The Poetics of Acoustic Space in Selected Short Stories by Sevinç Çokum: Soundscape, Auditory Memory, and Silence

Öz

This article examines the narrative and formal ways in which sound and silence construct space in four selected short stories by Sevinç Çokum. The study employs qualitative textual analysis and close reading, taking the sound-source-space-listener relation as its basic unit of analysis. Soundscape theory provides the primary framework for auditory analysis, while approaches to memory and lived space are used as complementary perspectives. Close readings of “Bir Eski Sokak Sesi,” “Yalnızlık,” “Tarifsiz Bir Sesin Hikâyesi,” and “Gece Kuşu Uzun Öter” show that sound and silence produce spatial meaning through enumeration, repetition, ellipsis, rhythm, auditory focalization, and acoustic contrasts. In “Bir Eski Sokak Sesi,” the enumeration of past sounds constructs the street’s auditory memory; in “Yalnızlık,” morning sounds enable temporary contact with the environment and the past. In “Tarifsiz Bir Sesin Hikâyesi,” an unidentified sound expands the narrator’s field of attention, while in “Gece Kuşu Uzun Öter,” nocturnal acoustics become part of the temporary interval in which creative writing becomes possible. The article uses “acoustic amnesia” not as a psychological mechanism of forgetting but as a context-specific analytical term for the selective interruption of auditory continuity when locally distinctive and socially recognized sounds recede or become masked during urban transformation. The findings suggest that acoustic space in these stories is produced not merely by a repertoire of sounds but by their formal organization within narrative.

Anahtar Kelimeler

• Sevinç Çokum
• acoustic space
• soundscape
• auditory memory
• silence.

SEVİNÇ ÇOKUM’UN SEÇİLMİŞ HIKÂYELERİNDE AKUSTİK MEKÂNIN POETİKASI: SES PEYZAJI, İŞİTSEL BELLEK VE SESSİZLİK

Öz

Bu çalışma, Sevinç Çokum’un seçilmiş dört hikâyesinde ses ve sessizliğin mekânı hangi anlatısal ve biçimsel yollarla kurduğunu incelemektedir. Araştırma, nitel metin çözümlemesi ve yakın okumaya dayanmakta; ses-kaynak-mekân-dinleyici ilişkisini temel çözümleme birimi olarak ele almaktadır. Çözümlemede ses peyzajı yaklaşımı temel işitsel çerçeveyi oluşturmakta; bellek ve yaşanmış mekân yaklaşımlarından tamamlayıcı olarak yararlanılmaktadır. “Bir Eski Sokak Sesi”, “Yalnızlık”, “Tarifsiz Bir Sesin Hikâyesi” ve “Gece Kuşu Uzun Öter” üzerinde yapılan çözümlemeler, ses ve sessizliğin sıralama, tekrar, eksilti, ritim, işitsel odaklanma ve akustik karşıtlıklar aracılığıyla mekânsal anlam ürettiğini göstermektedir. “Bir Eski Sokak Sesi”nde geçmiş seslerin sıralanması sokağın işitsel belleğini kurarken “Yalnızlık”ta sabah sesleri çevre ve geçmişle geçici bir temas oluşturur. “Tarifsiz Bir Sesin Hikâyesi”nde kaynağı belirsiz ses anlatıcının dikkat alanını genişletirken “Gece Kuşu Uzun Öter”te gece akustiği, yaratıcı yazının gerçekleşebildiği geçici zaman aralığının işitsel bileşenini oluşturur. Çalışmada “akustik amnezi”, psikolojik bir unutma mekanizmasını değil, kentsel dönüşüm sırasında yere özgü ve toplumsal olarak tanınan seslerin geri plana çekilmesi veya maskelenmesi sonucunda işitsel sürekliliğin seçici biçimde kesintiye uğramasını adlandıran bağlama özgü bir çözümleme terimi olarak kullanılmaktadır. Bulgular, Çokum’un seçilmiş hikâyelerinde akustik mekânın yalnızca ses repertuvarıyla değil, seslerin anlatısal biçim içinde düzenlenmesiyle kurulduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sevinç Çokum
• akustik mekân
• ses peyzajı
• işitsel bellek
• sessizlik

Kaynakça

1. Aydın, İ. (2020). Sevinç Çokum’un Rozalya Ana adlı hikâyesinde eşdizimsel örüntü görünümleri ve kelimelerin duygu değeri üzerine. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 9(4), 1472–1488.
2. Bachelard, G. (2014). Mekânın poetikası (A. Tümertekin, Çev.; 2. bs.). İthaki Yayınları.
3. Çokum, S. (2014). Bir eski sokak sesi. Kapı Yayınları.
4. Çokum, S. (2016). Gece kuşu uzun öter. Kapı Yayınları.
5. Kundak, G., Yanardağ, M. F. (2019). Milli kültür ve tarihimize hayat veren yazar “Sevinç Çokum”un, “Evlerinin Önü” ve “Rozalya Ana” adlı hikâye kitapları üzerine bir yapı incelemesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 2(1), 84–102.
6. Nora, P. (2006). Hafıza mekânları (M. E. Özcan, Çev.). Dost Kitabevi.
7. Sapmaz, S. (2012). Sevinç Çokum’un eserlerinde dil ve üslûp [Yüksek lisans tezi, Ahi Evran Üniversitesi].
8. Schafer, R. M. (1994). The soundscape: Our sonic environment and the tuning of the world. Destiny Books.

9. Yılmaz, A. (1997). Sevinç Çokum’un hikâye ve romanlarında zaman, mekân ve insan unsuru [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.