Research Article

Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi

Number: 46 December 31, 2024
EN TR

Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi

Abstract

Sosyal ağlar seçim dönemlerinin önemli iletişim kanalları haline gelmiştir. Yeni siyasal iletişim faaliyetleri önce “dijital propaganda”ya ardından da “bilişimsel propaganda”ya evrilmiştir. Dijital ortamın propagandası, bilişimsel propaganda, botlar aracılığıyla yürütülen yeni bir propaganda türüdür. Bireylerin bilerek ya da bilmeyerek bilgi kaynağı olarak kabul edebildiği botlar bu sebeple kamuoyu üzerinde önemli bir etkiye sahip olmaktadır. Özellikle seçim dönemlerinde aktifleşen botların, toplum üzerinde siyasal mühendislik aracı olarak kullanıldığı çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Bilişimsel propaganda farkındalığı, yanlış bilgilerin yayılmasında ve etkileşimlerinin sonuçlarında ne olduğunu görebilmek, teknolojinin bireylerle iletişiminde ve siyasetteki etkilerini anlayabilmek adına önem taşımaktadır. Bu bağlamda Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği geliştirilmiştir. Çalışma sonucunda toplam 17 maddeli ve 5 faktörlü Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği yapısı ortaya çıkmıştır. BPF ölçeği ile 505 kişinin verisi, Jamovi programında analiz edilmiştir. Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği’ne dair 5 faktörün açıkladığı toplam varyans %56,4’tür. Ayrıca BPF puanları ile kamuoyunun izleme durumu arasındaki ilişki incelenmiştir. Bilişimsel propaganda sonucu kamuoyu, “izleyici kalanlar” ve “tepki verenler” olarak ikiye ayrılmaktadır. Araştırmamızda geliştirilen modelin, izleyici kalanları doğru olarak tespit etme oranı %50,4, tepki verenleri doğru olarak tespit etme oranı ise %62,1’dir. Araştırma, bilişimsel propaganda ile mücadelede bireylerin farkındalık düzeyini artırarak daha bilinçli bir kamuoyu oluşturulmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Keywords

References

  1. Aggarwal, N. (2020). The norms of algorithmic credit scoring. Cambridge Law Journal, 80(1), 42-73. https://doi. org/10.1017/S000.819.7321000015
  2. Arnaudo, D. (2017). Computational propaganda in Brazil: Social bots during elections [Çalışma raporu No. 2017.8]. Computational Propaganda Research Project, University of Oxford. https://demtech.oii.ox.ac. uk/wp-content/uploads/sites/12/2017/06/Comprop-Brazil-1.pdf
  3. Atasoy, D. (2001). Lojistik regresyon analizinin incelenmesi ve bir uygulaması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  4. Baykul, Y. (2022). Eğitimde ve psikolojide ölçme: Klâsik test teorisi ve uygulaması (Cilt 6). PEGEM.
  5. Büyüköztürk, Ş. (2005). Anket geliştirme. The Journal of Turkish Educational Sciences, 3(2), 133 – 151.
  6. Balcı, A. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
  7. Benkler, Y., Faris, R. & Roberts, H. (2018). Network propaganda: Manipulation, disinformation, and radicalization in American politics. Oxford University Press.
  8. Bolsover, G. & Howard, P. (2017). Computational propaganda and political big data: Moving toward a more critical research agenda. Big Data, 5(4), 273-276. https://doi.org/10.1089/big.2017.29024.cpr.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communication Studies, Communication Technology and Digital Media Studies, New Communication Technologies, New Media

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2024

Submission Date

May 24, 2024

Acceptance Date

October 15, 2024

Published in Issue

Year 2024 Number: 46

APA
Akçay, E., & Sütcü, C. (2024). Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 46, 45-74. https://doi.org/10.17829/turcom.1489518
AMA
1.Akçay E, Sütcü C. Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. TURCOM. 2024;(46):45-74. doi:10.17829/turcom.1489518
Chicago
Akçay, Elif, and Cem Sütcü. 2024. “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği Ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, nos. 46: 45-74. https://doi.org/10.17829/turcom.1489518.
EndNote
Akçay E, Sütcü C (December 1, 2024) Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi 46 45–74.
IEEE
[1]E. Akçay and C. Sütcü, “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”, TURCOM, no. 46, pp. 45–74, Dec. 2024, doi: 10.17829/turcom.1489518.
ISNAD
Akçay, Elif - Sütcü, Cem. “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği Ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi. 46 (December 1, 2024): 45-74. https://doi.org/10.17829/turcom.1489518.
JAMA
1.Akçay E, Sütcü C. Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. TURCOM. 2024;:45–74.
MLA
Akçay, Elif, and Cem Sütcü. “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği Ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, no. 46, Dec. 2024, pp. 45-74, doi:10.17829/turcom.1489518.
Vancouver
1.Elif Akçay, Cem Sütcü. Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. TURCOM. 2024 Dec. 1;(46):45-74. doi:10.17829/turcom.1489518

All articles published in the Turkish Review of Communication Studies are licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.