Yaratıcı Dramanın Türkçe Dersine ve Türkçe Dil Becerilerine Yönelik Tutuma Etkisi: Bir Meta Analiz Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı, yaratıcı dramanın Türkiye’de farklı öğrenim düzeylerinde öğrenim gören öğrencilerin Türkçe dersine ve Türkçe dil becerilerine yönelik tutumlarına etkisinin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda yaratıcı dramanın Türkçe dersine ve Türkçe dil becerilerine yönelik tutuma etkisini inceleyen araştırmaların meta analizi yapılmıştır. Araştırma kapsamında; etki değerlerinin yayın türü, katılımcıların öğrenim düzeyi, tutum alanı moderatör değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği de belirlenmeye çalışılmıştır. Meta analiz çalışmasına 17 araştırma dâhil edilmiştir. Meta analize dâhil edilen çalışmaların örneklem büyüklüğü deney grubunda 424 katılımcı, kontrol grubunda 309 katılımcı olmak üzere toplam 733 kişidir. Meta analize dâhil edilen çalışmalar heterojen yapıdadır. Huni saçılım grafiğinin yayın yanlılığına ilişkin sonucuna ek olarak Orwin’in Güvenli N analizi, Duval ve Tweedie’nin Kırpma ve Doldurması ve Egger’in regresyon analizi ile yayın yanlılığının olmadığı tespit edilmiştir. Etki değerleri rastgele etkiler modeline göre hesaplanmıştır. Etki değeri hesaplamalarında Cohen’in d katsayısı kullanılmıştır. Moderatör değişken etkisinin belirlenmesinde Q testi ve p anlamlılık katsayısı kullanılmıştır. Araştırmada yaratıcı dramanın Türkçe dersine ve Türkçe dil becerilerine yönelik tutum üzerinde pozitif yönde ve yüksek düzeyde olduğunu bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Moderatör değişken analizi sonucu incelendiğinde yayın türü moderatör değişkeni için çalışmalar arası varyansın Türkçe dersine ve Türkçe dil becerilerine yönelik tutum açısından anlamlı olmadığı; öğrenim düzeyi moderatör değişkeni için lise düzeyi lehine, tutum alanı moderatör değişkeni için ise konuşma becerisi lehine anlamlı olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Turkish teaching
• Turkish language skills
• attitude
• creative drama
• meta-analysis

The Effect of Creative Drama on Attitudes towards Turkish Lessons and Turkish Language Skills: A Meta-Analysis Study

Öz

The purpose of the current study is to determine the effect of creative drama on the attitudes of students from different levels of education in Turkey towards Turkish lessons and Turkish language skills. To this end, a meta-analysis of the studies examining the effect of creative drama on the attitudes towards Turkish lessons and Turkish language skills was conducted. Within the context of the study, it was also tried to determine whether the effect values vary depending on the type of publication, the education level of the participants, and the domain of attitude moderator variables. A total of 17 studies were included in the meta-analysis study. The sample size of the studies included in the meta-analysis was 733 people, including 424 participants in the experimental group and 309 participants in the control group. The studies included in the meta-analysis are heterogeneous. In addition to the publication bias result of the funnel plot, Orwin’s Safe N analysis, Duval and Tweedie’s Trim and Fill and Egger’s regression analysis revealed no publication bias. Effect values were calculated according to the random effects model. Cohen’s d coefficient was used in the effect value calculations. The Q test and p significance coefficient were used to determine the moderator variable effect. In the study, it was determined that creative drama has a positive and high level effect on the attitudes towards Turkish lessons and Turkish language skills. When the results of the moderator variable analysis were examined, it was seen that the variance between studies for the moderator variable of publication type was not significant in terms of the attitudes towards Turkish lessons and Turkish language skills while it was significant in favor of high school level for the moderator variable of education level and in favor of speaking skill for the moderator variable of domain of attitude.

Anahtar Kelimeler

• Turkish teaching
• Turkish language skills
• attitude
• creative drama
• meta-analysis

Kaynakça

1. Adıgüzel, Ö. (2019). Eğitimde yaratıcı drama (4th ed.). Ankara: Yapı Kredi.
2. Akdemir, H. (2020). Yaratıcı drama yönteminin öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutum ve mesleki benlik saygı düzeylerine etkisi. Yaratıcı Drama Dergisi, 15(1), 113-130.
3. Akdemir, H., & Karakuş, M. (2016). Yaratıcı drama yönteminin akademik başarı üzerine etkisi: Bir meta-analiz çalışması. International Journal of Active Learning, 1(2), 55-67.
4. Alacapınar, F. G., & Uysal, H. (2020). A meta-analysis of the effectiveness of the method of creative drama in math courses in regard to student scores in achievement, attitude and retention. Research in Pedagogy, 10(2), 265-284.
5. Altıkulaç, A., & Akhan, N. E. (2010). 8. Sınıf İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük dersinde yaratıcı drama yöntemi ve altı şapkalı düşünme tekniğinin kullanılmasının öğrenci başarı ve tutumlarına etkisi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 225-247.
6. Arpağ, M. (2018). Yaratıcı drama yöntemi ile kelime hazinesini geliştirme (Unpublished master’s thesis). Gazi University, Institute of Educational Sciences, Ankara.
7. Arslan, E., Erbay, F., & Saygın, Y. (2010). Yaratıcı drama ile bütünleştirilmiş iletişim becerileri eğitiminin çocuk gelişimi ve eğitimi bölümü öğrencilerinin iletişim becerilerine etkisinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23, 1-8.
8. Aykaç, M., & İlhan, A. Ç. (2014). The effect of creative drama activities set up with child literature texts on speaking skills. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 47(1), 209-234.

9. Aykaç, M., & Keski, Y. (2014). İletişim engellerinin aile içi iletişime etkisini incelemede yaratıcı drama yönteminin kullanımına ilişkin katılımcı görüşleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 183(183), 121-144.
10. Aytaş, G., & Özcan, Ş. (2019). Türkçe eğitimi konularını temel alan drama çalışmalarına yönelik bir inceleme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(1), s. 235-255.
11. Bakioğlu, A., & Göktaş, E. (2018). Bir eğitim politikası belirleme yöntemi: Meta analiz. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 35-54.
12. Batdi, V., & Elaldi, S. (2020). Effects of drama method on social communication skills: A comparative analysis. International Journal of Research in Education and Science (IJRES), 6(3), 435-457.
13. Borenstein, M., Hedges, L. V., Higgins, J. P. T., & Rothstein, H. R. (2009). Introduction to meta-analysis. UK: John Wiley & Sons.
14. Cantürk-Günhan, B. (2016). The effect of drama based learning applied in Turkey on success of mathematics: A meta-analysis study. International Online Journal of Educational Sciences, 8(2), 145-162.
15. Card, N. A. (2011). Applied meta-analysis for social science research: Methodology in the social sciences. New York: Guilford.
16. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
17. Cooper, H. M. (2016). Research synthesis and meta-analysis: A step-by-step approach. Retrieved from https://uk.sagepub.com/en-gb/eur/research-synthesis-and-metaanalysis/book241775
18. Çam-Türkan, Ç. (2020). 6. sınıf Türkçe dersinde drama yöntemini kullanmanın öğrencilerin sosyal beceri ve derse karşı tutumuna etkisi (Unpublished doctoral dissertation). Atatürk University, Institute of Educational Sciences, Erzurum.
19. Deeks, J. J., Higgins, J. P. T., & Altman, D. G. (2008). Analysing data and undertaking meta-analyses. J. P. T. Higgins ve S. Green (Eds.), Cochrane handbook for systematic reviews of interventions in (pp. 243-296). Sussex: John Wiley & Sons.
20. Dereli, E. (2018). Yaratıcı drama eğitimi ve yaratıcı drama temelli kişilerarası ilişkiler eğitim programının öğretmen adaylarının iletişim ve sosyal problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 95-119.
21. Dinçer, S. (2021). Eğitim bilimlerinde uygulamalı meta-analiz (3rd ed.). Ankara: Pegem Akademi.
22. Duval, S., & Tweedie, R. (2000). Trim and fill: A simple funnel-plot-based method of testing and adjusting for publication bias in meta-analysis. Biometrics, 56(2), 455-463.
23. Dwan, K., Gamble, C., Williamson, P. R., Kirkham, J. J., & Reporting Bias Group. (2013). Systematic review of the empirical evidence of study publication bias and outcome reporting bias—an updated review. PloS one, 8(7), e66844.
24. Erden, G. (2016). Drama ve işbirlikli öğrenme yöntemlerinin 5. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine, tutuma ve kalıcılığa etkileri (Unpublished master’s thesis). Abant İzzet Baysal University, Institute of Educational Sciences, Bolu.
25. Erdoğan, Ş. (2016). Yaratıcı drama ve Oroff Schulwerk uygulamalarının ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin müzik dersine yönelik tutumları üzerindeki etkileri (Unpublished master’s thesis). Akdeniz University, Institute of Educational Sciences, Antalya.
26. Erdoğan, T. (2013). The effect of creative drama method on pre-service classroom teachers’ writing skills and attitudes towards writing. Australian Journal of Teacher Education, 38(1), 45-61.
27. Erdoğan, T., Erdoğan Ö., & Uzuner, F. G. (2018). Yaratıcı drama yönteminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonu ve tutumlarına etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(2), 297-313.
28. Ergüder, S. (2019). Yaratıcı drama yönteminin ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin öykü yazmaya yönelik tutumlarına etkisi (Unpublished master’s thesis). Yıldız Teknik University, Institute of Social Sciences, İstanbul.
29. Erkan, G., & Aykaç, M. (2014). Samet Behrengi'nin kitaplarıyla kurgulanan yaratıcı drama etkinliklerinin öğrencilerin yazma becerisi ve tutumlarına etkisi. Journal of International Social Research, 7(31), 600-610.
30. Field, A. P., & Gillett, R. (2010). How to do a meta-analysis. British Journal of Mathematical and Statistical Psychology, 63(3), 665-694.
31. Galante, A., & Thomson, R. I. (2017). The effectiveness of drama as an instructional approach for the development of second language oral fluency, comprehensibility, and accentedness. Tesol Quarterly, 51(1), 115-142.
32. Higgins, J. P., & Thompson, S. G. (2002). Quantifying heterogeneity in a meta‐analysis. Statistics in Medicine, 21(11), 1539-1558.
33. Huedo-Medina, T. B., Sanchez-Meca, J., Marin-Martinez, F., & Botella, J. (2006). Assessing heterogeneity in meta-anlaysis: Q statistic or I² index? Psychological Methods, 11(2), 193-206. https://doi.org/10.1037/1082-989X.11.2.193
34. İsbir-Abrekoğlu, B. (2019). Yaratıcı dramanın yaratıcı yazma becerisine ve yazmaya yönelik tutuma etkisi (Unpublished master’s thesis). Düzce University, Institute of Social Sciences, Düzce.
35. Jie, M. A. O. (2021). The application of creative drama in primary oral English teaching: A case study of a Mainland Chinese Primary School. US-China Education Review, 11(1), 19-36.
36. Kadan, Ö. F. (2013). Yaratıcı drama yönteminin ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin İngilizce dersindeki başarı, tutum ve motivasyonlarına etkisi (Unpublished master’s thesis). Mustafa Kemal University, Institute of Social Sciences, Hatay.
37. Kağıtçıbaşı, Ç. (2003). Yeni insan ve insanlar (10th ed.). İstanbul: Evrim.
38. Kara, Ö. T. (2010). Dramayla öykü oluşturma yönteminin ilköğretim ikinci kademe Türkçe öğretimine etkisi (Unpublished doctoral dissertation). Selçuk University, Institute of Educational Sciences, Konya.
39. Karacil-Kılıçaslan, M., & Yayla, A. (2018). Yaratıcı drama yönteminin öğretmen adaylarının iletişim becerilerine etkisi. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 2(2), 1-13.
40. Kardaş, N. (2018). Drama etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi konuşma becerisi ve kaygısına etkisi: Karma yöntem araştırması (Unpublished master’s thesis). Siirt University, Institute of Social Sciences, Siirt.
41. Kars, F. (2018). Yaratıcı dramanın felsefe öğretiminde kullanımı üzerinde bir araştırma (Unpublished master’s thesis). Gazi University, Institute of Educational Sciences, Ankara.
42. Keşaplı, G. (2019). Yaratıcı dramayla planlanmış Türkçe eğitimi ve öğretimi alanındaki lisansüstü çalışmalara genel bir bakış. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 3(1), 77-94.
43. Kılıç, Ü. (2018). 9. sınıf öğrencilerine uygulanan drama yöntemine dayalı yaratıcı yazma çalışmalarının yazma tutumuna etkisinin incelenmesi (Unpublished master’s thesis). Marmara University, Institute of Educational Sciences, İstanbul.
44. Kır-Cullen, E. (2021). Yaratıcı drama yöntemi ile deyimlerin öğretilmesi; yabancı dil olarak Türkçe dersleri için model sunumu. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 4(2021 Yunus Emre ve Türkçe Yılı Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Special Issue), 81-90.
45. Koçpınar, M. Y. (2018). Yaratıcı drama yönteminin kelime öğrenimine etkisi (Unpublished master’s thesis). Gazi University, Institute of Educational Sciences, Ankara.
46. Kodaz, A. (2007). Ortaöğretim 9. sınıflarda dil öğretiminde drama yönteminin etkililiği (Unpublished master’s thesis). Gazi University, Institute of Educational Sciences, Ankara.
47. Kurudayıoğlu, M., & Özdem, A. (2015). Türkçe öğretiminde drama. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 3(4), 26-40.
48. MEB (2019). Türkçe dersi (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) öğretim programı. Ankara: MEB.
49. Metinnam, Ö., & Erdoğan, T. (2016). İlkokul öğrencilerinin söz varlığını geliştirmede yaratıcı drama yönteminin etkisi. Yaratıcı Drama Dergisi, 11(2), 65-82.
50. Moher, D., Liberati, A., Tetzlaff, J., & Altman, D. G. (2009). Preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses: The PRISMA statement. Annals of Internal Medicine, 151(4), 264-269.
51. Orta, A. Z. (2009). Etkili iletişim sürecinde kişilerarası iletişim becerileri ve yaratıcı drama uygulama örneği (Unpublished master’s thesis). İstanbul Kültür University, Institute of Social Sciences, İstanbul.
52. Öz, K. (2018). Drama ile yapılandırılmış sözlü anlatım derslerinin konuşmaya yönelik tutuma ve özyeterlik algısına etkisi (Unpublished master’s thesis). Dokuz Eylül University, Institute of Educational Sciences, İzmir.
53. Özber, M. (2019). Yaratıcı drama yöntemleriyle oluşturulmuş yazma çalışmalarının öğrencilerin yazma kaygısı, yazmaya yönelik tutumu ve yazma öz yeterliğine etkisi (Unpublished master’s thesis). Uşak University, Institute of Social Sciences, Uşak.
54. Özbey, Ö. F., & Sarıkaya, R. (2019). Türkiye’de drama yöntemi ile yapılan çalışmaların etkililiğinin incelenmesi: Bir meta analiz çalışması. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(Special Issue), 231- 253.
55. Özcan, M. F. (2020). Türkçe eğitiminde drama. In S. Yılmaz & B. Ürün-Karahan (Eds.), Dil bilgisi öğretimi (pp.171-186). İstanbul: Kriter.
56. Özçelik, N., & Aydeniz, H. (2012). Yaratıcı drama yönteminin üniversite öğrencilerinin akademik başarılarına ve Fransızca konuşmaya yönelik tutumlarına etkisi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 231-248.
57. Özdemir-Şimşek, P., & Karataş, F. Z. (2020). Fen eğitiminde yaratıcı drama yönteminin başarıya etkisi: Meta-analiz çalışması. Yaratıcı Drama Dergisi, 15(1), 63-84.
58. Özkaya, P. G., & Altuntaş, M. (2021). Kök ve eklerin öğretiminde masallardan yararlanma: Bir yaratıcı drama uygulaması örneği. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 9(4), 219-231.
59. Öztürk, Ç., & Korkmaz, Ö. (2020). Teknoloji destekli yaratıcı drama etkinliklerinin öğrencilerin sosyal bilgiler dersine dönük tutumlarına ve problem çözme becerilerine etkisi. Yaratıcı Drama Dergisi, 15(1), 1-18.
60. Öztürk-Pat, Ö., & Yılmaz, M. (2021). Impact of creative drama method on students’ speaking skills. Journal of Theoretical Educational Science, 14(2), 223-245.
61. Pigott, T. (2012). Advances in meta-analysis. Chicago: Springer.
62. Rust, R. T., Lehmann, D. R., & Farley, J. U. (1990). Estimating publication bias in meta-analysis. Journal of Marketing Research, 27(2), 220-226.
63. Soylu-Makas, F. (2017). Yaratıcı drama yönteminin dördüncü sınıf matematik dersinde başarı, tutum ve öğrenmenin kalıcılığına etkisi (Unpublished master’s thesis). Uludag University, Institute of Educational Sciences, Bursa.
64. Susar-Kırmızı, F. (2008). Türkçe öğretiminde yaratıcı drama yönteminin tutum ve okuduğunu anlama stratejileri üzerindeki etkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(23), 95-109.
65. Susar-Kırmızı, F. (2015). The effect of creative drama and creative writing activities on creative writing achievement. Eğitim ve Bilim, 40(181), 93-115.
66. Sutton, A. J. (2009). Publication bias. In H. Cooper, L. V. Hedges, & J. C. Valentine (Ed.), The handbook of research synthesis and meta-analysis (pp. 435-452). New York: Russell Sage Foundation.
67. Şahin, T. G. (2018). Hikâyesi olan deyimlerin drama yöntemiyle öğretilmesi (Unpublished master’s thesis). Fırat University, Institute of Educational Sciences, Elâzığ.
68. Şen, S., & Yıldırım, İ. (2020). CMA ile meta-analiz uygulamaları. Ankara: Anı.
69. Şenol, Z. (2011). Deyimlerin yaratıcı drama yöntemiyle öğretimi (Unpublished master’s thesis). Atatürk University, Institute of Educational Sciences, Erzurum.
70. Şimşek, T., Topal, Y., Maden, S., & Şahin, A. (2010). İlköğretim II. kademe Türkçe dersinde zarf (belirteç) konusunun drama yöntemi kullanılarak öğretimi. Millî Eğitim Dergisi, 40(186), 106-120.
71. Tanrıkulu, F., & Yoğurtçu, M. (2018). Özel yetenekli öğrencilerin eğitiminde masalları drama yöntemiyle işlemenin Türkçe dersine etkisi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 7(4), 2571-2590.
72. Tavşancıl, E. (2014). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi (5th ed.). Ankara: Nobel.
73. Teke, S., & Gedizli, M. (2016). Drama technique in teaching pronouns in Turkish. Journal of Theory & Practice in Education (JTPE), 12(5), 1056-1066.
74. Terzioğlu-Ünveren, I. (2018). Yazma becerisi etkinliklerinde algısal öğrenme ve drama ilişkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(3), 652-669.
75. Toraman, Ç., & Ulubey, Ö. (2016). The effect of creative drama method on the attitude towards course: A meta-analysis study. Journal of Educational Sciences Research, 6(1), 87-115.
76. Türkel, A. (2011). Yaratıcı dramanın yaratıcı yazma başarısına ve yazmaya karşı tutuma etkisi (İlköğretim 8. Sınıf) (Unpublished doctoral dissertation). Dokuz Eylül University, Institute of Educational Sciences, İzmir.
77. Türkel, A., & İnnalı, H. Ö. (2020). Dil bilgisi öğretimi ve oyun. In A. Pehlivan & İ. S. Aydın (Eds.), Dil bilgisi öğretimi (pp. 215-186). Ankara: Pegem Akademi.
78. Türkel, A., & Öz, K. (2020). The effect of creative drama on some variables related with speaking. International Online Journal of Primary Education (IOJPE), 9(1), 45-62.
79. Ulubey, Ö. (2018). The effect of creative drama as a method on skills: A meta-analysis study. Journal of Education and Training Studies, 6(4), 63-78.
80. Ulubey, Ö., & Toraman, Ç. (2015). Yaratıcı drama yönteminin akademik başarıya etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(32), 195-220.
81. Yeler, M. (2018). İnsan ilişkileri ve iletişim dersinde yaratıcı drama uygulamalarının etkisine ilişkin öğrenci görüşleri. Yaratıcı Drama Dergisi, 13(2), 213-236.
82. Yeşilyurt, E. (2011). 6. sınıflarda yapım eklerinin öğretimine yaratıcı drama yönteminin etkisi (Unpublished master’s thesis). Abant İzzet Baysal University, Institute of Social Sciences, Bolu.
83. Yorulmaz, Y. İlıman-Püsküllüoğlu, E., Colak, I., & Altınkurt, Y. (2021). The relationship of organisational trust with organisational justice, organisational commitment, and organisational citizenship behaviours in educational organisations: A meta-analysis. Eğitim ve Bilim, 46(208), 237-277.