SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA DUYGUSAL EMEK İLE İŞE ANGAJE OLMA ARASINDAKİ İLİŞKİ: ERCİYES ÜNİVERSİTESİ BİR ALAN ÇALIŞMASI

Öz

Bu araştırmada sağlık çalışanlarında duygusal emek ve işe angaje olma davranışları arasındaki ilişkinin açıklanması amaçlanmaktadır. Araştırmanın evrenini Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerinde görev yapan sağlık çalışanları oluşturmaktadır. Araştırmada verilerin toplanmasında anket formu demografik özelliklerden, Duygusal Emek Ölçeği İşe Angaje Olma Ölçeği’nden meydana gelmektedir. Veri analizi SPSS programında yapılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde tanımlayıcı istatistiklerden, korelasyon ve regresyon testinden faydalanılmıştır. Buna göre duygusal emek alt boyutları ve işe angaje olma alt boyutlarının tamamı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişki vardır. Sağlık personelinin duygusal emek ve işe angaje olma algıları birbirlerini pozitif yönde etkilemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Duygusal Emek
• İşe Angaje Olma
• Sağlık Personeli

The Relationship Between Emotional Labor And Work Engagement: A research For Health Center Workers At Erciyes University

Öz

This research aims to explain the relationship between emotional labor and work engagement behaviors in healthcare professionals. The population of the research consists of healthcare professionals working in Erciyes University Faculty of Medicine Hospitals. In collecting data in the research, the survey form consists of demographic characteristics, Emotional Labor Scale and Work Engagement Scale. Data analysis was done in SPSS program. Descriptive statistics, correlation and regression tests were used to analyze the data. Accordingly, there is a statistically significant and positive relationship between all sub-dimensions of emotional labor and work engagement. Emotional labor and work engagement perceptions of health personnel affect each other positively.

Anahtar Kelimeler

• Emotional Labor
• Work Engagement
• Health Personnel

Kaynakça

1. Adenike, A. (2011). Organizational climate as a predictor of employee job satisfaction: Evidence from covenant university. Business Intelligence Journal, 4(1), 151-165.
2. Alpar, R. (2014). Uygulamalı istatistik ve geçerlik-güvenirlik: Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle (6. Baskı). Detay Yayıncılık.
3. Ardıç, K., & Polatcı, S. (2009). Tükenmişlik sendromu ve madalyonun öbür yüzü: İşle bütünleşme. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(2009), 21-46.
4. Armor, D. A., & Taylor, S. E. (1998). Situated optimism: Specific outcome expectancies and self-regulation. In Advances in ExperimentalSocialPsychology, 30, 309-379. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60386-X
5. Ashforth, B. E., & Humphrey, R. H. (1993). Emotional labor in service roles: The influence of identity. Academy of Management Review, 18(1), 88-115. https://doi.org/10.2307/258824
6. Ashforth, B.E., & Humphrey, R. H. (1993) Emotional labor in service roles: The ınfluence of identity. Academy of Management Review, 18 (1), 88-115.https://doi.org/10.2307/258824
7. Aslan, Ş. (2004). Hastanelerde örgütsel çatışma: Teoriye örnek bir uygulama.
8. Attridge, M. (2009). Measuring and managing employee work engagement: A review of the research and business literature. Journal of Workplace Behavioral Health, 24, 383-398. https://doi.org/10.1080/15555240903188398

9. Aybas, M. (2014). İnsan kaynakları uygulamalarının çalışanların işe adanmışlığı üzerindeki etkisi ve pozitif psikolojik sermayenin aracı rolü konuya ilişkin bir araştırma (Tez No. 386911) [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden edinilmiştir.
10. Aybas, M., & Kosa, G. (2018). Duygusal emeğin mesleki stres ve işe adanmışlık üzerindeki etkisi: Tur rehberleri üzerinde bir araştırma. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (ICEESS'18), 103-111. https://doi.org/10.18506/anemon.452645
11. Bakker, A. B., & Bal, M. P. (2010). Weekly work engagement and performance: A study among starting teachers. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 83(1), 189-206. https://doi.org/10.1348/096317909X402596
12. Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2008). Towards a model of work engagement. Career Development International, 13(3), 209-223. https://doi.org/10.1108/13620 430810870476
13. Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2008). Towards a model of work engagement. Career Development International. https://doi.org/10.1108/13620430810870476
14. Bakker, A. B. Albrecht, S. L., & Leiter, M. P. (2011). Key questions regarding work engagement. European Journal of Work and Organizational Psychology, 20(1), 4-28. https://doi.org/10.1080/1359432X.2010.485352
15. Bakker, A. B., Hakanen, J. J., Demerouti, E., & Xanthopoulou, D. (2007). Job resources boost work engagement, particularly when job demands are high. Journal of EducationalPsychology, 99(2), 274. https://doi.org/10.1037/0022-0663.99.2.274
16. Bal, E. A. (2008). Öz-yeterlilik, ortamsal faktörler ve esenlik: İşe gönülden adanmanın etkisi (Tez No. 221399) [Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden edinilmiştir.
17. Bal, E.A. (2009). Bir pozitif psikoloji kavramı olarak işe gönülden adanma (work engagement) ve insan kaynakları açısından önemi. Osmangazi Üniversitesi 17. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Bildiri Kitabı, 546-552.
18. Barnard, C. I. (1968). The functions of the executive (Vol. 11). Harvard university press. Basım, B. ve Beğenirbaş, M. (2012). Çalışma yaşamında duygusal emek: Bir ölçek uyarlaması çalışması. Celal Üniversitesi İİBF Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 9(1), 77-90.
19. Büyüköztürk, Ş. (2006). Sosyal bilimleri için veri analizi el kitabı istatistik araştırma deseni- SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
20. Brotheridge, C. M., & Grandey, A. A. (2002). Emotional labor and burnout: Comparing two perspectives of "people work". Journal of Vocational Behavior, 60(1), 17–39. https://doi.org/10.1006/jvbe.2001.1815
21. Çoruk, A. (2014). Yükseköğretim kurumlarında görev yapan idari personelin duygusal emek davranışları. 19 Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(1), 79-94. https://doi.org/10.7822/egt171
22. Değirmenci, S. (2016). Hemşireler için Duygusal Emek Davranışı Ölçeğinin Geliştirilmesi. (Tez No. 433256) [Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden edinilmiştir.
23. Delen, G.M. (2017). Emek sürecinde son nokta: Duygusal emek ve tinsel emek (1. Baskı). Türkmen Kitabevi.
24. Demerouti, E. Bakker, A. B. Nachreiner, F., & Schaufeli, W. B. (2001). The job demands- resources model of burnout. Journal of Applied Psychology, 86(3), 499. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.499
25. Douglas, S.M. (2010). Organizational climate and teacher commitment. (Tez No. 3439807) [Doktora tezi, Alabama Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden edinilmiştir.
26. Erel, Ö.G. (2015). Duygusal zeki organizasyonlar: Liderle, takımlar ve bireyler (1.Baskı). Literatürk Yayınları.
27. Eroğlu, E. (2010). Örgütsel iletişimin iş görenlerin duygu gösterimlerinin yönetime olan etkisi. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 3 (6), 18-33.
28. Esen, E. (2011). Çalışanların örgüte cezbolması. Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 30(1), 377-390. Goleman, D. (2009). İş başında duygusal zeka (9. Baskı). Varlık Yayınları.
29. Gök, G., & Güzel, Ö. (2013). Duygusal emek ve işten ayrılma niyeti ilişkisi: Turist rehberleri üzerinde bir araştırma. Journal of Travel andHospitality Management, 10(3), 107-123. https://doi.org/10.4026/1303-2860.2011.0174.x
30. Grandey, A.A. (2000). Emotion regulation in the workplace: A new way to conceptualize emotional labor, Journal of Ocupational Health Psychology, 5(1), 95-110. https://doi.org/10.1037//1076-8998.5.1.95
31. Grandey, A. A., & Melloy, R. C. (2017). The state of the heart: Emotional labor as emotion regulation reviewed and revised. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 407–422.
32. Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An Integrative Review, Review of General Psychology, 2(3), 271-299.
33. Gülova, A. (2013). Duygusal emek ile işe bağlılık arasındaki ilişkide amir desteğinin rolü: Üniversite öğrenci işleri personeline yönelik bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(2), 41-74.
34. Gülşen, M. (2017). Hemşirelerin Duygusal Emek Davranışları ile İş Doyumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. (Tez No. 466277) [Yüksek Lisans tezi, Celal Bayar Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden edinilmiştir.
35. Güner, H. (2006). Öğretmenlerin adanmışlık sorunu: İstanbul ili örneğinde bir çalışma. (Tez No. 231849) [Yüksek Lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden edinilmiştir.
36. Güngör, M. (2009). Duygusal emek kavramı: Süreç ve sonuçları. Kamu-İş Dergisi, 11, (1), 167-185. Güven, S. (2012). İşe yönelik destek ve çalışmaya tutkunluk arasındaki ilişki (Tez No. 327913) [Yüksek Lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden edinilmiştir.
37. Hochschild, A. R. (1983). The managed heart: Commercialization of human feeling. University of California Press.
38. Hochschild, A.R. (2003) The managed heart: Commercialization of human feeling with a new afterword. University of California Press.
39. Hülsheger, U. R., & Schewe, A. F. (2011). On the costs and benefits of emotional labor: A meta-analysis of three decades of research. Journal of Occupational Health Psychology, 16(3), 361–389. https://doi.org/10.1037/a0022876
40. Jiang, Y., Li, P., Wang, J., & Li, H. (2019). Relationships between kindergarten teachers' empowerment, job satisfaction, and organizational climate: A chinese model. Journal of Research in Childhood Education, 33(2), 257-270. https://doi.org/ 10.1080/02568543.2019.1577773
41. Judge, T. A., Fluegge Woolf, E., Hurst, C., & Livingston, B. (2006). Charismatic and transformational leadership: A review and an agenda for future research. Zeitschrift für Arbeits-und Organisations psychologie AveO, 50(4), 203-214. https://doi.org/ 10.1026/0932-4089.50.4.203
42. Judge, T. A., Van Vianen, A. E., & De Pater, I. E. (2004). Emotional stability, core self- evaluations, and job outcomes: A review of the evidence and an agenda for future research. Human Performance, 17(3), 325-346. https://doi.org/10.1207/ s15327043hup1703_4
43. Jung, D. I., & Sosik, J. J. (2002). Transformational leadership in work groups: The role of empowerment, cohesiveness, and collective-efficacy on perceived group performance. Small Group Research, 33(3), 313-336. https://doi.org/10.1177/ 10496402033003002
44. Kahn, W. A. (1990). Psychological conditions of personal engagement and disengagement at work. Academy of Management Journal, 33(4), 692-724. https://doi.org/ 10.2307/256287
45. Kanten, P. (2012). İşgörenlerde işe adanmanın ve proaktif davranışların oluşumunda örgütsel güven ile örgütsel özdeşleşmenin önemi (Tez No. 321843) [Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden edinilmiştir.
46. Kart, E. (2011). Bir duygu yönetimi süreci olarak duygusal emeğin çalışanlar üzerindeki etkisi, Çalışma ve Toplum Dergisi, Sayı: 3(1), 215 - 230.
47. Kartal, N. (2017). Sağlık çalışanlarında işe cezbolma, işe yabancılaşma ve performans arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. (Tez No. 456862) [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden edinilmiştir.
48. Kaya, F. Yıldız, S. Atsız, O., & Aghayeva, S. (2017). Stresle başa çıkma tarzları ile duygusal emek ilişkisi: Üniversite öğrencileri örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(3).
49. Kimwarey, M. C., Chirure, H. N., & Omondi, M. (2014). Teacher empowerment in education practice: Strategies, constraints and suggestions. IOSR Journal of Research & Method in Education (IOSR-JRME), 4(2), 51-56. https://doi.org/10.9790/7388-04225156
50. Koelen, M. A., & Lindström, B. (2005). Making healthy choices easy choices: The role of empowerment. European journal of clinical nutrition, 59(1), S10S16. https://doi.org/10.1038/sj.ejcn.1602168
51. Köse, A. (2015). İşe angaje olma ile örgütsel destek algısı ve örgüt iklimi arasındaki ilişki. (Tez No.428442) [Doktora tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden edinilmiştir.
52. Köse, A. (2016). The impact of demographic features on teachers' work engagement. Turkish Journal of Education, 5(4), 255-264. https://doi.org/10.19128/ turje.267924
53. Köse, S. Oral, L., & Türesin, H. (2011). Duygusal emek davranışlarının işgörenlerin tükenmişlik düzeyleri ile ilişkisi üzerine sağlık sektöründe bir araştırma. Celal Bayar Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi 12(2), 165-185. Lee, T. H. (1995). Toplam Kalite Yönetimi ve Liderlik (Çev. O. Pazarcık), Verimlilik Dergisi, Toplam Kalite Özel Sayısı, 17-24.
54. Leiter, M. P., & Maslach, C. (1988). The impact of ınterpersonal environment on burnout and organizational commitment, Journal of Organizational Behavior, 9, 297-308. https ://doi .org/10.1002/j ob.4030090402 Lockwood, N.R. (2007). Leveraging employee engagement for competitive advantage: HR's Strategic Role. Society for Human Resource Management Research Quarterly, 1, 1-12.
55. Macey, W. H., & Schneider, B. (2008). The meaning of employee engagement. Industrial and organizational Psychology, 1(1), 3-30. https://doi.org/10.1111/j.1754- 9434.2007.0002.x
56. Maslach, C., & Leiter, P. M. (1997). The truth about burnout. Jossey- Bass, San Francisco: Ca. Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52(1), 397-422. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-800951-2.00044- 3
57. Mauno, S., Ruokolainen, M., Kınnunen, U., & De Bloom J. (2016). Emotional labour and work engagement among nurses: Examining perceived compassion, leadership and work ethic as stress buffers. Journal of Advanced Nursing, 72(5), 1169-1181. https://doi.org/10.1111/oca.12906
58. Morris, J. A., & Feldman, D. C. (1996). The dimensions, antecedents, and consequences of emotional labor. Academy of Management Review, 21(4), 986-1010.
59. Mróz, J., & Kaleta, K. (2016). Relationships between personality, emotional labor, work engagement and job satisfaction in service professions. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health, 29(5), 767–782.
60. Örücü, E., Gizlier, Ö., & Akın, F. (2021). Duygusal emeğin işe tutkunlukla ilişkisi: Banka çalışanları üzerine bir araştırma. Journal of Management and Economics Research, 19(3), 1-21. https://doi.org/10.11611/yead.679070 Öz, E. (2007). Duygusal emek davranışlarının çalışanların iş sonuçlarına etkisi. Beta Yayınları.
61. Özen, M. (2017). Sağlık çalışanlarında duygusal emek, tükenmişlik ve iş tatmini ilişkisinin incelenmesi: Konya ilinde bir uygulama. (Tez No. 471410) [Yüksek Lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nden edinilmiştir.
62. Özer, Ö., Saygılı, M., & Uğurluoğlu, Ö. (2015). Sağlık çalışanlarının işe cezbolma düzeylerinin belirlenmesine ilişkin bir araştırma. Business and Management Studies: An International Journal, 3(3), 261-272.
63. Özgen, H., & Türk, M. (1997). Hizmet sektöründe rekabette başarının anahtarı: Personel güçlendirme (Empowerment). Amme İdaresi Dergisi, 30(4), 75-86. https://doi.org/10.26677/TR1010.2020.559
64. Polatcı, S., & Özyer, K. (2015). Duygusal emek stratejilerinin duygusal zekanın tükenmişliğe etkisindeki aracılık rolü. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(3), 131-156.
65. Schaufeli, W. B. (2012). Work Engagement what do we know and where do we go? Romanian Journal of Applied Psychology, 14(1), 3-10.
66. Schaufeli, W. B. (2015). Engaging leadership in the job demands-resources model. Career Development International.
67. Schaufeli, W. B., & Bakker, A. B. (2004). Job demands, job resources, and their relationship with burnout and engagement: A multi-sample study. Journal of Organizational Behavior: The International Journal of Industrial, Occupational and Organizational Psychology and Behavior, 25(3), 293-315. https://doi.org/ 10.1002/job.248
68. Schaufeli, W. B., Bakker, A. B., & Van Rhenen, W. (2009). How changes in job demands and resources predict burnout, work engagement, and sickness absenteeism. Journal of Organizational behavior, 30(7), 893-917. https://doi.org/10.1002/ iş.595
69. Schaufeli, W. B., Salanova, M., Gonzalez, V., & Bakker, A.B. (2002). The measurement of engagement and burnout: A two sample confirmatory factor analytic approach. Journal of Happiness Studies, 3, 71-79. https://doi.org/10.1023/A:101563 0930326
70. Schaufeli, W., & Bakker, A. (2003). Utrecht work engagement scale: Preliminary manual. Utrecht: Occupational Health Psychology Unit, Utrecht University.
71. Seçer, İ., Halmatov, S., & Gençdoğan, B. (2013). Duygusal tepkisellik ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Sakarya University Journal of Education, 3(1), 77-89. T D K. (2021). Türk Dil Kurumu. http://tdk.gov.tr/
72. Tavşancıl, E. (2006). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel Akademik Yayıncılık.
73. Temel, A. (2006). Organizasyonlarda işkolizm ve işkolik çalışanlar. ISGUC The Journal of Industrial Relations andHuman Resources, 8(2), 104-127.Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). SPSS Uygulamalı Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Detay Yayıncılık.
74. Y Yao, W Wei, Y Hu, Y Li, Y Zhang (2021). The curvilinear relationship between emotional labor and job participation in nurses: A correl dec study. Journal of Clinical Nursing, Wiley Online Library, 30, 21-22.
75. Yetim, B., & Erigüç, G. (2019). Sağlık çalışanlarında duygusal emek ile ilgili yapılan çalışmalara yönelik bir inceleme. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 225-240. https://doi.org/10.18037/ausbd.566791