Research Article

DİSTOPİK BİLİMKURGULARDA EKOELEŞTİREL PERSPEKTİFTEN “ÖTEKİ”: OKJA FİLMİNDE “İNSAN-DIŞI” VE “ÇOCUK” TEMSİLLERİ

Volume: 8 Number: 1 March 28, 2025
EN TR

DİSTOPİK BİLİMKURGULARDA EKOELEŞTİREL PERSPEKTİFTEN “ÖTEKİ”: OKJA FİLMİNDE “İNSAN-DIŞI” VE “ÇOCUK” TEMSİLLERİ

Abstract

Ekoeleştiri, odak noktasını kültürel tarihleri boyunca insan ve öteki arasındaki ilişkiye yönlendirir. Bu araştırma, ekoeleştirel bir bakış açısıyla, distopik bir bilimkurgu filmi olan Okja (2017)’da “öteki” olarak konumlandırdığımız insan dışı varlığın “çocuk” ile benzer temsiller sergilediğini savunmaktadır. Bu benzerliğin ardında yatan kültürel kodları ve anlamları araştırmaktadır. Bu anlamları ekoeleştirel bir zeminde temalandırarak tüketim ilişkilerine, doğa ve insan üzerindeki kültürel algılara, insanmerkezci dilin oluşumuna, çocuğun ve çocukluğun ekolojik krizdeki konumuna değinmektedir. Analizler; Okja (2017) filminde; insanmerkezci düşüncenin etkisiyle insan-dışının insana hizmet etmesi gereken bir kaynak olarak konumlandırıldığını, “organik” temalı reklamların arkasında küreselleşmeyle ivme kazanan bir tüketme arzusunun yattığını, insanın bu düşünceler etrafında söylemi şekillendirdiğini ve kendisi dışındakini “mülk” olarak görmeyi kolaylaştıran dili ürettiğini, “öteki”ne bakışımızın öğrenilmiş kültürel kodlarla üretilmiş olduğunu, yetişkin insanın dışında kalan çocuğun insan-dışı ile farklı noktalarda “öteki”ne dönüşerek doğa ile birlik sergilediğini göstermektedir. Nihayetinde ekoloji temalı distopik bilimkurguların bu tespitlerin kanıtlarını yansıtmak için önemli kaynaklar olduğunu ileri süren çalışmanın sonuçları, bu filmlerin izleyici araştırmaları ve eğitimde kullanımı için önemli olabileceğinin altını çizmektedir. Bu doğrultuda yetişkinler tarafından “insan-dışı” gibi bir tüketim nesnesi haline getirilmeye çalışılan “çocuk” adına yetişkin okurlara ve izleyicilere bazı pedagojik önerilerde bulunmaktadır.

Keywords

References

  1. Ağın-Dönmez, B. (2012). Ekoeleştiri ve hayvan çalışmaları: Avatar, Madagaskar ve Madagaskar 2: Afrika’ya kaçış filmlerinde doğa ve insan temsili. İçinde, S. Oppermann (Ed.), Ekoeleştiri: Çevre ve Edebiyat (ss. 273-322). Phoenix.
  2. Atasoy, E. (2021). Dys/utopian narratives on the screen: Beyond the binaries in Children of Men and Lobster Link opens in a new window. In T. Fisiak & K. Ostalska (Ed.), The Postworld In-Between Utopia and Dystopia: Intersectional, Feminist, and Non-Binary Approaches in 21st Century Speculative Literature and Culture (pp.221-231). Routledge.
  3. Atasoy, E. & Kayışçı-Akkoyun, B. (2022). Distopik yazında umudun yolculuğu. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 3, 11-27. https://doi.org/10.5281/zenodo.7221182
  4. Baccolini, R. (2000). Gender and genre in the feminist critical dystopias of Katharine Burdekin, Margaret Atwood and Octavia Butler. In M. Barr (Ed.), Future Females, The Next Generation: New Voices and Velocities in Feminist Science Fiction Criticism (pp. 13-34). Rowman.
  5. Baishya, A. R. & Priya, K. (2022). Ends of worlds or the continuation of the planet? Postcolonial theory, the Anthropocene, and the nonhuman. Postcolonial Studies, 25 (3), 305-320. https://doi.org/10.1080/13688790.2022.2071724
  6. Barton, R. (2016). Dystopia and the Promethean nightmare. In L. M. Demerjia (Ed.), The Age of Dystopia: One Genre, Our Fears and Our Future (pp. 5-18). Cambridge Scholars Publishing.
  7. Buell, F. (2004). From apocalypse to way of life: environmental crisis in the American century. Routledge.
  8. Bone, J. (2016). Environmental dystopias: Margaret Atwood and The Monstrous Child. Discourse: Studies in the Cultural Politics of Education, 37 (5), 627-640. https://doi.org/10.1080/01596306.2015.1075701

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Children's Literature, Ecocriticism

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

March 27, 2025

Publication Date

March 28, 2025

Submission Date

January 31, 2025

Acceptance Date

March 24, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 1

APA
Ulu, E. (2025). DİSTOPİK BİLİMKURGULARDA EKOELEŞTİREL PERSPEKTİFTEN “ÖTEKİ”: OKJA FİLMİNDE “İNSAN-DIŞI” VE “ÇOCUK” TEMSİLLERİ. Uluslararası Dil Edebiyat Ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 8(1), 362-375. https://doi.org/10.37999/udekad.1630571
AMA
1.Ulu E. DİSTOPİK BİLİMKURGULARDA EKOELEŞTİREL PERSPEKTİFTEN “ÖTEKİ”: OKJA FİLMİNDE “İNSAN-DIŞI” VE “ÇOCUK” TEMSİLLERİ. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2025;8(1):362-375. doi:10.37999/udekad.1630571
Chicago
Ulu, Emine. 2025. “DİSTOPİK BİLİMKURGULARDA EKOELEŞTİREL PERSPEKTİFTEN “ÖTEKİ”: OKJA FİLMİNDE “İNSAN-DIŞI” VE ‘ÇOCUK’ TEMSİLLERİ”. Uluslararası Dil Edebiyat Ve Kültür Araştırmaları Dergisi 8 (1): 362-75. https://doi.org/10.37999/udekad.1630571.
EndNote
Ulu E (March 1, 2025) DİSTOPİK BİLİMKURGULARDA EKOELEŞTİREL PERSPEKTİFTEN “ÖTEKİ”: OKJA FİLMİNDE “İNSAN-DIŞI” VE “ÇOCUK” TEMSİLLERİ. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi 8 1 362–375.
IEEE
[1]E. Ulu, “DİSTOPİK BİLİMKURGULARDA EKOELEŞTİREL PERSPEKTİFTEN “ÖTEKİ”: OKJA FİLMİNDE “İNSAN-DIŞI” VE ‘ÇOCUK’ TEMSİLLERİ”, Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, vol. 8, no. 1, pp. 362–375, Mar. 2025, doi: 10.37999/udekad.1630571.
ISNAD
Ulu, Emine. “DİSTOPİK BİLİMKURGULARDA EKOELEŞTİREL PERSPEKTİFTEN “ÖTEKİ”: OKJA FİLMİNDE “İNSAN-DIŞI” VE ‘ÇOCUK’ TEMSİLLERİ”. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi 8/1 (March 1, 2025): 362-375. https://doi.org/10.37999/udekad.1630571.
JAMA
1.Ulu E. DİSTOPİK BİLİMKURGULARDA EKOELEŞTİREL PERSPEKTİFTEN “ÖTEKİ”: OKJA FİLMİNDE “İNSAN-DIŞI” VE “ÇOCUK” TEMSİLLERİ. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2025;8:362–375.
MLA
Ulu, Emine. “DİSTOPİK BİLİMKURGULARDA EKOELEŞTİREL PERSPEKTİFTEN “ÖTEKİ”: OKJA FİLMİNDE “İNSAN-DIŞI” VE ‘ÇOCUK’ TEMSİLLERİ”. Uluslararası Dil Edebiyat Ve Kültür Araştırmaları Dergisi, vol. 8, no. 1, Mar. 2025, pp. 362-75, doi:10.37999/udekad.1630571.
Vancouver
1.Emine Ulu. DİSTOPİK BİLİMKURGULARDA EKOELEŞTİREL PERSPEKTİFTEN “ÖTEKİ”: OKJA FİLMİNDE “İNSAN-DIŞI” VE “ÇOCUK” TEMSİLLERİ. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2025 Mar. 1;8(1):362-75. doi:10.37999/udekad.1630571

* It is important for our reviewers to enter their fields of expertise in detail in terms of assigning reviewers in the process.