Siber Suçların Rutin Aktiviteler Teorisi ile Açıklanabilirliği Üzerine Değerlendirme

Öz

Dijitalleşmenin hız kazandığı çağdaş toplumlarda, suçun doğası ve mekânsal gerçekleşme biçimleri radikal bir dönüşüme uğramıştır. Fiziksel dünyada gerçekleşen geleneksel suç türlerinin yanı sıra, siber uzayda meydana gelen yeni nesil suç biçimleri, kriminolojik teori ve uygulamaların yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, Rutin Aktiviteler Teorisi’nin (RAT) siber suçları açıklama potansiyelini kuramsal düzeyde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Geleneksel suçlara yönelik olarak geliştirilen RAT, suçun meydana gelmesini motive olmuş failin varlığı, uygun hedefin bulunması ve yeterli koruyucuların yokluğu unsurlarıyla açıklar. Çalışmada, bu üç unsurun siber suç bağlamında nasıl kavramsallaştırılabileceği ve dijital ortamdaki karşılıklarının neler olduğu incelenmiştir. Bulgular, RAT’in siber suçların analizinde belirli bir açıklama gücüne sahip olduğunu ancak dijital ortamın anonimliği, mekânsızlığı ve bireysel dijital alışkanlıkların rolü gibi özgün unsurlar karşısında yetersiz kalabildiğini göstermektedir. Bu bağlamda RAT’in dijital ortama tamamen uyarlanabilmesi için bireysel davranış örüntülerini de içeren daha geniş kapsamlı kuramsal yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Siber Suçlar
• Rutin Aktiviteler Teorisi
• Dijital Güvenlik
• Kriminoloji
• Suç Teorileri

Evaluation on the Explanability of Cyber Crimes with Routine Activities Theory

Öz

In contemporary societies where digitalization is accelerating, the nature of crime and its spatial occurrence have undergone a radical transformation. In addition to traditional crime types that occur in the physical world, new generation crime types that occur in cyberspace necessitate the re evaluation of criminological theory and practices. This study aims to evaluate the explanatory potential of the Routine Activity Theory (RAT) in the context of cybercrime from a theoretical perspective. Originally developed for analyzing conventional crimes, RAT explains criminal events through three key elements: the presence of a motivated offender, the availability of a suitable target, and the absence of capable guardians. This paper examines how these components can be conceptualized in digital environments and identifies their cyber equivalents. Findings indicate that while RAT provides a certain explanatory value in analyzing cybercrime, it falls short in addressing the unique characteristics of digital environments, such as anonymity, spatial detachment, and the role of individual online behaviors. Accordingly, the study concludes that fully adapting RAT to the cyber realm requires the integration of broader theoretical frameworks that incorporate behavioral and lifestyle factors.

Anahtar Kelimeler

• Cyber Crimes
• Routine Activities Theory
• Digital Security
• Criminology
• Crime Theories

Kaynakça

1. Akdemir, N., & Yenal, S. (2021). How phishers exploit the coronavirus pandemic: A content analysis of COVID-19 themed phishing emails. SAGE Open, 11(3). https:// doi.org/10.1177/21582440211031879
2. Altun, A. (2022). Siber suçların kriminolojik analizi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 8(48), 91–99. https://doi.org/10.31589/JOSHAS.884
3. Başar, Y. (2015). Siber suç soruşturmalarında adli bilişim incelemeleri [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
4. Birceviz, F. (2019). Rutin aktiviteler teorisi bağlamında siber suç mağduriyetinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Milli Savunma Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
5. Caravelli, J., & Jones, N. (2019). Cyber security: Threats and responses for government and business. Praeger.
6. Cohen, L. E., & Felson, M. (1979). Social change and crime rate trends: A routine activity approach. American Sociological Review, 44, 588-608. http://dx.doi. org/10.2307/2094589
7. Delice, M. (2021). Evden hırsızlık suçuna etki eden faktörlerin rutin aktiviteler teorisi perspektifinden incelenmesi. Academic Social Resources Journal, 6(25), 896–909. https://doi.org/10.31569/ASRJOURNAL.228
8. Gordon, S., & Ford, R. (2006). On the definition and classification of cybercrime. Journal in Computer Virology, 2(1), 13–20. https://doi.org/10.1007/s11416-006-0015-z

9. Hagan, F. E. (2017). Introduction to criminology: Theories, methods, and criminal behavior (9th ed.). SAGE Publications.
10. Holt, T. J., Bossler, A. M., & Seigfried-Spellar, K. C. (2018). Cybercrime and digital forensics: An introduction (2nd ed.). Routledge.
11. Jahankhani, H. (Ed.). (2018). Cyber criminology. Springer.
12. Kökkaya, F. (2022). Siber suçlarla mücadelede Türkiye-Avrupa Birliği arasındaki işbirliği [Yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
13. Lanier, M. M., & Henry, S. (2009). Essential criminology (3rd ed.). Westview Press.
14. Leukfeldt, R., & Yar, M. (2015). Applying Routine Activity Theory to Cybercrime: A Theoretical and Empirical Analysis. Deviant Behavior, 37(3), 263–280. https://doi.org /10.1080/01639625.2015.1012409
15. Neumüller, A. S. (2017). Cybercrime centres: Analysis and recommendations based on research and case study of police cybercrime centres in Ireland and Austria [Yüksek lisans tezi, University College Dublin].
16. Ngo, F. T., & Paternoster, R. (2011). Cybercrime victimization: An examination of individual and situational level factors. International Journal of Cyber Criminology, 5(1), 773–793.
17. Ron, M., Fuertes, W., Bonilla, M., Toulkeridis, T., & Díaz, J. (2018). Cybercrime in Ecuador, an exploration, which allows to define national cybersecurity policies. Proceedings of the Multidisciplinary International Conference of Research Applied to Defense and Security (MICRADS 2018), 27–40.
18. Schmalleger, F. (2017). Criminology today: An integrative introduction (8th ed.). Pearson. Shaw, C. R., & McKay, H. D. (1969). Juvenile delinquency and urban areas. University of Chicago Press.
19. Siegel, L. J. (2019). Criminology: The core (7th ed.). Cengage Learning.
20. Statista. (2024). Internet usage worldwide- statistics & facts. https://www.statista.com/ topics/1145/internet-usage-worldwide/
21. Stalans, L. J., & Donner, C. M. (2018). Explaining why cybercrime occurs: Criminological and psychological theories. In H. Jahankhani (Ed.), Cyber criminology: Advanced sciences and technologies for security applications (pp. 25–45).
22. Vakhitova, Z. I., Alston-Knox, C. L., Reynald, D. M., Townsley, M. K., & Webster, J. L. (2019). Lifestyles and routine activities: Do they enable different types of cyber abuse? Computers in Human Behavior, 101, 225–237. https://doi.org/10.1016/j. chb.2019.07.012
23. Weulen Kranenbarg, M., & Leukfeldt, R. (Eds.). (2021). Cybercrime in context: The human factor in victimization, offending, and policing. Springer.
24. Yar, M. (2005). The novelty of ‘cybercrime’: An assessment in light of routine activity theory. European Journal of Criminology, 2(4), 407–427. https://doi. org/10.1177%2F147737080556056
25. Yar, M., & Steinmetz, K. F. (2019). Cybercrime and society (3rd ed.). SAGE Publications