Research Article

Dijital Dönüşümün Birey Mahremiyeti Üzerine Etkileri

Number: 24 October 6, 2026
TR EN

Dijital Dönüşümün Birey Mahremiyeti Üzerine Etkileri

Abstract

Dijitalleşmenin hız kazandığı 21. yüzyılda birey mahremiyeti, yalnızca teknik bir veri güvenliği unsuru olmaktan çıkarak sosyal, psikolojik, hukuki ve ekonomik boyutları olan çok katmanlı bir meseleye dönüşmüştür. Bu çalışma, dijital dönüşümün birey üzerindeki etkilerini analiz etmekte ve mahremiyet kavramının dijital çağda nasıl yeniden tanımlandığını incelemektedir. Makalede bilgisayarlaşma, mobil uygulamalar, sosyal medya platformları, büyük veri analitiği, algoritmik gözetim mekanizmaları ve devlet-özel sektör veri işleme pratikleri bütüncül bir perspektifle değerlendirilmiştir. Çalışmanın yöntemi, nitel ve kavramsal analiz yaklaşımına dayanmakta; ulusal ve uluslararası literatür, güncel raporlar, hukuki düzenlemeler ve politika belgeleri sistematik biçimde incelenmektedir. Bulgular, dijitalleşmenin bireylerin davranışlarını, iletişim biçimlerini, ekonomik aktivitelerini ve toplumsal etkileşimlerini köklü biçimde dönüştürdüğünü göstermektedir. Sosyal medya kültürü gönüllü mahremiyet ifşasını artırmakta; algoritmalar bireyler hakkında yeni veriler türeterek rıza mekanizmasını aşındırmaktadır. Devletlerin kitlesel gözetim kapasitesi genişlerken, özel sektör veri temelli ekonomik modeller aracılığıyla bireyi metalaştırmaktadır. Bu süreç, bireyde dijital paranoya, güven kaybı, ekonomik istismar ve toplumsal otosansür gibi sonuçlara yol açmaktadır. Sonuç olarak dijital çağda mahremiyet, bireyin yalnızca özel alanının korunması değil, aynı zamanda veri üzerinde kontrol, özerklik, şeffaflık ve hesap verebilirlik ekseninde yeniden düşünülmesi gereken dinamik bir haktır. Çalışma, birey–devlet–özel sektör arasında ortak sorumluluk anlayışının geliştirilmesi ve mahremiyeti güçlendirecek etik, hukuki ve toplumsal mekanizmaların oluşturulması gerektiğini vurgulamaktadır. 

Keywords

References

  1. Aydemir, B. (2020). Dijital haklar ve mahremiyet aktivizmi. Yeni Medya Çalışmaları Dergisi, 5(1), 55–72.
  2. Binns, R. (2020). Human judgement in algorithmic loops: Individual justice and automated decision-making. Computer Law & Security Review, 36.
  3. Demirtaş, S. (2021). VPN teknolojileri ve kullanıcı güvenliği üzerine bir inceleme. Bilgi Güvenliği Araştırmaları Dergisi, 9(2), 102–118.
  4. Ergün, C. (2020). Devlet gözetimi ve birey özgürlükleri: Dijital çağın meydan okumaları. Hukuk ve Toplum Dergisi, 12(3), 88–104.
  5. Ertem, B. (2021). Sosyal medyada izlenme hissi ve öz denetim davranışları üzerine bir analiz. İnternet ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(1), 45–63.
  6. Eroğlu, Ş. (2018). Dijital yaşamda mahremiyet (gizlilik) kavramı ve kişisel veriler: Hacettepe Üniversitesi bilgi ve belge yönetimi bölümü öğrencilerinin mahremiyet ve kişisel veri algılarının analizi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 35(2), 130-153.
  7. Kaya, R. (2019). Mahremiyet kaygısı, dijital paranoya ve kullanıcı davranışları. Yeni Medya Çalışmaları Dergisi, 4(2), 78–96.
  8. Oğuz, Y. (2022). Etik veri yönetimi ve şeffaflık ilkeleri üzerine bir değerlendirme. Yeni Medya Çalışmaları Dergisi, 6(2), 122–139.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Relations

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 6, 2026

Submission Date

May 7, 2026

Acceptance Date

July 31, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 24

APA
Aka, L. B. (2026). Dijital Dönüşümün Birey Mahremiyeti Üzerine Etkileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 24, 1319-1352. https://doi.org/10.47994/usbad.1946870
AMA
1.Aka LB. Dijital Dönüşümün Birey Mahremiyeti Üzerine Etkileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;(24):1319-1352. doi:10.47994/usbad.1946870
Chicago
Aka, Lale Barçın. 2026. “Dijital Dönüşümün Birey Mahremiyeti Üzerine Etkileri”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, nos. 24: 1319-52. https://doi.org/10.47994/usbad.1946870.
EndNote
Aka LB (October 1, 2026) Dijital Dönüşümün Birey Mahremiyeti Üzerine Etkileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 24 1319–1352.
IEEE
[1]L. B. Aka, “Dijital Dönüşümün Birey Mahremiyeti Üzerine Etkileri”, Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 24, pp. 1319–1352, Oct. 2026, doi: 10.47994/usbad.1946870.
ISNAD
Aka, Lale Barçın. “Dijital Dönüşümün Birey Mahremiyeti Üzerine Etkileri”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 24 (October 1, 2026): 1319-1352. https://doi.org/10.47994/usbad.1946870.
JAMA
1.Aka LB. Dijital Dönüşümün Birey Mahremiyeti Üzerine Etkileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;:1319–1352.
MLA
Aka, Lale Barçın. “Dijital Dönüşümün Birey Mahremiyeti Üzerine Etkileri”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 24, Oct. 2026, pp. 1319-52, doi:10.47994/usbad.1946870.
Vancouver
1.Lale Barçın Aka. Dijital Dönüşümün Birey Mahremiyeti Üzerine Etkileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026 Oct. 1;(24):1319-52. doi:10.47994/usbad.1946870

16494  16495  16496  16503  16570 16633  16823  16824 17564 19288 2273022803 23495  30847 24896 24899 24900  24902 24903 24904     

35540 24915  34832  25002

International Journal of Social Sciences Academy USBAD, Inonu University Faculty of Education Department of Turkish and Social Sciences Education Campus Battalgazi / MALATYA, Phone: 0533 5438933, https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad -- sdurukoglu@gmail.com -- usbaddergi@gmail.com