Araştırma Makalesi

Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi

Sayı: 46 31 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi

Öz

Sosyal ağlar seçim dönemlerinin önemli iletişim kanalları haline gelmiştir. Yeni siyasal iletişim faaliyetleri önce “dijital propaganda”ya ardından da “bilişimsel propaganda”ya evrilmiştir. Dijital ortamın propagandası, bilişimsel propaganda, botlar aracılığıyla yürütülen yeni bir propaganda türüdür. Bireylerin bilerek ya da bilmeyerek bilgi kaynağı olarak kabul edebildiği botlar bu sebeple kamuoyu üzerinde önemli bir etkiye sahip olmaktadır. Özellikle seçim dönemlerinde aktifleşen botların, toplum üzerinde siyasal mühendislik aracı olarak kullanıldığı çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Bilişimsel propaganda farkındalığı, yanlış bilgilerin yayılmasında ve etkileşimlerinin sonuçlarında ne olduğunu görebilmek, teknolojinin bireylerle iletişiminde ve siyasetteki etkilerini anlayabilmek adına önem taşımaktadır. Bu bağlamda Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği geliştirilmiştir. Çalışma sonucunda toplam 17 maddeli ve 5 faktörlü Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği yapısı ortaya çıkmıştır. BPF ölçeği ile 505 kişinin verisi, Jamovi programında analiz edilmiştir. Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği’ne dair 5 faktörün açıkladığı toplam varyans %56,4’tür. Ayrıca BPF puanları ile kamuoyunun izleme durumu arasındaki ilişki incelenmiştir. Bilişimsel propaganda sonucu kamuoyu, “izleyici kalanlar” ve “tepki verenler” olarak ikiye ayrılmaktadır. Araştırmamızda geliştirilen modelin, izleyici kalanları doğru olarak tespit etme oranı %50,4, tepki verenleri doğru olarak tespit etme oranı ise %62,1’dir. Araştırma, bilişimsel propaganda ile mücadelede bireylerin farkındalık düzeyini artırarak daha bilinçli bir kamuoyu oluşturulmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aggarwal, N. (2020). The norms of algorithmic credit scoring. Cambridge Law Journal, 80(1), 42-73. https://doi. org/10.1017/S000.819.7321000015
  2. Arnaudo, D. (2017). Computational propaganda in Brazil: Social bots during elections [Çalışma raporu No. 2017.8]. Computational Propaganda Research Project, University of Oxford. https://demtech.oii.ox.ac. uk/wp-content/uploads/sites/12/2017/06/Comprop-Brazil-1.pdf
  3. Atasoy, D. (2001). Lojistik regresyon analizinin incelenmesi ve bir uygulaması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  4. Baykul, Y. (2022). Eğitimde ve psikolojide ölçme: Klâsik test teorisi ve uygulaması (Cilt 6). PEGEM.
  5. Büyüköztürk, Ş. (2005). Anket geliştirme. The Journal of Turkish Educational Sciences, 3(2), 133 – 151.
  6. Balcı, A. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
  7. Benkler, Y., Faris, R. & Roberts, H. (2018). Network propaganda: Manipulation, disinformation, and radicalization in American politics. Oxford University Press.
  8. Bolsover, G. & Howard, P. (2017). Computational propaganda and political big data: Moving toward a more critical research agenda. Big Data, 5(4), 273-276. https://doi.org/10.1089/big.2017.29024.cpr.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim Çalışmaları, İletişim Teknolojisi ve Dijital Medya Çalışmaları, Yeni İletişim Teknolojileri, Yeni Medya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

24 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

15 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 46

Kaynak Göster

APA
Akçay, E., & Sütcü, C. (2024). Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 46, 45-74. https://doi.org/10.17829/turcom.1489518
AMA
1.Akçay E, Sütcü C. Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. TURCOM. 2024;(46):45-74. doi:10.17829/turcom.1489518
Chicago
Akçay, Elif, ve Cem Sütcü. 2024. “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, sy 46: 45-74. https://doi.org/10.17829/turcom.1489518.
EndNote
Akçay E, Sütcü C (01 Aralık 2024) Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi 46 45–74.
IEEE
[1]E. Akçay ve C. Sütcü, “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”, TURCOM, sy 46, ss. 45–74, Ara. 2024, doi: 10.17829/turcom.1489518.
ISNAD
Akçay, Elif - Sütcü, Cem. “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi. 46 (01 Aralık 2024): 45-74. https://doi.org/10.17829/turcom.1489518.
JAMA
1.Akçay E, Sütcü C. Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. TURCOM. 2024;:45–74.
MLA
Akçay, Elif, ve Cem Sütcü. “Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, sy 46, Aralık 2024, ss. 45-74, doi:10.17829/turcom.1489518.
Vancouver
1.Elif Akçay, Cem Sütcü. Bilişimsel Propaganda Farkındalık Ölçeği ve Kamuoyu Üzerindeki Etkisi. TURCOM. 01 Aralık 2024;(46):45-74. doi:10.17829/turcom.1489518

Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanan tüm makaleler Creative Commons Atıf-Gayri Ticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.