EN
TR
Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi
Öz
Sosyal ağlar seçim dönemlerinin önemli iletişim kanalları haline gelmiştir. Yeni siyasal iletişim faaliyetleri
önce “dijital propaganda”ya ardından da “bilişimsel propaganda”ya evrilmiştir. Dijital ortamın propagandası,
bilişimsel propaganda, botlar aracılığıyla yürütülen yeni bir propaganda türüdür. Bireylerin bilerek ya da
bilmeyerek bilgi kaynağı olarak kabul edebildiği botlar bu sebeple kamuoyu üzerinde önemli bir etkiye sahip
olmaktadır. Özellikle seçim dönemlerinde aktifleşen botların, toplum üzerinde siyasal mühendislik aracı
olarak kullanıldığı çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Bilişimsel propaganda farkındalığı, yanlış bilgilerin
yayılmasında ve etkileşimlerinin sonuçlarında ne olduğunu görebilmek, teknolojinin bireylerle iletişiminde ve
siyasetteki etkilerini anlayabilmek adına önem taşımaktadır. Bu bağlamda Bilişimsel Propaganda Farkındalık
Ölçeği geliştirilmiştir. Çalışma sonucunda toplam 17 maddeli ve 5 faktörlü Bilişimsel Propaganda Farkındalık
Ölçeği yapısı ortaya çıkmıştır. BPF ölçeği ile 505 kişinin verisi, Jamovi programında analiz edilmiştir. Bilişimsel
Propaganda Farkındalık Ölçeği’ne dair 5 faktörün açıkladığı toplam varyans %56,4’tür. Ayrıca BPF puanları
ile kamuoyunun izleme durumu arasındaki ilişki incelenmiştir. Bilişimsel propaganda sonucu kamuoyu, “izleyici kalanlar” ve “tepki verenler” olarak ikiye ayrılmaktadır. Araştırmamızda geliştirilen modelin, izleyici
kalanları doğru olarak tespit etme oranı %50,4, tepki verenleri doğru olarak tespit etme oranı ise %62,1’dir.
Araştırma, bilişimsel propaganda ile mücadelede bireylerin farkındalık düzeyini artırarak daha bilinçli bir
kamuoyu oluşturulmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aggarwal, N. (2020). The norms of algorithmic credit scoring. Cambridge Law Journal, 80(1), 42-73. https://doi. org/10.1017/S000.819.7321000015
- Arnaudo, D. (2017). Computational propaganda in Brazil: Social bots during elections [Çalışma raporu No. 2017.8]. Computational Propaganda Research Project, University of Oxford. https://demtech.oii.ox.ac. uk/wp-content/uploads/sites/12/2017/06/Comprop-Brazil-1.pdf
- Atasoy, D. (2001). Lojistik regresyon analizinin incelenmesi ve bir uygulaması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Baykul, Y. (2022). Eğitimde ve psikolojide ölçme: Klâsik test teorisi ve uygulaması (Cilt 6). PEGEM.
- Büyüköztürk, Ş. (2005). Anket geliştirme. The Journal of Turkish Educational Sciences, 3(2), 133 – 151.
- Balcı, A. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
- Benkler, Y., Faris, R. & Roberts, H. (2018). Network propaganda: Manipulation, disinformation, and radicalization in American politics. Oxford University Press.
- Bolsover, G. & Howard, P. (2017). Computational propaganda and political big data: Moving toward a more critical research agenda. Big Data, 5(4), 273-276. https://doi.org/10.1089/big.2017.29024.cpr.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İletişim Çalışmaları, İletişim Teknolojisi ve Dijital Medya Çalışmaları, Yeni İletişim Teknolojileri, Yeni Medya
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
24 Mayıs 2024
Kabul Tarihi
15 Ekim 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Sayı: 46
APA
Akçay, E., & Sütcü, C. (2024). Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 46, 45-74. https://doi.org/10.17829/turcom.1489518
AMA
1.Akçay E, Sütcü C. Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. TURCOM. 2024;(46):45-74. doi:10.17829/turcom.1489518
Chicago
Akçay, Elif, ve Cem Sütcü. 2024. “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, sy 46: 45-74. https://doi.org/10.17829/turcom.1489518.
EndNote
Akçay E, Sütcü C (01 Aralık 2024) Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi 46 45–74.
IEEE
[1]E. Akçay ve C. Sütcü, “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”, TURCOM, sy 46, ss. 45–74, Ara. 2024, doi: 10.17829/turcom.1489518.
ISNAD
Akçay, Elif - Sütcü, Cem. “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi. 46 (01 Aralık 2024): 45-74. https://doi.org/10.17829/turcom.1489518.
JAMA
1.Akçay E, Sütcü C. Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. TURCOM. 2024;:45–74.
MLA
Akçay, Elif, ve Cem Sütcü. “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, sy 46, Aralık 2024, ss. 45-74, doi:10.17829/turcom.1489518.
Vancouver
1.Elif Akçay, Cem Sütcü. Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. TURCOM. 01 Aralık 2024;(46):45-74. doi:10.17829/turcom.1489518