A Holistic Approach to Teaching Turkish Grammar: Grammar Learning Outcomes in Curricula and Textbooks

Öz

In the field of Turkish education, which aims to develop comprehension and expressive skills, creating curricula and designing a teaching process that is in direct proportion to the teaching of vocabulary and grammar is essential. The purpose of this study is to examine the distribution of learning outcomes related to grammar teaching in the Turkish Language Curricula in the skill areas, the frequency of their presence in textbook activities, the quality of the methods/techniques preferred in designing the activities, and the distribution of the topics covered. The study is qualitative by design. The data were collected by document analysis method, and the data sources consisted of the 2019 Turkish Course Curricula and the 5,6,7, and 8th-grade Turkish textbooks used in the 2021-2022 academic year. Document analysis was used in the analysis which revealed that the grammar learning outcomes that support semantic dimensions of words at all grade levels were prevalent, but the structural dimensions of the language were incrementally processed according to the increasing grade levels, and they existed in all textbooks. It was also observed that thirty-eight different techniques that sometimes intertwined were used in the activities in the field of grammar teaching and that those were mainly based on texts, sentences, words/phrases, paragraphs, movies/videos, and visuals.

Anahtar Kelimeler

• teaching Turkish grammar
• learning outcomes
• curriculum
• textbooks
• method/technique

Türkçe Dil Bilgisi Öğretimine Bütüncül Bir Yaklaşım: Dil Bilgisiyle İlgili Kazanımların Program ve Ders Kitaplarındaki Görünümleri

Öz

Temelde anlama ve anlatma becerilerini geliştirmeyi hedefleyen Türkçe eğitimi alanında, söz varlığı ve dil bilgisi öğretimiyle doğru orantılı bir programlama ve süreç tasarımına ihtiyaç duyulur. Bu araştırmada, Türkçe Dersi Öğretim Programındaki dil bilgisi öğrenme alanıyla ilişkili kazanımların beceri alanlarına dağılımı ve ders kitaplarındaki etkinliklerde görünüm sıklığı, etkinlik tasarımlarında tercih edilen yöntem/tekniklerin niteliği ve ele alınan konuların dağılımını ortaya koymak amaçlanmıştır. Nitel olarak planlanan araştırmada veriler, doküman analizi yöntemiyle elde edilmiş; veri kaynakları 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı ve 2021-2022 eğitim-öğretim yılında okutulan 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarından oluşturulmuştur. Doküman analizi tekniğiyle yapılan incelemede; programda, dil bilgisi öğrenme alanına giren kazanımların, sözcüklerin anlam boyutlarının tüm sınıf düzeylerinde kazandırılmasını destekleyenler ağırlıkta olmakla birlikte, dilin yapısal boyutlarının sınıf düzeylerine göre aşamalı olarak işlendiği ve tüm ders kitaplarında karşılık bulduğu görülmüştür. Dil bilgisi öğrenme alanıyla ilgili etkinliklerde kimi zaman iç içe geçen otuz sekiz farklı tekniğin kullanıldığı; bunların ağırlıklı olarak metin, cümle, sözcük/sözcük gruplarının yanı sıra paragraf, film/video, görsellere dayandırıldığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe dil bilgisi öğretimi
• kazanım
• program
• ders kitapları
• yöntem/teknik

Kaynakça

1. Aarts, B., Cushing, I. ve Hudson, R. (2019). Oxford Teaching guides - How to teach grammar-. Oxford: Oxford University Press.
2. Arı, G. (2006). Kelime öğretimi. C. Yıldız (Ed.) Kuramdan uygulamaya Türkçe öğretimi içinde (ss. 311-333), Ankara: Pegem A Yayıncılık.
3. Arı, G. (2014). Dil bilgisi ve sözcük öğretiminde alt eylemler. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(25), 191-201.
4. Arıcı, A. F. (2010). Türkçe öğretiminde kullanılan strateji-yöntem ve teknikler. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 299-307. DOI: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunisosbil/issue/2817/37941.
5. Ateş, M., Karataş, A. G. ve Aşcı, A. U. (2022). Ortaokul dil bilgisi konularının öğretim planlaması sürecinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 253-273, DOI: https://doi.org/10.21666/muefd.1039352.
6. Aytaş, G. ve Çeçen, M. A. (2010). Ana dili eğitiminde dil bilgisi öğretiminin yeri ve önemi. TÜBAR-XXVII, 77-89.
7. Bağcı Ayrancı, B. (2017). Sezdirme yöntemi ile dil bilgisi öğretimi üzerine Türkçe öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi. International Journal of Languages’ Education and Teaching (IJLET), 5(4), DOI: http://dx.doi.org/10.18298/ijlet.2170.
8. Bilgin, N. (2000). İçerik analizi. İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.

9. Bonset, H. ve Rijlaarsdam, G. (2004). Mother-tongue education (L1) in the learning to-learn paradigm: Creative redevelopment of learning materials. L1: Educational Studies in Language and Literature, 4, 35-62. DOI: https://doi.org/10.1023/B:ESLL.0000033848.96679.e6.
10. Camps, A., Guasch, O., Milian, M. ve Ribas, T. (2000). Metalinguistic activity: The link between writing and learning to write. In A. Camps & M. Milian (Eds.) Metalinguistic Activity in Learning to Write, 103-124. Amsterdam: Amsterdam University Press.
11. Ceylan, S. Duru, K., Erkek, G. ve Pastutmaz, M. (2021). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe 6 ders kitabı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
12. Chomsky, N. (2002). Syntactic structures. New York: Mouton Press.
13. Clark, U. (2001). War words: language, history and the disciplining of english, Oxford: Elsevier Press.
14. Clark, U. (2010). Grammar in the Curriculum for English: What Next? Changing English Studies in Culture and Education, 17(2), 189-200. DOI: https://doi.org/10.1080/13586841003787332
15. Clay, M. (1975). What did I write?. Auckland: Heinemann.
16. Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (Çev. Ed. M. Bütün ve S. B. Demir) Ankara: Siyasal Kitabevi.
17. Crystal, D. (1995). The Cambridge encyclopedia of the English language. Cambridge: Cambridge University Press.
18. Crystal, D. (2004). Rediscover grammar. London: Longman.
19. Çapraz Baran, Ş. ve Diren, E. (2022). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe 5. sınıf ders kitabı. Ankara: Anıttepe Yayıncılık.
20. Derewianka, B. ve Jones, P. (2010). From traditional grammar to functional grammar: bridging the divide. NALDIC Quarterly, 8 (1), 6-17. DOI: https://ro.uow.edu.au/sspapers/1001
21. Dolunay, S. K. (2010). Dil bilgisi öğretiminin amacı ve önemi, TÜBAR, 27, 275-284.
22. Ellis, N. (2003). Constructions, chunking, and connectionism: The emergence of second language structure. In C. Doughty and M. Long (Eds.), The handbook of Second Language Acquisition, (pp. 63-103). Malden: Blackwell. DOI: https://doi.org/10.1002/9780470756492.ch4.
23. Epçaçan, C. (2013). Yapılandırmacı anlayışa göre düzenlenmiş ortaokul Türkçe dil bilgisi öğrenme alanındaki konular ve etkinliklere ilişkin öğretmen görüşleri. International Journal of Social Science, 6(4), 409-430. DOI: http://dx.doi.org/10.9761/JASSS1260.
24. Erdem, İ. (2012). Konuşma eğitimi açısından dil bilgisi öğretimi. M. Özbay (Ed), Türkçe Eğitimi açısından dil bilgisi öğretimi (ss.230-261) içinde. Ankara: Pegem Akademi.
25. Erkal, H. ve Erkal, M. (2022). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe ders kitabı 7. sınıf. Ankara: Özgün Matbaacılık.
26. Eselioğlu, H., Set, S. ve Yücel, A. (2021). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe 8 ders kitabı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
27. Fontich, X. ve Camps, A. (2014). Towards a rationale for research into grammar teaching in schools Research Papers in Education, 29(5), 598-625. DOI: https://doi.org/10.1080/02671522.2013.813579
28. Göçer, A. (2015). Temel dil becerilerinin geliştirilmesinde dil bilgisi öğrenme alanının yeri, işlevi ve öğretimi: Bütünlük ilkesi ve tümevarım yöntemi ekseninde tematik bir yaklaşım. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 233-242.
29. Göçer, A. ve Arslan, S. (2019). Ortaokulda gerçekleştirilen dil bilgisi öğretimi durumunun öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi, Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi SBD, 18, 297-326.
30. Gözlet, D. ve Çifci, M. (2021). Dil bilgisi öğretiminin Türkçe eğitimindeki yeri. HOMEROS, 4(1), 11-20. DOI: https://doi.org/10.33390/homeros.4.1.02
31. Güneş, F. (2013). Yapılandırmacı yaklaşımla dil bilgisi öğretimi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9 (3), 171-187. DOI: https://dergipark.org.tr/tr/pub/eku/issue/5457/74003
32. Halliday, M. A. K. ve Webster, J. (2007). Text linguistics: the how and why of meaning. Equinox: Equinox Textbooks and Surveys in Linguistics.
33. Hodgson, J. ve Harris, A. (2021). Make grammar great again? English in Education Research Journal of the National Association for the Teaching of English. 55. Issue 3: Grammar in Schools: politics, policies and pedagogies. DOI: https://d0192efdd77670f7012d3fece2c7c0fc720c897f.vetisonline.com/10.1080/04250494.2021.1943225
34. İşcan, A. (2010). İşlevsel dil bilgisinin Türkçe öğretimindeki yeri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 253-258.
35. Karagöl, E. ve Tarakcı, R. (2019). Söz varlığı öğretimi açısından ortaokul Türkçe ders kitapları. Millî Eğitim, 48(222), 149-171.
36. Karagöz, M. ve Oryaşın, U. (2014). Türkçe ders kitaplarındaki dil bilgisi etkinliklerinin metinlerle ilişkisi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 187-194.
37. Karahan, L. (2009). Dil bilgisi öğretiminde bütün-parça ilişkisinin önemi. Turkish Studies, 4, 23-30.
38. Kır, T., Kırman, E. ve Yağız, S. (2021). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe ders kitabı 7. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
39. Larsen-Freeman, D. (2003). Teaching Language: From Grammar to Grammaring. Boston, MA: Thomson-Heinle.
40. Locke, T. (Ed.). (2010). Beyond the grammar wars. A resource for teachers and students on developing language knowledge in the English/literacy classroom. UK: Routledge.
41. Lüle Mert, E. (2013). İlköğretim Türkçe programı ile Türkçe çalışma kitaplarındaki kazanım ve etkinliklerin sözcük öğretimi açısından değerlendirilmesi. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 2(5), 13-31.
42. MEB, (1949). Türkçe öğretim programı. Ankara: Milli Eğitim Basımevi.
43. MEB, (1981). Temel eğitim okulları Türkçe eğitim programı. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisi, 44, 326-355. http://tebligler.meb.gov.tr
44. MEB, (2006). İlköğretim Türkçe dersi (6-8. sınıflar) öğretim programı. Ankara: Milli Eğitim Yayınları. http://ttkb.meb.gov.tr
45. MEB, (2015). Türkçe dersi (1-8. sınıflar) öğretim programı. http://ttkb.meb.gov.tr
46. MEB, (2017). Türkçe dersi öğretim programı. http://mufredat.meb.gov.tr
47. MEB, (2019). Türkçe dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Ankara: MEB Yayınları.
48. Myhill, D. (2021). Grammar re-imagined: Foregrounding understanding of language choice in writing. English in Education Research Journal of the National Association for the Teaching of English. Grammar in Schools: politics, policies and pedagogies 55(3), 265-278. DOI: https://doi.org/10.1080/04250494.2021.1885975
49. Myhill, D. A. (2016). The effectiveness of explicit language teaching: Evidence from the research. In M. Giovanelli & D. Clayton (Eds.), Linguistics and the secondary English classroom (pp. 36-49). Routledge.
50. O’Keeffe, A., M. McCarthy ve Carter, R. (2007). From corpus to classroom: language use and language teaching. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511497650.
51. Onan, B. (2009). Türkçe dil yapılarının ana dili eğitimindeki işlevleriyle ilgili bazı tespitler. Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 4, 83-92.
52. Onan, B. (2012a). Dil bilgisi ve okuma öğrenme alanları arasındaki etkileşim üzerine bir analiz çalışması. İDİL Journal of Art and Language, 1(3). DOI: http://dx.doi.org/10.7816/idil-01-03-03
53. Onan, B. (2012b). Dil eğitiminin dilbilimsel temelleri: Ferdinand de Saussure’ün genel dilbilim kuramında dil eğitimiyle ilgili bulgular. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 9(17), 219-243.
54. Oxford, R. (1990). Language learning strategies: What every teacher should know. Boston: Heinle and Heinle Publishers.
55. Ömeroğlu, A. F. (2018). Dil bilgisi öğretiminin 2004-2017 yılları arası Türkçe dersi öğretim programları açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(1), 260-280.
56. Pennington, M. (2002). Grammar and communication: New directions in theory and practice. In E. Hinkel & S. Fotos (Eds.), New perspectives on grammar teaching in second language classrooms, (pp. 77–98). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum.
57. Ryan, R. M. ve Deci, E. L. (2000). Intrinsic and extrinsic motivations: Classic definitions and new directions. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 54–67.
58. Sarıboyacı, M. O. (2022). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe 6 ders kitabı. Ankara: Ata Yayıncılık.
59. Seuren, P. (1998). Western linguistics. An historical introduction. Oxford: Blackwell Publishers.
60. Sönmez, V. ve Alacapınar, F. G. (2013). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı.
61. Spigner-Littles, D. ve Anderson, C. E. (1999). Constructivism: A paradigm for older learners. Educational Gerontology, 25, 203-209. DOI: https://doi.org/10.1080/036012799267828
62. Şimşek, Ş. ve Demirel, İ. F. (2020). Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığı kazandırma/kelime öğretimi etkinliklerinin kullanılan yöntemler açısından incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 11(Ek), 317-330.
63. Tomasello, M. (1995). Language is not an Instinct. Cognitive Development, 10, 131–56.
64. Uluçay, M. (2019). 2018 Türkçe dersi öğretim programındaki dil bilgisi öğretimi ile ilgili kazanımlara eleştirel bir bakış. Ekev Akademi Dergisi, 23(80), 303-318.
65. Van Gelderen, A. (2010). Does explicit teaching of grammar help students to become better writers? Insights from empirical research. In T. Locke (Ed.), Beyond the grammar wars. A resource for teachers and students on developing language knowledge in the English/literacy classroom (pp. 109–128). UK: Routledge.
66. Van Rijt, J. ve Coppen, P. A. (2017). Bridging the gap between linguistic theory and L1 grammar education – experts’ views on essential linguistic concepts. Language Awareness 26(4), 360-380. DOI: https://doi.org/10.1080/09658416.2017.1410552
67. Van Rijt, J., De Swart, P. ve Coppen, P. A. (2019). Linguistic concepts in L1 grammar education: A systematic literature review. Research Papers in Education, 34(5), 621–648. DOI: https://doi.org/10.1080/02671522.2018.1493742
68. Wijnands, A, Van Rijt, J. ve Coppen, P. A. (2021). Learning to think about language step by step: A pedagogical template for the development of cognitive and reflective thinking skills in L1 grammar education. Language Awareness, 30(4), 317-335. https://doi.org/10.1080/09658416.2021.1871911