. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS) 4 (2): 64-78. https://doi.org/10.30568/tullis.618113.

EndNote

Bolat YE, Kuşdemir OF (01 Aralık 2019) DOĞUM ÂDETLERİ VE ZİYARET FENOMENİ: TOKAT ERBAA ÖRNEĞİ. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS) 4 2 64–78.

IEEE

[1]Y. E. Bolat ve O. F. Kuşdemir, “DOĞUM ÂDETLERİ VE ZİYARET FENOMENİ: TOKAT ERBAA ÖRNEĞİ”, The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), c. 4, sy 2, ss. 64–78, Ara. 2019, doi: 10.30568/tullis.618113.

ISNAD

Bolat, Yunus Emre - Kuşdemir, Orhan Fatih. “DOĞUM ÂDETLERİ VE ZİYARET FENOMENİ: TOKAT ERBAA ÖRNEĞİ”. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS) 4/2 (01 Aralık 2019): 64-78. https://doi.org/10.30568/tullis.618113.

JAMA

1.Bolat YE, Kuşdemir OF. DOĞUM ÂDETLERİ VE ZİYARET FENOMENİ: TOKAT ERBAA ÖRNEĞİ. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS). 2019;4:64–78.

MLA

Bolat, Yunus Emre, ve Orhan Fatih Kuşdemir. “DOĞUM ÂDETLERİ VE ZİYARET FENOMENİ: TOKAT ERBAA ÖRNEĞİ”. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), c. 4, sy 2, Aralık 2019, ss. 64-78, doi:10.30568/tullis.618113.

Vancouver

1.Yunus Emre Bolat, Orhan Fatih Kuşdemir. DOĞUM ÂDETLERİ VE ZİYARET FENOMENİ: TOKAT ERBAA ÖRNEĞİ. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS). 01 Aralık 2019;4(2):64-78. doi:10.30568/tullis.618113

Cited By

RELIGIOUS-MAGICAL BELIEFS AND TRADITIONAL TREATMENTS AS SEEKING CURE FOR INFERTILITY: THE CASE OF ŞIRNAK

e-Şarkiyat İlmi Araştırmaları Dergisi/Journal of Oriental Scientific Research (JOSR)

https://doi.org/10.26791/sarkiat.1116244