Araştırma Makalesi

Suç Eğiliminin Belirleyicileri Olarak: Aile Bağlılığı, Ahlaki Kimlik ve Aile İçi Şiddete Tanıklık Etmenin Etkileri

Cilt: 8 Sayı: 2026 26 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Suç Eğiliminin Belirleyicileri Olarak: Aile Bağlılığı, Ahlaki Kimlik ve Aile İçi Şiddete Tanıklık Etmenin Etkileri

Öz

Bu çalışmada sosyal ve psikolojik etmenlerden ahlaki kimlik algısı, aile bağlılığı ve çocukluk döneminde babanın anneye şiddetine tanıklık etmenin çocuk ve genç popülasyonda suça yönelmeye etkileri araştırılmıştır. Araştırma çalışma grubu olarak 350 mahkûma ulaşılmıştır. Bu mahkumlar 18-24 yaş aralığında, ağır suçlardan hüküm giymiş, büyük bir çoğunluğunun suç dosyasında birden fazla suçu olduğu tespit edilmiş hükümlülerdir. Kontrol grubu olarak Türkiye'nin büyük ve küçük şehirlerinde bulunan muhtelif yüksek öğrenim kurumlarında okumakta olan 321 suç geçmişi olmayan üniversite öğrencisi ile çalışılmıştır. 

Araştırma için üç ayrı envanter kullanılmıştır. Bunlar 'Ahlaki Kimlik Ölçeği', 'Aile Aidiyeti Ölçeği' ve ‘Çocukluk Döneminde Babanın Anneye Şiddetine Tanıklık Ölçeği’dir. Çalışmada kullanılan ölçeklerin ordinal yapısı ve dağılımlardaki asimetri nedeniyle parametrik testler yerine, tanımlayıcı istatistikler, yüzdelik dağılımlar ve ki-kare analizleri kullanılarak gruplar arasındaki farklar bulunmuştur. 

Elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edildiğinde ahlaki kimlik ve babanın anneye uyguladığı şiddete şahitlik etme ölçümlerinde çalışma grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı bir fark görülmemiş, çalışmaya başlarken kurulan üç hipotezden ikisi doğrulanamamıştır. Bu durum büyük ölçüde, özellikle hapishane ortamında daha yüksek seviyede görülen 'sosyal beğenirlik/istenilirlik yanlılığı' (social desirability bias) ile açıklanmaya çalışılmıştır. Aynı ikilemden etkilenmiş olmasına rağmen aile bağlılığını ölçen envanter sonuçlarına göre çalışma grubu ile kontrol grubu arasında belirgin bir fark bulunmuştur. 

Araştırma sonuçları toplum ve toplumsal normlara bağlılığın temelini oluşturan aile bağlılığının önemini vurgulamaktadır. Ayrıca hapishane ortamında veri güvenilirliği ile ilgili hassasiyetleri ortaya koymak açısından katkı sağlamıştır. 

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır.

Proje Numarası

1

Etik Beyan

Bu çalışmanın özgün ve benzersiz bir çalışma olduğunu beyan ederim. Çalışmanın tüm aşamalarında bilimsel etik ilke ve kurallara bağlı kaldım. Bu çalışma kapsamında elde edilen tüm veri ve bilgilerin kaynaklarını belirttim ve bu kaynakları referanslara ekledim. Kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadım. Yayın etiği komitesinin tüm şart ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara uyduğumu beyan ederim. Çalışmayla ilgili olarak bu beyanla bir tutarsızlık tespit edilirse, ortaya çıkabilecek tüm ahlaki ve hukuki sonuçları kabul etmeye hazır olduğumu kabul ve beyan ederim.

Teşekkür

Bu çalışmanın yapılabilmesi için gerekli izin ve onayların alınması sürecinde yardımcı olan Polis Akademisi'nin ilgili tüm birimlerine ve desteğini esirgemeyen tüm personele çok teşekkür ederim. Ceza evlerinde bu çalışmayı sağlıklı bir şekilde yürütebilmem için gerekli tüm desteği zamanı sağlayan Marmara ve Maltepe Ceza Evleri müdür ve personeline gösterdikleri ilgi ve destek için çok teşekkür ederim

Kaynakça

  1. Agnew, R. (1992). Foundation for a general strain theory of crime and delinquency. Criminology, 30(1), 47–87. https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.1992.tb01093.x
  2. Aktuğ, H. G. (2024). Kardeşler arasında sapma ve suça yönelme davranışında farklılığa etki eden faktörler. Nobel Bilimsel Eserler.
  3. Arditti, J. A. (2012). Parental incarceration and the family: Psychological and social effects of imprisonment on children, parents, and caregivers. NYU Press.
  4. Aquino, K., Freeman, D., Reed, A., Lim, V. K. G., ve Felps, W. (2009). Testing a social-cognitive model of moral behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 97(1), 123–141. https://doi.org/10.1037/a0015409
  5. Aydın, B., Bekir, N., ve Çiçek, N. (2015). Çocukluk döneminde babanın anneye yönelik şiddetine tanıklık ölçeği. In I. Norley, A. Icbay, ve S. Arslan (Eds.), Contemporary approaches in education (ss. 413–420).
  6. Bales, W. D., ve Mears, D. P. (2008). Inmate social ties and the transition to society: Does visitation reduce recidivism? Journal of Research in Crime and Delinquency, 45(3), 287–321.
  7. Benedict, L. W., ve Lanyon, R. I. (1992). An analysis of deceptiveness: Incarcerated prisoners. Journal of Addictions ve Offender Counseling, 13(1), 23–31. https://eric. ed.gov/?id=EJ451140
  8. Blasi, A. (1983). Moral cognition and moral action: A theoretical perspective. Developmental Review, 3(2), 178–210. https://doi.org/10.1016/0273-2297(83)90029-1

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Suçun Nedenleri ve Önlenmesi, Adli Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

23 Şubat 2026

Kabul Tarihi

2 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 2026

Kaynak Göster

APA
Gültekin Aktuğ, H. (2026). Suç Eğiliminin Belirleyicileri Olarak: Aile Bağlılığı, Ahlaki Kimlik ve Aile İçi Şiddete Tanıklık Etmenin Etkileri. Adli Bilimler ve Suç Araştırmaları, 8(2026), 53-70. https://izlik.org/JA36RT94ZN
AMA
1.Gültekin Aktuğ H. Suç Eğiliminin Belirleyicileri Olarak: Aile Bağlılığı, Ahlaki Kimlik ve Aile İçi Şiddete Tanıklık Etmenin Etkileri. ABSAD. 2026;8(2026):53-70. https://izlik.org/JA36RT94ZN
Chicago
Gültekin Aktuğ, Handan. 2026. “Suç Eğiliminin Belirleyicileri Olarak: Aile Bağlılığı, Ahlaki Kimlik ve Aile İçi Şiddete Tanıklık Etmenin Etkileri”. Adli Bilimler ve Suç Araştırmaları 8 (2026): 53-70. https://izlik.org/JA36RT94ZN.
EndNote
Gültekin Aktuğ H (01 Haziran 2026) Suç Eğiliminin Belirleyicileri Olarak: Aile Bağlılığı, Ahlaki Kimlik ve Aile İçi Şiddete Tanıklık Etmenin Etkileri. Adli Bilimler ve Suç Araştırmaları 8 2026 53–70.
IEEE
[1]H. Gültekin Aktuğ, “Suç Eğiliminin Belirleyicileri Olarak: Aile Bağlılığı, Ahlaki Kimlik ve Aile İçi Şiddete Tanıklık Etmenin Etkileri”, ABSAD, c. 8, sy 2026, ss. 53–70, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36RT94ZN
ISNAD
Gültekin Aktuğ, Handan. “Suç Eğiliminin Belirleyicileri Olarak: Aile Bağlılığı, Ahlaki Kimlik ve Aile İçi Şiddete Tanıklık Etmenin Etkileri”. Adli Bilimler ve Suç Araştırmaları 8/2026 (01 Haziran 2026): 53-70. https://izlik.org/JA36RT94ZN.
JAMA
1.Gültekin Aktuğ H. Suç Eğiliminin Belirleyicileri Olarak: Aile Bağlılığı, Ahlaki Kimlik ve Aile İçi Şiddete Tanıklık Etmenin Etkileri. ABSAD. 2026;8:53–70.
MLA
Gültekin Aktuğ, Handan. “Suç Eğiliminin Belirleyicileri Olarak: Aile Bağlılığı, Ahlaki Kimlik ve Aile İçi Şiddete Tanıklık Etmenin Etkileri”. Adli Bilimler ve Suç Araştırmaları, c. 8, sy 2026, Haziran 2026, ss. 53-70, https://izlik.org/JA36RT94ZN.
Vancouver
1.Handan Gültekin Aktuğ. Suç Eğiliminin Belirleyicileri Olarak: Aile Bağlılığı, Ahlaki Kimlik ve Aile İçi Şiddete Tanıklık Etmenin Etkileri. ABSAD [Internet]. 01 Haziran 2026;8(2026):53-70. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36RT94ZN