SINAİ MÜLKİYET KANUNU’NUN GEÇİŞ HÜKÜMLERİ BAĞLAMINDA BAŞVURU TARİHİ 10 OCAK 2017 ÖNCESİ VE SONRASI OLAN PATENTLERİN HÜKÜMSÜZLÜK REJİMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

Yıl 2026, Cilt: 84 Sayı: 2 , 1269 - 1310 , 30.04.2026

Elif Aykurt Karaca

https://doi.org/10.30915/abd.1927711

https://izlik.org/JA28YU99XC

Öz

Patent sistemi, buluş sahibine sınırlı süreyle münhasır haklar tanırken, buna karşılık buluşun açıklanmasını zorunlu kılar ve bu yolla teknik bilginin yayılmasını ve yeni buluşların ortaya çıkmasını teşvik eder. Bu yapı, toplum yararı ile buluş sahibinin hakları arasında hassas bir dengenin kurulmasını gerekli kılar. Nitekim korunmaya değer olmayan buluşlara patent verilmesi ya da bu şekilde verilmiş olan patentlerin geçerliliğini sürdürmesi, rekabetin kısıtlanmasına ve teknolojik gelişimin sekteye uğramasına yol açabilmektedir. Bu nedenle, patentlerin yalnızca başvuru aşamasında değil, patent verildikten sonra da hükümsüzlük incelemesine tabi tutulması önem arz eder. Bu çalışma, farklı mevzuat dönemlerinde verilen patentler bakımından hükümsüzlük rejimini incelemekte ve mevzuat değişikliği nedeniyle söz konusu rejimde ortaya çıkan farklılıkların uygulamaya etkilerini analiz etmektedir. Bu kapsamda, özellikle hükümsüzlük incelemesi bakımından ortaya çıkan farklılıklar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmekte ve bu farklılıkların pratik yansımaları ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Patent , hükümsüzlük , 551 sayılı KHK , Sınai Mülkiyet Kanunu , geçiş hükümleri.

Divergences in the Invalidation of Patents Granted under Decree-Law No. 551 under the Transitional Provisions of the Industrial Property Law

https://izlik.org/JA28YU99XC

Öz

The patent system grants the inventor exclusive rights for a limited period, while at the same time requiring the disclosure of the invention. In this way, it aims to promote the dissemination of technical knowledge and to encourage the emergence of new inventions. Such a structure necessitates the establishment of a delicate balance between public interest and the rights of the inventor. Indeed, the grant of patents for inventions that do not meet the conditions for protection, or the continued validity of such improperly granted patents, may lead to restrictions on competition and hinder technological progress. Therefore, it is of great importance that patents be subject not only to examination at the application stage, but also to post-grant invalidity review. This study examines the invalidation regime applicable to patents granted under different legislative regimes and analyzes the practical implications of the divergences arising from legislative changes. In this context, the differences that emerge particularly with respect to the examination of invalidity are assessed on a comparative basis, and their practical ramifications are articulated accordingly.

Anahtar Kelimeler

Patent , invalidity , Decree-Law No. 551 , Industrial Property Law , transitional provisions.

Kaynakça

• Atalay, Barış. “Türk Patent Mevzuatında ve Avrupa Patent Sözleşmesinde Paralel Olarak Yenilik Kavramı.” Legal Fikri ve Sınai Haklar Dergisi, 9, S.35 (2013), 51-53.
• Avcıoğlu, Banu. “Biyoteknolojik Buluşlar.” Uzmanlık Tezi, Türk Patent Enstitüsü Patent Dairesi Başkanlığı, 2001.
• Ayhan, Rıza, Çağlar, Hayrettin, Yıldız, Burçak ve İmirlioğlu, Dilek. Sınai Mülkiyet Hukuku. Adalet Yayınevi, 2021.
• Bulut, Koray. “6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun Patentler ve Faydalı Modeller Açısından Getirdiği Yenilikler ve İlgili Hükümlerin Avrupa Patent Sözleşmesi ile Uyumu.” Ankara Barosu Fikri Mülkiyet ve Rekabet Hukuku Dergisi, S.201/1 (2018): 17-31.
• Bülbül, İpek. “Faydalı Modelin Hükümsüzlüğü.” Hasan Kalyoncu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C.9 S. 17, (Temmuz, 2019): 395-415.
• Çağlar, Hayrettin. “Patent Hukukunda Ön Kullanım Hakkı.” Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10, S.1 (2006): 77–92.
• Çelik, Aytekin. “Faydalı Model Belgelerinin Hükümsüzlüğü.” Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 27, S.1 (2011): 109-153.
• Çetin, Hülya. “Patent Haklarının Korunması Bağlamında 2004/48/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi ve Karşılık Türk Mevzuatı.” İçinde Fikri Mülkiyet Hukuku Yıllığı 2009. Editör Tekin Memiş, İstanbul: On İki Levha Yayınları, 2009, 165-226.
• Çolak, Uğur. Türk Patent Hukuku. Ankara: Adalet Yayınevi, 2022.
• Çolak, Uğur. “Patent Hukukunda Buluşsal Adım İncelemesi.” İçinde Fikri Mülkiyet Hukuku Yıllığı 2011. Editör Tekin Memiş, Ankara: Yetkin Yayınevi, 2012, 119-160.
• Bozbel, Savaş. Fikri Mülkiyet Hukuku. 1. Baskı. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2015.
• Erdil, Engin. Fikri Mülkiyet Hukuku Ders Kitabı. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2016.
• Eski, Mehmet. “Patentlerin Hükümsüzlüğü Bakımından Sınai Mülkiyet Kanunu.” Hasan Kalyoncu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 7, S. 13 (Ocak 2017): 117–128.
• Güneş, İlhami. Sınai Mülkiyet Kanunu Işığında Uygulamalı Patent ve Faydalı Model Hukuku. Ankara: Seçkin Yayınları, 2025.
• Güneş, İlhami. “Patent ve Faydalı Modeller Bakımından Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Yeniliği.” Terazi Hukuk Dergisi 16, S. 176 (Nisan, 2021): 769–774.
• Güneş, İlhami. “Patentin Sağladığı Hak Faraziyesinin Geçersizliği.” Banka ve Finans Hukuku Dergisi, Prof. Dr. Ali Necip Ortan'a Armağan C. II. Editör Ramazan Çakmakçı, İstanbul: Legal Yayıncılık, 2019, 2733–2769.
• Güneş, İlhami. “Patent Hukuku’nda Tekniğin İlgili Alanındaki Uzman Kavramı.” Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S.12, 2013, 343-358.
• Güneş, İlhami. “Patent Hakkının Hükümsüzlüğü Üzerine Düşünceler.” Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 1, S. 3 (2006), 115-135.
• Karahan, Sami, Suluk, Cahit, Saraç, Tahir ve Nal, Temel. Fikri Mülkiyet Hukukunun Esasları. Ankara: Seçkin Yayınları, 2011.
• Karahan, Sami. “Faydalı Modellerin Hükümsüzlüğü Davalarında Dava Açma Yetkisi ve Dava Şartları.” Ankara Barosu Fikrî Mülkiyet ve Rekabet Hukuku Dergisi 4, S.1 (2004): 11-24.
• Kayatekin, Deniz. Patentin Hükümsüzlüğü. On İki Levha Yayınları, 2013.
• Köker, Ali Rıza ve Yalçıner, Uğur. Patent ve Faydalı Modelden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar. Ankara: Yetkin Yayınları, 2025.
• Kuzu, Orhan. “Faydalı Modeller ve Korunması.” Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2006.
• Noyan, Erdal. Patent Hukuku. Ankara: Adalet Yayınları, 2015.
• Öztürk, Özgür. “Sınai Mülkiyet Kanunu’nda Patent ve Faydalı Modellere İlişkin Düzenlemeler ve Yenilikler.” İçinde 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu Sempozyumu (9–10 Mart 2017). Editör Feyzan Hayal Şehirali Çelik, Ankara: Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, 2017, 341–382.
• Öztürk, Özgür. Türk Hukukunda Patent Verilebilirlik Şartları. İstanbul: Arıkan Yayınevi, 2008.
• Öztürk, Özgür. “Patent Verilebilirlik Şartı Olarak Sanayiye Uygulanabilirlik.” İçinde Prof. Dr. Sarper Süzek’e Armağan Cilt-3. Editör Süleyman Başterzi, İstanbul: Beta Yayınevi, 2011: 2723-2740.
• Paslı, Ali. “Fikrî Mülkiyet Hukukunda Hükümsüzlüğün Sonuçları.” Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 1, S. 3 (2006): 158-227.
• Saraç, Tahir. “Patent Hukukunda Yenilik Kavramı ve Yeniliğin Belirlenmesi.” Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9, S. 1-2 (2001): 189-212.
• Suluk, Cahit, Karasu, Rauf ve Nal, Temel. Fikri Mülkiyet Hukuku. Ankara: Seçkin Yayınları, 2024.
• Suluk, Cahit. “Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğü Davasının Üçüncü Kişilere Etkisi.” İçinde Fikri Mülkiyet Hukuku Yıllığı 2011. Editör Tekin Memiş, Ankara: Yetkin Yayınevi, 2012, 401-412.
• Suluk, Cahit. “Sınai Mülkiyet Haklarında Hükümsüzlük Kararlarının Etkisi.” Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, S. 3 (2006):38-73.
• Şehirali Çelik, Feyzan Hayal. “Patent Verilebilirlik Değerlendirmesinde ‘Önceki Tarihli Başvurular’.” Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi- Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 3, S.1 (2017):103-117.
• Şehirali Çelik, Feyzan Hayal. “Buluş Sahibinin Açıklamaları Patent Almasını Ne Zaman Engellemez? - Riskler ve Olasılıklar Üzerine Düşünceler.” İçinde Prof. Dr. Fırat Öztan’a Armağan, C.II, Editör Sabih Arkan. Ankara: Turhan Kitabevi, 2010, 1967-1999.
• Şehirali Çelik, Feyzan Hayal. Patent Hakkının Korunması. Ankara: Turhan Kitabevi, 1998.
• Tekinalp, Ünal, Okutan Nilsson, Gül ve Şehirali Çelik, Feyzan Hayal. Tekinalp Fikri Mülkiyet Hukuku. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2025.
• Tekinalp, Ünal. “Sınai Mülkiyet Kanunu’nun Öne Çıkan Yenilikleri.” İçinde 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu Sempozyumu. Editör Feyzan Şehirali Çelik. Ankara: Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, 2017: 5-84.
• Tekinalp, Ünal. Fikri Mülkiyet Hukuku. Güncelleştirilmiş ve Genişletilmiş 5. Bası, İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2012.
• Tunç Yücel, Müjgan ve Kale, Serdar. “Patent Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 6. Maddesi Çerçevesinde Patent Verilemeyecek Konu ve Buluşlar.” İçinde Doç. Dr. Mehmet Somer’e Armağan. Editör Murat Yusuf Akın, Beta Yayınları, 2006.
• Tüzüner, Özlem. Faydalı Modelin Korunması ve Faydalı Modelin Korunmasına Uygulanacak Hukuk. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2011.
• Yıldırım Köse, Mutlu. “Patent ve Endüstriyel Tasarım Hukukunda Gasp Davaları.” Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2010.
• Yusufoğlu, Fülürya. Patent Verilebilirlik Şartları. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2014.
• Zorluoğlu Yılmaz, Ayça. “Biyoteknolojik Buluşların Patentlenmesi.” Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi 11, S.2 (2021): 1078–1122.