TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT

Fatoş Yalçınkaya

doi:10.46400/uygur.1004874

TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT

Abstract

İnsanlığın yaşam kaynağı olan su, insanoğlunun yarattığı tüm halk bilgisi ürünlerinde kendine yer bulmuş ve genel olarak kutsal kabul edilmiştir. Bu nedenle kutsal su, dünya masallarında kullanılan bir motif haline gelmiştir. Türk dünyasında su genellikle kutsal bir varlık olarak kabul edilir. Bunlar içinde “Abı Hayat” özel bir yere sahiptir. Mitik dönem inançlarının izlerini taşıyan bu motif İslam’da var olan Hızır inancıyla varlığını sürdürmüştür. Hızır’ın Abı Hayat içerek ölümsüzleşmesi, ölümden korkan insan için ölümsüzlük hayalinin simgesi haline gelmiştir. Abı Hayat, masallarda sıkça kullanılan bir motiftir. Masallarda kahraman çeşitli sınavlardan geçtikten sonra Abı Hayat’a ulaşır. Bu bir tür ödüldür. Kahraman bu suya ise olağanüstü yardımcılar aracılığıyla ulaşır. Fakat kahraman Abı Hayat suyuna ulaşmış olsa da ölümsüzlüğe asla ulaşamaz. Sadece bazı olağanüstü güçlere sahip olup sıradan insanlardan ayrılır. Çalışmamızda masal kahramanının Abı Hayat’a ulaşma yolculuğu ve bu suyun masallardaki işlevleri üzerinde durulmuştur.

Keywords

References

AKMAN, Eyüp. (2002). “Türk ve Dünya Kültüründeki Su Kültü Üzerine Düşünceler”. Kastamonu Eğitim Dergisi, Cilt: 10, s. 1-10.
BAYAT, Fuzuli. (2012). Türk Mitolojik Sisteminde (Kutsal Dişi-Mitolojik Ana, Umay Paradigmasında İlkel Mitolojik Kategoriler- İyeler ve Demonoloji). 2. Baskı. Ötüken Neşriyat.
BAYDEMİR, Hüseyin. (2013). Özbek Halk Masalları. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
BURCKHARDT, Titus. (1994). Aklın Aynası Geleneksel Bilim ve Kutsal Sanat Üzerine Denemeler. Çev. Volkan Ersoy. İstanbul: İnsan Yayınları.
ÇİFTÇİ, Ceyhun. (2013). “Geçmişten Günümüze Türklerde Su Kültü”. Geleneksel Türk Sanatında ve Edebiyatımızda Su. Ankara: Aski Genel Müdürlüğü Yayınları, s. 23-30.
DEMİR, Gonca Kuzay. (2019). Kosova Türk Masalları. Kriter Yayınları.
DOĞAN, Sabri. (2009). Kırgız Masalları (Metin-İnceleme). Ankara Gazi Üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
DURALI, Ş. Teoman. (2011). Gılgamış Destanı. Dergah Yayınları, İstanbul.

DURANLI, Muvaffak. (2010). Saha (Yakut) Büyü Masalları. Kömen Yayınları.
ELİADE, Mircea. (1992). İmgeler, Simgeler. Çev: M. Ali Kılıçbay. Gece Yayınları.
EMİRÇUPANİ, Ahad. (2008). “Farsça Deyim ve Atasözlerinde Âb-ı Hayât ve Türk Edebiyatına Yansımaları”. A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 37, s. 187-208.
ERBAŞ, Ali. (2004). “Muhtelif Dinlerde Su Motifi”. EKEV Akademi Dergisi, S. 20, s. 241-258.
EVLİYA ÇELEBİ SEYAHATNAMESİ (1970). 5. Kitap. İstanbul: Zuhuri Danışman Yayınları.
FEDAKÂR, Selami. (2011). Özbek Sözlü Geleneğinde Masallar. Egetan Basın Yayın.
GÜLTEKİN, Mustafa. (2013). Kazan Tatar Masalları (İnceleme-Metinler). Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
GÜNAY, Umay Türkeş. (2011). Elazığ Masalları ve Propp Metodu. 2. Baskı. Akçağ Yayınları.
GÜRKAN, Salime Leyla. ( 2009). Su ( Diğer Dinlerde). Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi İslâm Ansiklopedisi. C.37. s. 440- 442.
Kur’an-ı Kerim Meâli (2011). Diyanet İşleri Başkanlığı. 12. Baskı. Haz.: Halil Altuntaş; Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı. OCAK, Ahmet Yaşar. “âb-i hayât”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi/ DİA, I, 2.
OYMAK, İskender. (2010). “Anadolu’da Su Kültünün İzleri”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, S. 15/1, s. 35-55. ÖGEL, Bahaeddin. (2003). Türk Mitolojisi I. 4. Baskı. Türk Tarih Kurumu.
ÖZÇELİK, Mehmet (2004). Afyonkarahisar Masalları. Isparta: Fakülte Kitabevi.
ÖZDEMİR, Serdar Deniz. (2014). Anadolu Masalarında Su ve Ateş. Fırat üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
SAÇKESEN. Ahmet. (2010). Özbek Masallarının Tip ve Motif Yapısı. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış doktora tezi.
SAĞLAM, Bahaeddin. Ab- Hayat Kavramı. https://www.academia.edu/37704596/Ab-%C4%B1_Hayat_Kavram%C4%B1 (Erişim Tarihi 19.06.2019).
SAKAOĞLU, Saim. (2002). Gümüşhane ve Bayburt Masalları. Akçağ Yayınları.
SÜMBÜLLÜ, Yusuf Ziya. (2000). Türkmen Masalları Üzerine Motif İncelemesi (Büyülü Masallar). Erzurum Atatürk Üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
ŞAMLIOĞLU, Elif Serra. (2013). Kırım Tatar Masalları Üzerine Bir İnceleme. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış yüksek lisans tezi.
ŞİMŞEK, Esma (2001). Yukarıçukurova Masallarında Motif ve Tip Araştırması III. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
TÜRKAN, Kadriye. (2012). “Türk Dünyası Masallarında Su Kültü”. Milli Folklor, S. 93, s. 135-148.
TÜRKMEN, Fikret. (2013). “Yer, yer değilken; su, su idi (Her şey suydu)”. Geleneksel Türk Sanatında ve Edebiyatımızda Su. Ankara: Aski Genel Müdürlüğü Yayınları, s. 13-21.
TÜRKYILMAZ, Atila. (2013). “İslamiyet Öncesi Türklerde Su Kültü ve Günümüze Yansımaları”. Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi, S. 4, s. 84-100.
UÇKUN, Rabia Kocaaslan. (2003). Gagauz Masallarının Tip ve Motif Yapısı Bakımından İncelenmesi. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış doktora tezi.
ULUTÜRK, Muammer. “Dinlerde Su Tasavvurları”. (Erişim Tarihi: 20.06.2019). https://www.academia.edu/2426028/Dinlerde_Su_Tasavvular%C4%B1.
Vefalı At. http://www.edebi.net/index.php/azerbaycan-edebiyat/azerbaycan-masallari-nagillar/2389-v-fali-at (Erişim Tarihi: 26.06.2019).
YALÇINKAYA, Fatoş. (2018). Uygur Sihir Masallarının Tip ve Motif Yapısı Bakımından İncelenmesi. Ege Üniversitesi SBE, yayınlanmamış doktora tezi.
YILDIRIM, Nimet. (2008). “İran Mitolojisinde Su, Su ile İlgili Kutsallar ve Törenler” Doğu Araştırmaları, S. 1, s. 7-36.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Folklore

Journal Section

Research Article

Authors

Fatoş Yalçınkaya ^*
0000-0002-8864-1608
Türkiye

Publication Date

December 22, 2021

Submission Date

October 6, 2021

Acceptance Date

December 2, 2021

Published in Issue

Year 2021 Number: 18

DOI

https://doi.org/10.46400/uygur.1004874

IZ

https://izlik.org/JA44SJ73XJ

Cite

RIS / Bibtex

APA

Yalçınkaya, F. (2021). TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, 18, 62-70. https://doi.org/10.46400/uygur.1004874

AMA

1.Yalçınkaya F. TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2021;(18):62-70. doi:10.46400/uygur.1004874

Chicago

Yalçınkaya, Fatoş. 2021. “TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, nos. 18: 62-70. https://doi.org/10.46400/uygur.1004874.

EndNote

Yalçınkaya F (December 1, 2021) TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi 18 62–70.

IEEE

[1]F. Yalçınkaya, “TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT”, Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, no. 18, pp. 62–70, Dec. 2021, doi: 10.46400/uygur.1004874.

ISNAD

Yalçınkaya, Fatoş. “TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 18 (December 1, 2021): 62-70. https://doi.org/10.46400/uygur.1004874.

JAMA

1.Yalçınkaya F. TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2021;:62–70.

MLA

Yalçınkaya, Fatoş. “TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, no. 18, Dec. 2021, pp. 62-70, doi:10.46400/uygur.1004874.

Vancouver

1.Fatoş Yalçınkaya. TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi. 2021 Dec. 1;(18):62-70. doi:10.46400/uygur.1004874

TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT

TÜRK DÜNYASI MASALLARINDAKİ KUTSAL SU MOTİFİ: ABI HAYAT

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

Din ve Teknoloji Etkileşiminde Yapay Zeka ve Transhümanizm’e Yaklaşımlar

İLETİŞİM ÖGESİ OLARAK İSTANBUL’DA ÇEŞMELER

Traces of Folk Stories in Aşık Hosani's Poems

YABANCILARA TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE KÜLTÜR AKTARIMI UNSURU OLARAK TÜRK MASALLARININ KULLANILMASI

Türkçe Ders Kitaplarında Masal Motifleri ve Mitolojik Unsurlar