KREŞ VE GÜNDÜZ BAKIMEVİ GELİR VERGİSİ İSTİSNASININ SOSYAL POLİTİKA AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) 23. Maddesinin 1. fıkrasının 16 numaralı bendinde kadın hizmet erbabına işverenler tarafından sağlanan kreş ve gündüz bakımevi hizmetinden doğan menfaatlerin belirli şartlar altında gelir vergisinden istisna tutulması düzenlenmektedir. Bu düzenleme, sosyal devlet ilkesinin ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin vergiler aracılığıyla desteklenmesi bakımından önemli bir sosyal politika aracı olarak değerlendirilmektedir. İstisna uygulamasının niteliği ve kapsamı, vergi tekniği açısından da ayrıntılı bir incelemeyi gerektirmektedir. Çalışmada öncelikle istisnanın uygulanabilmesi için gerekli unsurlar ortaya konacaktır. Bu kapsamda istisnanın konusu ve amacı, hizmetin sunulma biçimi, istisnadan yararlanacak kişi, ödemeye ilişkin şekli şartlar ile istisna tutarının sınırlandırılması gibi unsurlar açıklanacaktır. Devamında istisna hükmünün vergi tekniği açısından nasıl uygulandığı incelenecektir. Ardından düzenlemeye ilişkin tartışmalı hususlar üzerine durulacak; düzenlemenin kapsamı, sınırlılıkları ve yapısal sorunları değerlendirilecektir. Bu kapsamda istisnanın yalnızca kadın hizmet erbabına yönelik olması, çalışana nakden yapılan ödemelerin istisna kapsamı dışında bırakılması, belirlenen sınırların piyasa koşullarına göre durumu ve uygulama bakımından muğlaklık arz eden diğer hususlar incelenecektir. Son olarak hükmün sosyal politika aracı olarak işlevi tartışılacak; kadınların iş gücüne katılımının artırılması, çocuk bakım yükünün paylaşımına katkı sağlanması ve kayıtlı istihdamın teşvik edilmesi yönündeki etkileri üzerinde durulacaktır.

Article 23, paragraph 1, subparagraph 16 of the Income Tax Law No. 193 (GVK) stipulates that the benefits arising from nursery and daycare services provided by employers to female employees shall be exempt from income tax under certain conditions. This provision is considered a significant social policy instrument in terms of supporting the principle of the social state and gender equality through taxation. The nature and scope of the exemption also necessitate a detailed examination from the perspective of tax technique. The study will first identify the essential elements required for the implementation of the exemption. Within this framework, aspects such as the subject and purpose of the exemption, the method of service provision, the eligible beneficiaries, formal conditions related to payment, and the limitations on the exemption amount will be evaluated. Subsequently, the technical application of the exemption within the context of tax law will be explained. The analysis will then focus on controversial aspects of the provision, including its scope, limitations, and structural issues. In this regard, the study will examine the restriction of the exemption to female employees, the exclusion of cash payments made to employees from the scope of the exemption, the adequacy of the prescribed limits in light of market conditions, and other ambiguities encountered in practice. Finally, the function of the provision as a social policy tool will be discussed, particularly its impact on increasing female labor force participation, contributing to the sharing of childcare responsibilities, and promoting formal employment.