Year 2012, Volume 1, Issue 10, Pages 63 - 79 2012-03-01

The Role of Metaphors at the Introduction of “Monarch, Vizier and Mystic Types” in Qutadġu Bilig and the Explanation of Ideas Represented by These Types
KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ

Salim KOCA [1]

259 1132

Edebî eserlerin en önemli özelliklerinden biri, ele alınan konunun edebî sanatlar vasıtasıyla anlatılmasıdır. Edebî sanatlardan biri de Arapçada “istiare”, Türkçede “eğreltileme”, Batı dillerinde de “metafor” adıyla anılan sanattır. Kutadgu Bilig, “hükümdar, ilk vezir, ikinci vezir ve sûfî” gibi dört farklı tipin tanıtılması ile bu tiplerin temsil ettikleri fikirlerin açıklanmasına dayanan metaforik ve alegorik bir eserdir. Eserde hem tiplerin tanıtılmasında hem de bunların temsil ettikleri fikirlerin açıklanmasında metafor sanatı temel vasıta olarak kullanılmıştır. Meselâ hükümdar tipi önce “güneş”, sonra “adâlet ve âdil kanun”, ilk vezir tipi önce “dolunay”, sonra “siyasî iktidar ve egemenlik” (kut=devlet), ikinci vezir tipi önce “övülmüş”, sonra “akıl ve anlayış” (Ukuş, Ukuşlug), sûfî tipi de önce “uyanmış”, sonra da “kanaat ve âkıbet” gibi kelime ve kavramların yerine konulmak suretiyle zincirleme metafor yapılarak, bu kelime ve kavramların ifade ettikleri anlamlar ve özelliklerle tanıtılmıştır. Biz bu makalemizde bu tiplerin taşıdıkları özelliklerin, fikirlerin ve görüşlerin metaforlar vasıtasıyla nasıl ortaya konmuş olduğunu tespit edip göstermeye çalışacağız
Metafor, Hükümdar, Vezir, Sûfî, Güneş (Kün
  • BAHÇECİ, Muhiddin, (1986); “Mâturîdî’nin Kelam Metodu”, Ebû Mansur Semerkandî Mâturîdî, Kayseri, s. 23-31.
  • ÇAĞATAY, Saadet, (1968); Kutadgu Bilig’de Odgurmış’ın Kişiliği, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, Ankara, s. 39-49.
  • ÇAĞATAY, Saadet, (1970); Kutadgu Bilig’de Ögdülmiş, Türk Kültürü, S. 98, Ankara, s. 27-43.
  • DİLÂÇAR, A. (1972); Kutadgu Bilig İncelemesi, Ankara.
  • İNALCIK, Halil (1966); “Kutadgu Bilig’de Türk ve İran Siyaset Nazariye ve Gelenekleri”, Reşid Rahmeti Arat İçin, Ankara, s. 259-271.
  • KAFESOĞLU, İbrahim (1970); Kutadgu Bilig ve Kültür Tarihimizdeki Yeri, İ.Ü.E.F. Tarih Enstitüsü Dergisi, İstanbul, s. 1-38.
  • KAFESOĞLU, İbrahim, (1987); Türk Bozkır Kültürü, Ankara.
  • KAPLAN, Mehmet, (1985); Türk Edebiyatı Üzerine Araştırmalar, III, Tip Tahlilleri, İstanbul.
  • KOCA, Salim (1997), Dandanakan’dan Malazgirt’e, Giresun.
  • KOCA, Salim, (2010); Türk Kültürünün Temelleri, II, Ankara.
  • LAKOFF, George-JOHNSON, Mark, (2010); Metaforlar/Hayat, Anlam ve Dil, çvr. Gökhan Yavuz Demir, İstanbul.
  • NİZÂMÜ’L-MÜLK, (1976, 1980); Siyâset-nâme, yay. ve çvr. Mehmet Altay Köymen, Ankara.
  • SERGEN, Semih, (1986); İslâm’da Hz. Mevlânâ’da Kadına Saygı, Millî Kültür, S. 52, s. 59-63.
  • YUSUF HAS HÂCİB, (1947, 1974); Kutadgu Bilig, yay. ve çvr. Reşid Rahmeti Arat, Ankara.
Primary Language tr
Journal Section Articles
Authors

Author: Salim KOCA

Dates

Publication Date: March 1, 2012

Bibtex @ { gaziturkiyat90360, journal = {Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi}, issn = {1307-914X}, eissn = {}, address = {Gazi University}, year = {2012}, volume = {1}, pages = {63 - 79}, doi = {}, title = {KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ}, key = {cite}, author = {KOCA, Salim} }
APA KOCA, S . (2012). KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 1 (10), 63-79. Retrieved from http://dergipark.org.tr/gaziturkiyat/issue/6723/90360
MLA KOCA, S . "KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ". Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi 1 (2012): 63-79 <http://dergipark.org.tr/gaziturkiyat/issue/6723/90360>
Chicago KOCA, S . "KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ". Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi 1 (2012): 63-79
RIS TY - JOUR T1 - KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ AU - Salim KOCA Y1 - 2012 PY - 2012 N1 - DO - T2 - Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 63 EP - 79 VL - 1 IS - 10 SN - 1307-914X- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ %A Salim KOCA %T KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ %D 2012 %J Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi %P 1307-914X- %V 1 %N 10 %R %U
ISNAD KOCA, Salim . "KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ". Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi 1 / 10 (March 2012): 63-79.
AMA KOCA S . KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi. 2012; 1(10): 63-79.
Vancouver KOCA S . KUTADGU BİLİG’DE “HÜKÜMDAR, VEZİR VE SÛFÎ TİPLERİ”NİN TANITILMASINDA VE BU TİPLERİN TEMSİL ETTİKLERİ FİKİRLERİN AÇIKLANMASINDA METAFORLARIN ROLÜ. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi. 2012; 1(10): 79-63.