Research Article

Çocuklarda Dolaylı Travmatik Maruziyetin Psikolojik Etkileri

Number: 24 October 26, 2026
TR EN

Çocuklarda Dolaylı Travmatik Maruziyetin Psikolojik Etkileri

Abstract

Bu araştırma, Narin Güran Cinayeti örneği üzerinden, travmatik toplumsal olaylara dolaylı maruz kalan 11–13 yaş grubu çocukların psikolojik etkilenme süreçlerini afet ve kriz ruh sağlığı perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Toplumsal travmaların yalnızca doğrudan mağdurları değil, medya ve sosyal çevre aracılığıyla olaya tanıklık eden bireyleri de etkileyebildiği; özellikle çocuklarda travmatik stres, korku, güvensizlik ve kaygı gibi belirtilere yol açabildiği bilinmektedir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden betimleyici fenomenolojik desen temelinde yürütülmüş; çalışma grubunu Van ili Tuşba ilçesinde öğrenim gören ve olaydan haberdar olan, dolaylı mağruziyet yaşayan 22 ortaokul öğrencisi oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, çocukların travmatik olayı bilişsel, duygusal ve ilişkisel düzeyde deneyimlediklerini; özellikle aileye, güvene ve dünyanın güvenli olduğuna ilişkin temel varsayımlarında sarsılmalar yaşadıklarını göstermektedir. Çocukların baş etme süreçlerinde korunmaya yönelik davranışlar ve dua etme, Allah’a sığınma ve Allah’tan korunma isteme gibi manevi/dini baş etme stratejilerinin yanı sıra kaçınma, genelleşmiş korku ve güvensizlik gibi olumsuz tepkiler de gözlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, travmatik olayların medya yoluyla dolaşıma girmesinin çocuk ruh sağlığı üzerinde önemli riskler oluşturduğunu ortaya koymakta; afet ve kriz yönetimi kapsamında çocuklara yönelik psikososyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, medya içeriklerinin etik çerçevede düzenlenmesi ve travmaya duyarlı koruyucu müdahalelerin geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Keywords

References

  1. Abdalla, S. M., Cohen, G. H., Tamrakar, S., Koya, S. F., & Galea, S. (2021). Media exposure and the risk of post-traumatic stress disorder following a mass traumatic event: An in-silico experiment. Frontiers in Psychiatry, 12, Article 674263. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.674263
  2. Anda, R. F., Felitti, V. J., Bremner, J. D., Walker, J. D., Whitfield, C. H., Perry, B. D., Dube, S. R., & Giles, W. H. (2006). The enduring effects of abuse and related adverse experiences in childhood: A convergence of evidence from neurobiology and epidemiology. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 256(3), 174–186. https://doi.org/10.1007/s00406-005-0624-4
  3. Bowlby, J. (2013). Bağlanma ve kaybetme (T. V. Soylu, Çev.). Pinhan Yayıncılık. (Orijinal eser 1969’da yayımlanmıştır)
  4. Cherewick, M., Kohli, A., Remy, M. M., Murhula, C. M., Kurhorhwa, A. K. B., Mirindi, A. B., Bufole, N. M., Banywesize, J. H., Ntakwinja, G. M., Kindja, G. M., & Glass, N. (2015). Coping among trauma-affected youth: A qualitative study. Conflict and Health, 9, Article 35. https://doi.org/10.1186/s13031-015-0062-5
  5. Chien, W. T., & Lau, C. T. (2023). Traumatised children’s perspectives on their lived experience: A review. Behavioral Sciences, 13(2), Article 170. https://doi.org/10.3390/bs13020170
  6. Collins, N. L. (1996). Working models of attachment: Implications for explanation, emotion, and behavior.
  7. Journal of Personality and Social Psychology, 71(4), 810–832. https://doi.org/10.1037/0022-3514.71.4.810 Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
  8. DeVoe, E. R., & Smith, E. L. (2002). The impact of domestic violence on urban preschool children: Battered mothers’ perspectives. Journal of Interpersonal Violence, 17(10), 1075–1101. https://doi.org/10.1177/08862605-0201710-04

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social and Personality Psychology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 26, 2026

Submission Date

June 4, 2026

Acceptance Date

October 9, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 24

APA
Tanhan, F. (2026). Çocuklarda Dolaylı Travmatik Maruziyetin Psikolojik Etkileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 24, 1715-1745. https://doi.org/10.47994/usbad.1963493
AMA
1.Tanhan F. Çocuklarda Dolaylı Travmatik Maruziyetin Psikolojik Etkileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;(24):1715-1745. doi:10.47994/usbad.1963493
Chicago
Tanhan, Fuat. 2026. “Çocuklarda Dolaylı Travmatik Maruziyetin Psikolojik Etkileri”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, nos. 24: 1715-45. https://doi.org/10.47994/usbad.1963493.
EndNote
Tanhan F (October 26, 2026) Çocuklarda Dolaylı Travmatik Maruziyetin Psikolojik Etkileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 24 1715–1745.
IEEE
[1]F. Tanhan, “Çocuklarda Dolaylı Travmatik Maruziyetin Psikolojik Etkileri”, Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 24, pp. 1715–1745, Oct. 2026, doi: 10.47994/usbad.1963493.
ISNAD
Tanhan, Fuat. “Çocuklarda Dolaylı Travmatik Maruziyetin Psikolojik Etkileri”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 24 (October 26, 2026): 1715-1745. https://doi.org/10.47994/usbad.1963493.
JAMA
1.Tanhan F. Çocuklarda Dolaylı Travmatik Maruziyetin Psikolojik Etkileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;:1715–1745.
MLA
Tanhan, Fuat. “Çocuklarda Dolaylı Travmatik Maruziyetin Psikolojik Etkileri”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 24, Oct. 2026, pp. 1715-4, doi:10.47994/usbad.1963493.
Vancouver
1.Fuat Tanhan. Çocuklarda Dolaylı Travmatik Maruziyetin Psikolojik Etkileri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026 Oct. 26;(24):1715-4. doi:10.47994/usbad.1963493

16494  16495  16496  16503  16570 16633  16823  16824 17564 19288 2273022803 23495  30847 24896 24899 24900  24902 24903 24904     

35540 24915  34832  25002

International Journal of Social Sciences Academy USBAD, Inonu University Faculty of Education Department of Turkish and Social Sciences Education Campus Battalgazi / MALATYA, Phone: 0533 5438933, https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad -- sdurukoglu@gmail.com -- usbaddergi@gmail.com