MEDENİ YARGIDA BİREYSEL BAŞVURU SONRASI YENİDEN YARGILAMA KARARLARI VE KANUN YOLU DENETİMİ

The individual application to the Constitutional Court was introduced by the 2010 referendum as a remedy that must be exhausted before lodging an application with the European Court of Human Rights. Law No. 6216, which regulates the implementation of this procedure, also incorporated the institution of retrial into Turkish law. Retrial refers to the referral of the case by the Constitutional Court to the court that rendered the original judgment, with the aim of eliminating the violation of fundamental rights and its consequences. It is crucial to examine how the courts conduct such retrials and whether legal remedies are available against the decisions subsequently rendered. In this respect, the study distinguishes whether the judgment reviewed by the Constitutional Court through individual application had previously undergone appellate review under the Code of Civil Procedure (HMK) or under the former Code of Civil Procedure (HUMK). In particular, following the Constitutional Court’s decision in an individual application that a judgment previously reviewed under the appeal procedure of the former Code of Civil Procedure (HUMK) must be retried, this study will also seek to clarify under which system of legal remedies—HMK or HUMK—the subsequent decision rendered by the court to which the case has been referred should be subjected to appellate review by a higher court.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru yapmadan önce tüketilmesi gereken bir yol olarak 2010 yılında yapılan referandumla ihdas edilmiştir. Bireysel başvurunun yolunun uygulanmasına ilişkin çıkarılan 6216 sayılı Kanun’la da yeniden yargılama kurumu hukukumuzda uygulanmaya başlanmıştır. Yeniden yargılama kurumu, Anayasa Mahkemesinin verdiği hak ihlali kararının ve hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesini kapsamaktadır. Mahkemece yapılacak yeniden yargılama ve bu yargılama akabinde verilecek kararlara karşı kanun yollarına başvuru hususu önem arz etmektedir. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru yolunda hak ihlali kararı vererek yeniden yargılama yapılmasını öngördüğü kararın, bireysel başvuru incelemesinden önce Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (HMK) göre mi yoksa Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’na (HUMK) göre mi kanun yolu incelemesinden geçirilmiş olması durumu ayrım yapılarak incelenecektir. Özellikle Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’na göre temyiz kanun yolu incelemesinden geçmiş kararların Anayasa Mahkemesince bireysel başvuru yolu incelemesiyle yeniden yargılama yapılmasına karar verilmesi sonrasında, kararın kendisine gönderildiği mahkemenin vereceği karara karşı hangi kanun yolu sistemine göre üst derece mahkemesi denetiminden geçirilmesi gerektiği de açıklanmaya çalışılacaktır.