MEDENİ USUL HUKUKUNDA UYGULANACAK YARGILAMA USULÜNÜN BELİRLENMESİNDE ÖLÇÜT OLARAK NİTELİĞİN YERİNE NİCELİĞİN ALINMASI : TÜRK TİCARET KANUNU'NUN 4. MADDESİNİN 2. FIKRASI GEREĞİNCE PARASAL SINIRIN ALTINDA KALAN TİCARİ DAVALARDA BASİT YARGILAMA USULÜNÜN UYGULANMASI KURALI, BU KURALIN DİĞER BASİT YARGILAMA USULÜ UYGULANAN DAVALAR İLE KARŞILAŞTIRILMASI, SONUÇLARI VE ANAYASAYA UYGUNLUĞU

Yıl 2026, Cilt: 84 Sayı: 2 , 1329 - 1382 , 30.04.2026

Cengiz Aydiner

https://doi.org/10.30915/abd.1941448

https://izlik.org/JA75CL29WB

Öz

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu ile diğer kanunlarda hangi davalarda hangi yargılama usulünün uygulanacağının ölçütü, uyuşmazlıkların nitelikleridir. Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinin 2. fıkrasına göre ise miktar veya değeri parasal sınırın altında kalan ticari davalarda, uyuşmazlıkların niteliklerine bakılmaksızın, basit yargılama usulü uygulanır. Makalede parasal sınırın altında kalan ticari davalarda basit yargılama usulünün uygulanması kuralı ile ilgili kuralların kanunlaşma süreci, ticari dava kavramı, hukuk yargılamasında yargılama usulleri, basit yargılama usulü, basit yargılama usulü uygulanan uyuşmazlıkların nitelikleri, kuralın ortaya çıkardığı sonuçlar ayrıntılı olarak incelenecek ve kuralın Anayasa’ya uygun olup olmadığı tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Medeni Usul Hukukunda Yargılama Usulünün Belirlenmesinde Ölçüt , Parasal Sınırın Altında Kalan Ticari Davalarda Basit Yargılama Usulünün Uygulanması , Ticari Dava , Nispi Ticari Dava , Basit Yargılama Usulü , Vakıaların unsurları , Anayasa’ya Uygunluk

Replacing Quality with Quantity as a Criterion in Determining the Applicable Trial Procedure in Civil Procedure Law : According to Article 4, Paragraph 2 of the Turkish Commercial Code, the Rule of Applying the Simple Trial Procedure in Commercial Actions Below the Monetary Limit, Comparison of This Rule with Other Actions Where Simple Trial Procedures are Applied, Its Consequences and Compliance with the Constitution

https://izlik.org/JA75CL29WB

Öz

In the Code of Civil Procedure and other codes, the criteria for determining which trial procedures apply to which actions are based on the nature of the disputes. According to Article 4, paragraph 2 of the Turkish Commercial Code, in commercial actions where the amount or value is below the monetary limit, simple trial procedures are applied regardless of the nature of the disputes. In the article will examine in detail the legislative process regarding the rule on applying the simple trial procedure in commercial actions below the monetary limit, the concept of commercial actions, trial procedures in civil procedure, the simple trial procedure, the characteristics of disputes to which the simple trial procedure are applied, the consequences arising from the rule and whether the rule is in accordance with the Constitution will be discussed.

Anahtar Kelimeler

Criterion for Determining the Trial Procedure in Civil Procedure Law , Application of Simple Trial Procedure in Commercial Actions Below the Monetary Limit , Commercial Action , Relative Commercial Action , Simple Trial Procedure , Elements of the Facts , Constitutionality

Kaynakça

• Aksakal, Ramazan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Basit Yargılama Usulü, Yüksek Lisans Tezi, Çankaya Üniversitesi, 2015.
• Arkan, Sabih, Ticari İşletme Hukuku. Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, 1997.
• Aydemir, Fatih, “Ticaret Mahkemelerinin Teşkilat ve Görevine İlişkin 6545 Sayılı Kanun Değişikliği”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, XIII, Sayı 2, Özel Sayı Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nin Kuruluşunun 20. Yılı Armağanı, Cilt II (2016), 239-268.
• Gürdoğan, Burhan. “Ticari Usul Hukuku”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 13, Sayı 1 (1956), 172-193.
• Kuru, Baki ve Burak Aydın, İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı. Yetkin Yayınları, 2022.
• Pekcanıtez, Hakan, Oğuz Atalay ve Muhammet Özekes, Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, On İki Levha Yayıncılık, 2024.
• Sunar, Gülcan, Medeni Usul Hukukunda Basit Yargılama Usulü. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, 2002.
• Taşpınar Ayvaz, Sema, “Asliye Ticaret Mahkemeleri Hakkında Yapılan Değişiklikler Çerçevesinde Tahkimde Görevli Mahkeme”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 16, Özel Sayı 2014 (2014), (Basım Yılı 2015, Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan), 469-482.
• Taşpınar Ayvaz, Sema, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) Zaman Bakımından Uygulanması. Yetkin Yayınları, 2013.