Araştırma Makalesi

Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi

Sayı: 10 7 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi

Öz

Bu çalışma, çevrimiçi ders alan üniversite öğrencilerinde dijital okuryazarlık düzeyi ile teknostres düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve elde edilen bulguları Random Forest tabanlı makine öğrenmesi ile öngörüsel sağlamlık açısından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Ankara’daki bir vakıf üniversitesinin uzaktan eğitim programlarına kayıtlı 385 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Katılımcıların dijital okuryazarlık ve teknostres düzeyleri, geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış ölçeklerle ölçülmüştür. Analizler Jamovi (2.3.28) aracılığıyla gerçekleştirilmiş ve bulguların öngörüsel sağlamlığı, KNIME’da Random Forest regresyon ile (R², MAE, RMSE) değerlendirilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin dijital okuryazarlık düzeylerinin yüksek, teknostres düzeylerinin ise düşük olduğunu göstermiştir. Doğrusal regresyon analizi, dijital okuryazarlığın teknostresi anlamlı biçimde ve olumsuz yönde yordadığını ortaya koymuştur. Ayrıca, dijital okuryazarlık ve teknostres düzeylerinin öğrencilerin eğitim aldığı bölümlere göre anlamlı biçimde farklılaştığı, uzaktan eğitim deneyiminin ise teknostres ortalaması üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Öngörüsel sağlamlık analizi kapsamında kurulan Random Forest modelinde, demografik değişkenlerin dâhil edilmesiyle tahmin performansı iyileşmiştir. Araştırma, dijital okuryazarlık ile teknostres arasındaki ters yönlü ilişkiyi vurgulamakta ve yükseköğretimde dijital eğitim politikaları ile stres yönetimi stratejilerinin geliştirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Ufuk Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma Etik Kurul Başkanlığı'nın 20 Ağustos 2025 tarihli ve E-81182178-605-56402 sayılı Etik Kurul Onayı alınarak araştırma yapılmıştır.

Kaynakça

  1. Abdullaeva, B. S., Abdullaev, D., & Djuraeva, L. (2024). Decoding the significance of digital literacies among EFL learners: A probe into the consequences on technostress, foreign language anxiety, academic enjoyment, and language achievement. Applied Research on English Language, 13(4), 101–128. https://doi.org/10.22108/are.2024.141205.2274
  2. Aktan, O., & Toraman, Ç. (2022). The relationship between technostress levels and job satisfaction of teachers within the COVID-19 period. Education and Information Technologies, 27(7), 10429–10453. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11027-2
  3. Awad, M., & Khanna, R. (2015). Efficient Learning Machines: Theories, concepts, and applications for engineers and system designers. In Directory of Open access Books (OAPEN Foundation). https://doi.org/10.1007/978-1-4302-5990-9
  4. Ayyagari, R., Grover, V., & Purvis, R. (2011). Technostress: Technological antecedents and implications. MIS Quarterly, 35(4), 831–858. https://doi.org/10.2307/41409963
  5. Baş, M., Balaban, F., & Balcı, S. (2021). Üniversite öğrencilerinin teknoloji destekli öğrenme ortamında teknostres düzeyleri ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. EKEV Akademi Dergisi, 87, 451–470.
  6. Bawden, D. (2001). Information and digital literacies: a review of concepts. Journal of Documentation, 57(2), 218–259. https://doi.org/10.1108/eum0000000007083
  7. Bawden, D. (2008). Origins and concepts of digital literacy. Digital literacies: Concepts, policies and practices, 30, 17–32.
  8. Bondanini, G., Giorgi, G., Ariza-Montes, A., Vega-Muñoz, A., & Andreucci-Annunziata, P. (2020). Technostress Dark side of technology in the workplace: A scientometric analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(21), 8013. https://doi.org/10.3390/ijerph17218013

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Sistemleri Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

7 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

3 Şubat 2026

Kabul Tarihi

12 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 10

Kaynak Göster

APA
Deniz, S., & Şengün Öztaş, E. (2026). Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi. International Journal of Management Information Systems and Computer Science, 10. https://doi.org/10.33461/uybisbbd.1881396
AMA
1.Deniz S, Şengün Öztaş E. Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi. UYBİSBBD. 2026;(10). doi:10.33461/uybisbbd.1881396
Chicago
Deniz, Semih, ve Elif Şengün Öztaş. 2026. “Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi”. International Journal of Management Information Systems and Computer Science, sy 10. https://doi.org/10.33461/uybisbbd.1881396.
EndNote
Deniz S, Şengün Öztaş E (01 Temmuz 2026) Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi. International Journal of Management Information Systems and Computer Science 10
IEEE
[1]S. Deniz ve E. Şengün Öztaş, “Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi”, UYBİSBBD, sy 10, Tem. 2026, doi: 10.33461/uybisbbd.1881396.
ISNAD
Deniz, Semih - Şengün Öztaş, Elif. “Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi”. International Journal of Management Information Systems and Computer Science. 10 (01 Temmuz 2026). https://doi.org/10.33461/uybisbbd.1881396.
JAMA
1.Deniz S, Şengün Öztaş E. Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi. UYBİSBBD. 2026. doi:10.33461/uybisbbd.1881396.
MLA
Deniz, Semih, ve Elif Şengün Öztaş. “Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi”. International Journal of Management Information Systems and Computer Science, sy 10, Temmuz 2026, doi:10.33461/uybisbbd.1881396.
Vancouver
1.Semih Deniz, Elif Şengün Öztaş. Çevrimiçi Derslerde Dijital Okuryazarlık ve Teknostres Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: İstatistiksel Analiz ve Random Forest Makine Öğrenmesi Tabanlı Öngörüsel Sağlamlık Değerlendirmesi. UYBİSBBD. 01 Temmuz 2026;(10). doi:10.33461/uybisbbd.1881396