Türkiye’de Yerel Yönetimden Yerel Yönetişime: Kavramsal Çerçeve ve Pratikler

Öz

1980’li yıllarda benimsenmeye başlanan neoliberal politikalar sonucunda küreselleşme ve aynı zamanda yerelleşme politikalarının hız kazanmasıyla yeni bir süreç başlamıştır. Bu durum devletlerin ve dolayısıyla yerel yönetimlerin yapısında ve işleyişinde değişikliğe sebep olmuştur. Bu süreçte, neoliberal politikalarla birlikte kamu yönetimindeki yeni yaklaşımlar, yerel yönetimlerin sorunlarına eğilmede referans alınmaya başlanmıştır. Buradan hareketle yerel yönetimlerin yetki ve kaynaklarının sınırlılığı, kapalı yapısı, hantal işleyişi, hizmet sunumu, personel yapısı, demokratikliği gibi pek çok alanda yaşadığı sorunların çözümü olarak yönetişim kavramı ileri sürülmüştür. Pek çok ülkede olduğu gibi Türkiye’de de yönetişimin özellikleri olan, şeffaflık, katılımcılık, hesap verebilirlik, hukukun üstünlüğü, etkinlik, verimlilik, yerellik gibi ilkeler uygulamaya konulmak istenmiştir. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, Türkiye’de yerel yönetimden yerel yönetişime geçiş sürecini yasal düzenlemeler ve uygulama örnekleri çerçevesinde değerlendirmektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenerek konu ile ilgili basılı ve elektronik kaynaklar taranmış, elde edilen veriler doküman analizi yöntemi kullanılarak yorumlayıcı bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Sonuç olarak yasal mevzuatta yapılan değişiklikler ve ortaya çıkan kent konseyleri, kalkınma ajansları, yerel gündem 21, proje demokrasisi, halk günleri, e-belediyecilik, bağımsız idari otoriteler, stratejik planlama ve katılımcı bütçeleme gibi örnekler yerel yönetişim ilkelerinin uygulanmasında Türkiye’de özellikle 1980 sonrasında yasal ve kurumsal düzeyde önemli çalışmalar yapıldığının göstergesidir.

Anahtar Kelimeler

• Kamu yönetimi
• Yerel yönetimler
• Yönetişim
• Yerel yönetişim

Destekleyen Kurum

Yoktur.

Etik Beyan

Etik Beyanı : Çalışmanın tüm hazırlık aşamalarında etik kurallara uyulduğu yazar tarafından beyan edilir. Aksi bir durumun tespiti hâlinde, Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi herhangi bir sorumluluk kabul etmez ve tüm sorumluluk yazara aittir. Etik Onayı : Çalışmada katılımcılardan anket, görüşme, gözlem ya da deney yoluyla birincil veri veya kişisel veri içeren herhangi bir içerik kullanılmamıştır. Bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir.

From Local Government to Local Governance in Türkiye: A Conceptual Framework and Practices

Öz

A new process began in the 1980s as globalisation and localisation gained momentum as a result of neoliberal policies. These new approaches to public administration formed the basis for resolving the problems faced by local authorities. Governance was put forward as the solution to problems in areas such as the limited scope of their powers and resources, their closed structure, cumbersome operations, service delivery, staffing structure and democratic accountability. In Turkey, too, there has been a desire to implement the principles characteristic of governance, such as transparency, participation, accountability, the rule of law, effectiveness, efficiency and localism. The primary aim of this study is to evaluate the transition from local government to local governance in Turkey through legal regulations and practices. Using qualitative research methods, printed and electronic sources were reviewed, and the data were analysed using a document analysis method with an interpretative approach. Consequently, legislative changes and institutional practices—such as city councils, development agencies, Local Agenda 21, project democracy, public consultation days, e-government, independent administrative authorities, strategic planning and participatory budgeting—demonstrate that significant efforts have been made at both the legislative and institutional levels in Turkey since 1980 to implement the principles of local governance.

Anahtar Kelimeler

• Public administration
• Local government
• Governance
• Local governance

Destekleyen Kurum

None.

Etik Beyan

Ethics Statement : The author declares that all stages of the study were conducted in accordance with ethical research principles. In the event of any misconduct, Artvin Çoruh University International Journal of Social Sciences assumes no responsibility and all responsibility lies with the author. Ethical Approval : The study did not involve the collection of primary data or any content containing personal data through surveys, interviews, observations, or experiments with participants. Therefore, ethical approval was not required.

Kaynakça

1. Akçagündüz, E. (2019). Türkiye’de e-devlet ve e-yönetişim: Mevcut duruma genel bir bakış. B. Parlak ve K. C. Doğan (Ed.), E-yönetişim kavramsal/kuramsal çerçeve, ülke incelemeleri ve Türkiye’ye yansımaları (417-441) içinde. Beta Basım Yayım Dağıtım.
2. Akçakaya, M. (2017). Yeni yönetim anlayışının yerel yönetimlere yansımaları. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(9), 105-130.
3. Algan, F. M. (2021). Ortaklaşa yönetişim-uluslarötesi kuruluşların politika yönlendirmesi. Mülkiye Dergisi, 45(3), 793-832.
4. Ari, F. (2018). Yönetişim yaklaşımı ve yönetişimin Türkiye’deki yansımaları bağlamında yasal düzenlemelerin incelenmesi. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 1(1), 1-13.
5. Arslan, E. (2018). İngiltere’de yerelleşme politikaları ve yerel yönetimler. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(4), 2868-2884. https://doi.org/10.15869/itobiad.442187
6. Arslan, N. (2011). Yönetimin yeni yapı taşları bağımsız idari otoriteler: “Yavru leviathanlara doğru”. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (59), 25-49.
7. Arslaner, H., ve Karaca, Y. (2017). Türkiye kamu yönetiminde yönetişim algısı: Aydın ili vergi dairelerinde bir uygulama. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(4), 128-151. https://doi.org/10.30803/adusobed.354593
8. Ataay, F. (2006). Türkiye’de yönetişim ve “sivil toplum” tartışmaları üzerine bir değerlendirme. Memleket Siyaset Yönetim, 1(1), 123-142.

9. Atılgan, Z., ve Yıldırım, K. (2022). Türkiye’de yerel yönetişim modeli olarak kent konseyleri: Gerekliliği ve karşılaşılan temel açmazları üzerine bir değerlendirme. Takvim-i Vekayi Dergisi, 10(2), 178-213.
10. Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade. (1997). Better Aid for a Better Future. https://www.dfat.gov.au/about-us/publications/Pages/better-aid-for-a-better-future Erişim Tarihi: 13.08.2026
11. Aydilek, E., ve Kazkondu, Ş. B. (2016). Türkiye’de 1980 sonrası dönemde devlet aygıtının dönüşümü. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (55), 173-194.
12. Bakır, H., ve Öngen, K. B. (2013). Yönetimden yönetişime geçiş sürecinde bölgesel politikalarda yaşanan değişim: Türkiye’de Bölgesel Kalkınma Ajansları örneği, İktisat İşletme ve Finans Dergisi, 28(325), 85-112.
13. Bayar, F. (2008). Küreselleşme kavramı ve küreselleşme sürecinde Türkiye. Uluslararası Ekonomik Sorunlar Dergisi, (32), 25-34.
14. Bayrak, B. (2025). Dijital yönetişim bağlamında kamusal tasarruf. B. Parlak ve K. C. Doğan (Ed.), Yeni yönetişim yaklaşımları post-NPM paradigmaları ve uygulamaları (251-271) içinde. Livre De Lyon.
15. Belli, A. (2017). Yeni kamu yönetimi anlayışı bağlamında yerinden yönetimin ve yerel yönetimlerin değerlendirilmesi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 9(16), 101-118. https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.288096
16. Belli, A. (2024). Kent konseylerinin önündeki engeller, sorunlar ve çözüm önerileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 1346-1358. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1479893
17. Bıçkı, D., ve Sobacı, M. Z. (2011). Yerel Yönetimden yerel yönetişime: Post-fordizm bağlamında yerel yönetimleri anlamak. Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(2), 215-234.
18. Bingöl, E. S. (2022). Katılımcı yönetişim üzerine normatif ve pratik tartışmalar. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 55-70. https://doi.org/10.30794/pausbed.1114973
19. Bostancı, S. (2021). Yerel gündem 21’den yerel gündem 2030’a geçiş ne tür yenilikler getiriyor?. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 6(1), 114-123.
20. Ceyhan, H. (2025). Yönetişim paradigması ve kamu yönetiminde yeni aktörlerin katılımı. E. Çeliksoy (Ed.), Çağdaş kamu yönetimi araştırmaları (35-50) içinde. Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub872.c3542
21. Çetin, M. Ş. (2025). Kamu değeri yaklaşımı. B. Parlak ve K. C. Doğan (Ed.), Yeni yönetişim yaklaşımları post-NPM paradigmaları ve uygulamaları (89-98) içinde. Livre De Lyon.
22. Çiçek, Y. (2014). Geçmişten günümüze Türkiye’de yerel yönetimler. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 53-64.
23. Çoker, Z. (1992). Türk anayasasında yerel yönetimler. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 1(5), 3-9.
24. Çukurçayır, M. A. (2003). Dünyada yerel yönetimlerin değişen rolü ve yeni kimliği. Çağdaş Yerel Yönetimler, 12(3), 5-21.
25. Çukurçayır, M. A., Eroğlu, H. T., ve Sağır, H. (2012). Yerel Yönetişim, katılım ve kent konseyleri. Yerel Politikalar, (1), 1-20. https://izlik.org/JA65BD73MJ
26. Demir, K. A. (2014). Klasik kamu yönetimi yapısından yerelleşmeye geçiş: Yönetişim kapsamında bir değerlendirme. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 151-171.
27. Demir, K. A. (2019). Kent yönetiminde değişim algısı: Yerel yönetişim kapsamında bir değerlendirme ve yerelleşen yönetişim uygulaması. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 74(1), 193-218. https://doi.org/10.33630/ausbf.523274
28. Demirel, D. (2015). Üçüncü yol politikalarında yeni kamu yönetiminin izleri. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 29(1), 137-153. https://doi.org/10.16951/iibd.94717
29. Deniz, T. (2013). Kentleşme, Yerel Gündem 21 ve Kent Konseyleri. Journal of Turkish Studies, 8(12), 391-402.
30. Dilaveroğlu, A. (2020). Yönetişim ilkeleri ve yerel yönetimler mevzuatına yansımalar. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(37), 45-63.
31. Dinçer, R. S. (2016). Keynesçi refah devleti’nin gelişimi, dönüşümü ve sosyal hizmet bağlamında değerlendirilmesi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8-9), 271-301.
32. Doğan, A. E. (2002). Birikimin hamalları kriz, neo-liberalizm ve kent. Donkişot Yayınları.
33. Doğan, E., ve Akın, C. (2021). Sermaye birikim sürecinin aktörü olarak yerel yönetimler: Türkiye’deki büyükşehir belediyelerinin bütçe gelirleri ve giderleri için kümeleme analizi (2009-2018). Mülkiye Dergisi, 45(3), 731-769.
34. Doğan, K. (2017). Postmodern kamu yönetiminin kuramsal temelleri çerçevesinde yönetişim yaklaşımı: Literatür taraması. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10 (1), 27-45. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.297170
35. Doğan, K. C. (2016). Postmodern public administration, local governments and participation: An approach focused on local governance. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 3(2), 73-99. https://doi.org/10.17336/igusbd.14844
36. Dokuyucu, E. (2023). Türkiye’de yaşanan iç göçlerin kentsel politikalara etkisi. Akademik İzdüşüm Dergisi, 8(1), 1-26.
37. Doru, S. (2015). 1923-2000 Döneminde Türk yerel yönetimleri üzerine gerçekleştirilen reform çalışmalarının değerlendirilmesi. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 7(1), 123-132.
38. Durdu, Z. (2009). Modern Devletin dönüşümünde bir ara dönem: Sosyal refah devleti. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (22), 37-50.
39. Emini, F. T. (2009). Türkiye’de yerel yönetimler reformunun iç ve dış dinamikleri. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 16(2), 31-48.
40. Emini, F. T., ve Sancak, E. (2018). Yerel yönetişim ve halkla ilişkiler: Yerel yönetimlerin tanıma ve tanıtma yöntemleri üzerine bir derleme. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 79-90.
41. Erdem, A., ve Çiçekli, A. (2023). Yönetişim yaklaşımının kuramsal değerlendirilmesi ve idare hukuku bağlamında analizi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (59), 283-303. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1220154
42. Eren, H., ve Cidecigiller, A. (2011). Bölgesel kalkınma ajansları. Journal of Istanbul University Law Faculty, 69(1-2), 391-409.
43. Erol, V. (2023). Doğrudan demokrasi uygulamasında köy dernekleri: Sorunlar ve çözüm önerileri. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (10), 37-43.
44. Ertaş, H. (2016). Türkiye’de yerel yönetim birimlerinin görev ve sorumlulukları ile ilgili mevzuat ve karşılaştırmalı analiz. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, (11), 87-113.
45. Eryiğit, B. H., ve Sarıca, A. (2018). IMF, Dünya Bankası, OECD’nin yönetişim yaklaşımı ve kü-yerelleşme. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 6(1), 61-74. https://doi.org/10.14782/marusbd.412627
46. Fidan, Y. (2011). Yönetimden yönetişime: Kavramsal bir bakış. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 5-10.
47. Gençkaya, Ö., Gündoğdu, H. G., ve Aytekin, A. (2021). Büyükşehir belediyeleri web sitelerinin yönetişim ilkeleri açısından değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 16(3), 705-726. https://doi.org/10.17153/oguiibf.935192
48. Gökçe, O., ve Kutlu, Ö. (2002). Amerikan ‘hükümetin yeniden keşfi’ (‘reinventing government’) reformu üzerine genel bir değerlendirme. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2(3), 62-91.
49. Göymen, K. (1999). Türk yerel yönetiminde katılımcılığın evrimi: Merkezîyetçi bir devlette yönetişim dinamikleri, Amme İdaresi Dergisi. 32 (4), 67-83.
50. Gözler, K. (2021). Türkiye’nin yönetim yapısı (T.C. idari teşkilatı). Ekin Basım Yayın Dağıtım.
51. Gül, H., vd. (2014). Türkiye’de yerel yönetimler ve yerel siyaset. Detay Yayıncılık[1.1]
52. Güler, B. A. (2013). Yerel yönetimler liberal açıklamalara eleştirel yaklaşımlar. İmge Kitabevi Yayınları.
53. Güler, B. A. (2021). Türkiye’nin yönetimi - yapı. İmge Kitabevi Yayınları.
54. Güler, E., ve Önder, Ö. (2021). İl özel idarelerinin yerel yönetim sistemindeki yeri ve geleceği üzerine bir alan çalışması: Bartın İl Özel İdaresi örneği. Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 7(2), 327-344. https://doi.org/10.46849/guiibd.874327
55. Güney, A. (2006). Bob Jessop’da yönetişim kavramı: Stratejik İlişkisel devlet biçiminden yönetişim biçimine. Memleket Siyaset Yönetim Dergisi, 1(1), 154-174.
56. Güven, A. (2022). Türkiye’de e-belediyecilik uygulamaları çerçevesinde il belediyelerinin analizi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(3), 1621-1650. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1108161
57. Güven, A. (2023). Türkiye’de yerel yönetimlerin modernleşmesinde Türk anayasalarının rolü. Journal of International Management Educational and Economics Perspectives, 11(1), 14-27.
58. Güven, A., ve Alan, Ç. (2018). Türkiye’de yerel yönetim yasaları çerçevesinde yönetişim anlayışının incelenmesi. Journal of International Social Research, 11(61), 840-847. https://doi.org/10.17719/jisr.2018.2976
59. Işık, M., ve Çetenak, Ö. Ö. (2018). G-7 ve G-20 ülkelerinde iyi yönetişim nasıl olmalı? Teorik bir değerlendirme. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 6(5), 93-110.
60. İzci, F., ve Sarıtürk, M. (2019). Demokratik toplumlarda halkın yönetime katılımı: Yönetime katılım ve yönetişim ilişkisi. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 2(3), 498-517. https://doi.org/10.33712/mana.661125
61. Kalecik, O. B., ve Sezer, Ö. (2024). Bölgesel kalkınma ajanslarında yönetişim anlayışı: Türkiye ve İngiltere karşılaştırması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(ICMEB’24 Özel Sayı), 482-498. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1497663
62. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, Resmî Gazete Tarihi: 24.12.2003 Resmî Gazete Sayısı: 25326
63. Kandeğer, B. (2025). Türkiye’de neoliberalizmin inşa süreci üzerine ekonomi politik bir değerlendirme. Enderun Dergisi, 9(2), 189-214. https://doi.org/10.59274/enderun.1780850
64. Kara, M., ve Görün, M. (2008). Kırsal kalkınmada il özel idarelerinin, köylere hizmet götürme birliklerinin ve ilçe yönetimlerinin rolü ve bazı uygulamalar. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(1), 411-433.
65. Karaarslan, M. (2015). Nasıl bir yerel yönetim? 6360 Sayılı Kanun üzerine bir değerlendirme. Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 17-18(26-27-28-29), 123-162.
66. Karaçor, S., ve Oltulu, A. (2011). Demokrasi ve yönetişim boyutu ile yeni kamu yönetimi anlayışı. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(22), 403-418.
67. Karakılçık, Y. (2016). Yeni yerel-bölgesel gelişmeler ışığında yerel yönetimler. Seçkin Yayıncılık.
68. Kayıkçı, S. (2014). Türkiye’de yönetimden yönetişime geçiş: Yüksek çevre kurulu örneği. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 105-114.
69. Kent Konseyleri Yönetmeliği, Resmî Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmî Gazete Sayısı: 26313
70. Kıvılcım, F. (2013). Küreselleşme kavramı ve küreselleşme sürecinin gelişmekte olan ülke Türkiye açısından değerlendirilmesi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5(1), 219-230.
71. Koçak, Y. (2008). Karşılaştırmalı yerel yönetimler. Orion Kitabevi.
72. Kutlu, S. Z., ve Görün, M. (2016). Kalkınma ajanslarında merkezî ve yerel unsurların etkisi: Kalkınma ajanslarının Türkiye uygulaması üzerine bir değerlendirme. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 15-36. https://doi.org/10.31454/usb.378113
73. Negiz, N., ve Saraçbaşı, Y. (2012). Demokratik yönetişim sağlanmasında e-belediye ve uygulamaları: Akdeniz Bölgesi örneği. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 7(1), 42-52.
74. Oğuz, Ş. (2006). Sermayenin uluslararasılaşması sürecinde mekânsal farklılaşmalar ve devletin dönüşümü. D. Yılmaz vd. (Ed.), Kapitalizmi anlamak (147-212) içinde. Dipnot Yayını.
75. Oktay, T. (2022). Yerel yönetimler. İdealkent Yayınları.
76. Organisation for Economic Co-operation and Development. Governance. https://www.oecd.org/en/topics/governance.html Erişim Tarihi: 13.08.2026
77. Ökmen, M. (2015). Yerel yönetim teorisi: ekonomik, sosyal ve siyasal yaklaşımlar. Ekin Yayınevi.
78. Özel, M. (2014). Yerel yönetim bilimi ve ayrı bir disiplin olarak gelişme sorunu. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 6(3), 153-164. https://izlik.org/JA74EN55DK
79. Özer, M. A. (2006). Yönetişim üzerine notlar. Sayıştay Dergisi, (63), 59-89.
80. Özer, M. A., ve Erdem, E. (2022). Yeni kamu yönetimi ve yönetişim ekseninde yerelleşme ve değişen kamu hizmeti anlayışı. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 215-230. https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.1076365
81. Özer, M. A., ve Yayman, H. (2009). Klasik yönetim düşüncesinden bir sapma: Yönetişim, dönüşüm ve 3. Dünya bakışı. Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 88-112.
82. Özeroğlu, A. İ., ve Köse, H. (2014). Yerel yönetimlerde stratejik plan ve uygulama örnekli performans esaslı bütçe. Kesit Yayınları.
83. Özgökçeler, S. (2014). Yerel kalkınmada büyülü bir kavram: “Yerel yönetişim” (Bursa Kent Konseyi örneği). ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 16(1), 67-82. https://izlik.org/JA56MG86CK
84. Özgür, H., ve Yavuzçehre, P. S. (2016). Türkiye’nin Büyükşehir Belediyesi Sistemi:1982-2015. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 903-926.
85. Öztürk, Y. E. (2014). Yeni kamu yönetimi anlayışı bağlamında yönetişim kavramı, Türkiye’de uygulanabilirliği ve bir yönetişim aracı olarak yerel gündem 21 uygulaması (Mersin örneği). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 9(1-2), 229-256.
86. Sağır, H. (2016). Liberal öğreti ve yerel yönetimlerin ilişkiselliği: Teorik bir inceleme. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(14), 282-307. https://doi.org/10.20875/sb.61809
87. Sakınç, S., ve Bursalıoğlu, S. A. (2014). Bütçelemede demokratik bir değişim: Katılımcı bütçeleme. Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), 4(1), 1-10. https://doi.org/10.17343/ejovoc.86226
88. Selen, U. (2008). 1980 Sonrası neoliberal politika uygulamalarının eleştirisi. İktisat Dergisi, (498), 99-114.
89. Şengül, H. T. (2001). Kentsel çelişki ve siyaset kapitalist kentleşme süreçleri üzerine yazılar. Kros Matbaacılık.
90. Şensöz, İ. H., ve Durusoy, İ. (2025). Yönetimden yönetişime geçiş: Çevre ve doğal kaynaklar odaklı kavramsal bir inceleme. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 21(1), 210-236. https://doi.org/10.58816/duzceod.1691976
91. Şeyda Tepeli, Ö. D. (2024). Türk idare sisteminde bağımsız idari otoritelerin yeri ve önemi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(3), 1023-1048. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1509965
92. Tekeli, İ. (2009). Akılcı planlamadan, bir demokrasi projesi olarak planlamaya. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
93. The World Bank. (1989, November 30). Sub-Saharan Africa: From Crisis to Sustainable Growth. https://documents1.worldbank.org/curated/en/498241468742846138/pdf/multi0page.pdf
94. Toksöz, F. (Ed.). (2008). İyi yönetişim programı iyi yönetişim el kitabı. Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı Yayınları.
95. T.C. Resmi Gazete. (07.04.1924). 442 Sayılı Köy Kanunu (1924). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/68T.pdf adresinden 12.08.2026 tarihinde alınmıştır.
96. T.C. Resmi Gazete. (07.11.1982). 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Kanunu (1982). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/17863_1.pdf adresinden 10.08.2026 tarihinde alınmıştır.
97. T.C. Resmi Gazete. (24.12.2003). 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu (2003). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2003/12/20031224.htm#1 adresinden 25.08.2026 tarihinde alınmıştır.
98. T.C. Resmi Gazete. (23.07.2004). 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu (2004). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2004/07/20040723.htm adresinden 01.08.2026 tarihinde alınmıştır.
99. T.C. Resmi Gazete. (04.03.2005). 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu (2005). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2005/03/20050304-1.htm adresinden 19.08.2026 tarihinde alınmıştır.
100. T.C. Resmi Gazete. (03.07.2005). 5393 Sayılı Belediye Kanunu (2005). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2005/07/20050713-6.htm adresinden 05.08.2026 tarihinde alınmıştır.
101. T.C. Resmi Gazete. (08.02.2006). 5449 Sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun (2006). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2006/02/20060208-1.htm adresinden 29.08.2026 tarihinde alınmıştır.
102. Varcan, N. (2013). Yerel yönetimin kavramsal yapısı. C. Hacıköylü (Ed.), Yerel yönetimler (3-92) içinde. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
103. Yayman, H. (2000). 1980 sonrası Türkiye’de özelleştirme uygulamalarının gelişimi ve kamu yönetimi üzerine etkileri. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(3), 135-156.
104. Yenipazarlı, A. (2014). Merkez Bankasının bağımsızlığı, yönetişim, enflasyon ve ekonomik büyüme. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 1-15. https://doi.org/10.30803/adusobed.188807
105. Yıldırım, A. (2014). Türkiye’de yerel yönetişimin uygulanabilirliği ve yerel gündem 21 Örneği Üzerinden Bir İnceleme. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 75-96.
106. Yıldırım, Ö. K. (2018). Türkiye’de iyi yönetişim. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 3(6), 273-289.
107. Yıldız, İ., ve Sarıbağ, J. (2019). Neoliberalizm ile yerel hizmetleri piyasalaşan kentte halkın yerel yönetimlere katılımı. İ. Elagöz vd. (Ed.), Sosyal bilimler alanında araştırma makaleleri- 1 (701-716) içinde. Gece Kitaplığı Yayınevi.
108. Yılmaz, A. (2006). Neoliberalizm altında Türkiye’de devletin dönüşümü ve hegemonya girişiminin nitelikleri. İktisat Dergisi, (478), 3-14.
109. Yılmaz, M. (2015). Yönetimden yönetişime: Trabzon ilçe belediyeleri üzerine bir inceleme. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 5, 83-100. https://doi.org/10.18092/ijeas.83346