Research Article

Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi

Number: 10 July 7, 2026
TR EN

Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi

Abstract

Bu çalışma, çevrimiçi ders alan üniversite öğrencilerinde dijital okuryazarlık düzeyi ile teknostres düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve elde edilen bulguları Random Forest tabanlı makine öğrenmesi ile öngörüsel sağlamlık açısından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Ankara’daki bir vakıf üniversitesinin uzaktan eğitim programlarına kayıtlı 385 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Katılımcıların dijital okuryazarlık ve teknostres düzeyleri, geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış ölçeklerle ölçülmüştür. Analizler Jamovi (2.3.28) aracılığıyla gerçekleştirilmiş ve bulguların öngörüsel sağlamlığı, KNIME’da Random Forest regresyon ile (R², MAE, RMSE) değerlendirilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin dijital okuryazarlık düzeylerinin yüksek, teknostres düzeylerinin ise düşük olduğunu göstermiştir. Doğrusal regresyon analizi, dijital okuryazarlığın teknostresi anlamlı biçimde ve olumsuz yönde yordadığını ortaya koymuştur. Ayrıca, dijital okuryazarlık ve teknostres düzeylerinin öğrencilerin eğitim aldığı bölümlere göre anlamlı biçimde farklılaştığı, uzaktan eğitim deneyiminin ise teknostres ortalaması üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Öngörüsel sağlamlık analizi kapsamında kurulan Random Forest modelinde, demografik değişkenlerin dâhil edilmesiyle tahmin performansı iyileşmiştir. Araştırma, dijital okuryazarlık ile teknostres arasındaki ters yönlü ilişkiyi vurgulamakta ve yükseköğretimde dijital eğitim politikaları ile stres yönetimi stratejilerinin geliştirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır.

Keywords

Ethical Statement

Ufuk Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma Etik Kurul Başkanlığı'nın 20 Ağustos 2025 tarihli ve E-81182178-605-56402 sayılı Etik Kurul Onayı alınarak araştırma yapılmıştır.

References

  1. Abdullaeva, B. S., Abdullaev, D., & Djuraeva, L. (2024). Decoding the significance of digital literacies among EFL learners: A probe into the consequences on technostress, foreign language anxiety, academic enjoyment, and language achievement. Applied Research on English Language, 13(4), 101–128. https://doi.org/10.22108/are.2024.141205.2274
  2. Aktan, O., & Toraman, Ç. (2022). The relationship between technostress levels and job satisfaction of teachers within the COVID-19 period. Education and Information Technologies, 27(7), 10429–10453. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11027-2
  3. Awad, M., & Khanna, R. (2015). Efficient Learning Machines: Theories, concepts, and applications for engineers and system designers. In Directory of Open access Books (OAPEN Foundation). https://doi.org/10.1007/978-1-4302-5990-9
  4. Ayyagari, R., Grover, V., & Purvis, R. (2011). Technostress: Technological antecedents and implications. MIS Quarterly, 35(4), 831–858. https://doi.org/10.2307/41409963
  5. Baş, M., Balaban, F., & Balcı, S. (2021). Üniversite öğrencilerinin teknoloji destekli öğrenme ortamında teknostres düzeyleri ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. EKEV Akademi Dergisi, 87, 451–470.
  6. Bawden, D. (2001). Information and digital literacies: a review of concepts. Journal of Documentation, 57(2), 218–259. https://doi.org/10.1108/eum0000000007083
  7. Bawden, D. (2008). Origins and concepts of digital literacy. Digital literacies: Concepts, policies and practices, 30, 17–32.
  8. Bondanini, G., Giorgi, G., Ariza-Montes, A., Vega-Muñoz, A., & Andreucci-Annunziata, P. (2020). Technostress Dark side of technology in the workplace: A scientometric analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(21), 8013. https://doi.org/10.3390/ijerph17218013

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Information Systems Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 7, 2026

Submission Date

February 3, 2026

Acceptance Date

May 12, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 10

APA
Deniz, S., & Şengün Öztaş, E. (2026). Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi. International Journal of Management Information Systems and Computer Science, 10. https://doi.org/10.33461/uybisbbd.1881396
AMA
1.Deniz S, Şengün Öztaş E. Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi. UYBISBBD. 2026;(10). doi:10.33461/uybisbbd.1881396
Chicago
Deniz, Semih, and Elif Şengün Öztaş. 2026. “Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık Ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz Ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi”. International Journal of Management Information Systems and Computer Science, nos. 10. https://doi.org/10.33461/uybisbbd.1881396.
EndNote
Deniz S, Şengün Öztaş E (July 1, 2026) Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi. International Journal of Management Information Systems and Computer Science 10
IEEE
[1]S. Deniz and E. Şengün Öztaş, “Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi”, UYBISBBD, no. 10, July 2026, doi: 10.33461/uybisbbd.1881396.
ISNAD
Deniz, Semih - Şengün Öztaş, Elif. “Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık Ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz Ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi”. International Journal of Management Information Systems and Computer Science. 10 (July 1, 2026). https://doi.org/10.33461/uybisbbd.1881396.
JAMA
1.Deniz S, Şengün Öztaş E. Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi. UYBISBBD. 2026. doi:10.33461/uybisbbd.1881396.
MLA
Deniz, Semih, and Elif Şengün Öztaş. “Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık Ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz Ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi”. International Journal of Management Information Systems and Computer Science, no. 10, July 2026, doi:10.33461/uybisbbd.1881396.
Vancouver
1.Semih Deniz, Elif Şengün Öztaş. Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi. UYBISBBD. 2026 Jul. 1;(10). doi:10.33461/uybisbbd.1881396