EN
TR
IRAK CAMİ MİMARİSİNDE KİMLİK SORUNSALI: ABBASİ MEKÂNSAL İLKELERİNİN ÇAĞDAŞ TASARIM PARAMETRELERİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ
Öz
Bu çalışma, Abbasi dönemi cami mimarisinin temel mekânsal ve biçimsel ilkelerini analiz ederek, bu kadim mirasın çağdaş cami tasarım süreçlerine nasıl entegre edilebileceğini araştırmaktadır. İslam mimarisinin altın çağı olarak kabul edilen Abbasi dönemi; Samarra Ulu Camii ve Ebu Dulaf Camii gibi örnekler üzerinden anıtsallık, yatay genişleme, hipostil plan şeması ve sarmal minare formları gibi özgün karakteristiği ile incelenmiştir. Araştırma, günümüz cami mimarisindeki "kimlik sorunsalı" ve "tarihsel bağlamdan kopuş" problemlerine çözüm olarak, geçmişin biçimsel öğelerini yüzeysel bir taklit (pastiş) ile kullanmak yerine, bu öğelerin mimari mantığını dekonstrükte eden bir metodoloji sunmaktadır. Bu doğrultuda; geleneksel "Ziyade" alanının modern kentsel eşiklere dönüştürülmesi, hipostil ızgara sisteminin parametrik yapılarla yeniden yorumlanması ve Malviye Minaresi'nin sürdürülebilir bir rüzgâr kulesi olarak işlevselleştirilmesi gibi çağdaş tasarım önerileri geliştirilmiştir. Çalışma nihayetinde, kültürel hafızaya saygılı, teknolojik verilerle desteklenen ve sürdürülebilir bir İslami mimari kimlik inşası için teorik ve pratik bir çerçeve çizmeyi hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aga Khan Development Network, (t.y.). “Aga Khan Award for Architecture: Mosque Projects”, https://the.akdn/en/how-we-work/akaa/., 06.01.2026.
- Archnet, (t.y.). “Great Mosque of Samarra”, https://archnet.org/sites/3830., 06.01.2026. al-Khalil, S., (1991). The Monument: Art, Vulgarity, and Responsibility in Iraq. California: University of California Press.
- Bloom, J., (1989). Minaret: Symbol of Islam. Oxford: Oxford University Press.
- Creswell, K.A.C., (1989). A Short Account of Early Muslim Architecture. Cairo: American University in Cairo Press.
- Ettinghausen, R., Grabar, O. ve Jenkins-Madina, M., (2001). Islamic Art and Architecture 650–1250. New Haven: Yale University Press.
- Fathy, H., (1986). Natural Energy and Vernacular Architecture: Principles and Examples with Reference to Hot Arid Climates. Chicago: University of Chicago Press.
- Frampton, K., (1983). “Towards a Critical Regionalism: Six Points for an Architecture of Resistance”, H. Foster (der.) içinde, The Anti-Aesthetic: Essays on Postmodern Culture, Seattle: Bay Press, 16-30.
- Grabar, O., (1973). The Formation of Islamic Art. New Haven: Yale University Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Tasarım (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
25 Şubat 2026
Kabul Tarihi
31 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 2 Sayı: 1
APA
Khaleel, S., & Güder, Ş. C. (2026). IRAK CAMİ MİMARİSİNDE KİMLİK SORUNSALI: ABBASİ MEKÂNSAL İLKELERİNİN ÇAĞDAŞ TASARIM PARAMETRELERİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ. Art, Design, And Cultural Studies Journal, 2(1), 128-141. https://izlik.org/JA45JD82PZ
AMA
1.Khaleel S, Güder ŞC. IRAK CAMİ MİMARİSİNDE KİMLİK SORUNSALI: ABBASİ MEKÂNSAL İLKELERİNİN ÇAĞDAŞ TASARIM PARAMETRELERİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ. Art, Design, And Cultural Studies Journal. 2026;2(1):128-141. https://izlik.org/JA45JD82PZ
Chicago
Khaleel, Shivan, ve Şamil Can Güder. 2026. “IRAK CAMİ MİMARİSİNDE KİMLİK SORUNSALI: ABBASİ MEKÂNSAL İLKELERİNİN ÇAĞDAŞ TASARIM PARAMETRELERİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ”. Art, Design, And Cultural Studies Journal 2 (1): 128-41. https://izlik.org/JA45JD82PZ.
EndNote
Khaleel S, Güder ŞC (01 Mart 2026) IRAK CAMİ MİMARİSİNDE KİMLİK SORUNSALI: ABBASİ MEKÂNSAL İLKELERİNİN ÇAĞDAŞ TASARIM PARAMETRELERİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ. Art, Design, And Cultural Studies Journal 2 1 128–141.
IEEE
[1]S. Khaleel ve Ş. C. Güder, “IRAK CAMİ MİMARİSİNDE KİMLİK SORUNSALI: ABBASİ MEKÂNSAL İLKELERİNİN ÇAĞDAŞ TASARIM PARAMETRELERİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ”, Art, Design, And Cultural Studies Journal, c. 2, sy 1, ss. 128–141, Mar. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45JD82PZ
ISNAD
Khaleel, Shivan - Güder, Şamil Can. “IRAK CAMİ MİMARİSİNDE KİMLİK SORUNSALI: ABBASİ MEKÂNSAL İLKELERİNİN ÇAĞDAŞ TASARIM PARAMETRELERİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ”. Art, Design, And Cultural Studies Journal 2/1 (01 Mart 2026): 128-141. https://izlik.org/JA45JD82PZ.
JAMA
1.Khaleel S, Güder ŞC. IRAK CAMİ MİMARİSİNDE KİMLİK SORUNSALI: ABBASİ MEKÂNSAL İLKELERİNİN ÇAĞDAŞ TASARIM PARAMETRELERİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ. Art, Design, And Cultural Studies Journal. 2026;2:128–141.
MLA
Khaleel, Shivan, ve Şamil Can Güder. “IRAK CAMİ MİMARİSİNDE KİMLİK SORUNSALI: ABBASİ MEKÂNSAL İLKELERİNİN ÇAĞDAŞ TASARIM PARAMETRELERİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ”. Art, Design, And Cultural Studies Journal, c. 2, sy 1, Mart 2026, ss. 128-41, https://izlik.org/JA45JD82PZ.
Vancouver
1.Shivan Khaleel, Şamil Can Güder. IRAK CAMİ MİMARİSİNDE KİMLİK SORUNSALI: ABBASİ MEKÂNSAL İLKELERİNİN ÇAĞDAŞ TASARIM PARAMETRELERİNE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ. Art, Design, And Cultural Studies Journal [Internet]. 01 Mart 2026;2(1):128-41. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45JD82PZ