Yazar-Öğrenci Buluşmalarının Ortaokul Öğrencilerinin Okuma Motivasyonunu Artırmadaki Yeri: Yazar-Öğrenci Görüşleri

Öz

Bu araştırma, genellikle okul ortamında gerçekleştirilen yazar-öğrenci buluşmaları etkinliğini temel almakta, ilgili etkinliğin çocukların okuma motivasyonunu artırmadaki yeri konusunda yazarların ve öğrencilerin görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla yazar-öğrenci buluşmalarını deneyimlemiş olan çocuk edebiyatı yazarları ve ortaokul öğrencilerinin konu hakkında görüşleri alınmıştır. Araştırmada olgubilim/fenomenoloji deseni kullanılmış, görüşmelerin verileri içerik analizi ile çözümlenmiştir. Çalışma grubu, Muğla ili kentsel alanda (il merkezi) öğrenim gören, çalışmaya gönüllü olarak dâhil olan ve yazar-öğrenci buluşmalarına katılan 10 ortaokul öğrencisi ve 12 çocuk edebiyatı yazarından oluşmaktadır. Araştırma sonuçlarına göre; her iki gruptaki katılımcıların yazar-öğrenci buluşması etkinliğini önemsedikleri, bu etkinliklerin öğrencilerin okuma isteğini ve alışkanlığını olumlu etkilediğini düşündükleri belirlenmiştir. Katılımcılara göre bu etkinliklerin öğrencilerin gelişimindeki en önemli katkısı; çocukları okumaya teşvik etmesi, okuma alışkanlıklarını ve okuma becerilerini geliştirmesidir. Öğrencilerin geneli bu etkinlikleri verimli bulmakta, yazarlar ise kısmen verimli olduğunu ifade etmektedir. Öğrenciler etkinliğin verimli geçmesi için yüz yüze yapılması, yeterli süre ayrılması, tanınmış yazarların davet edilmesi vb. önerilerde bulunmuşlardır. Yazarlar da öğrencilerin söyleşi öncesi kitabı okuması, mekânın fiziksel şartlarının ve sürenin uygun olması vb. öneriler sunmuşlardır.

Anahtar Kelimeler

• Okuma alışkanlığı
• okuma motivasyonu
• yazar- öğrenci buluşmaları

The Role of Author-Student Meetings in Increasing Secondary School Students' Reading Motivation: Author-Student Opinions

Öz

This research is based on the author-student meetings, typically conducted within the school environment. It aims to reveal both authors’ and students’ opinions regarding the role of the relevant activity in increasing children's reading motivation. To do this, their opinions were gathered. The study employed a phenomenology design, analyzing the interviews using content analysis. The study group consisted of 12 children's literature authors and 10 secondary school students from the urban area (center) of Muğla province of Turkey, who voluntarily participated in the study and in author-student meetings. The research findings suggested that the participants in both groups attach importance to the author-student meeting activities and believe that these activities affect the students' reading desire and habit positively. According to the participants, the primary contribution of these activities to the development of students is to encourage children to read, improving their reading habits and reading skills. While the majority of students find these activities productive, the authors express that they are partially productive. For the activity to be productive, the students suggest that the activities should be conducted face-to-face, enough time should be allocated, and well-known authors should be invited. The authors further suggest that students should read the books before the interview and the settings and duration should be appropriate.

Anahtar Kelimeler

• Reading habit
• reading motivation
• author-student meetings

Kaynakça

1. Aksaçlıoğlu, A. G. ve Yılmaz, B. (2007). Öğrencilerin televizyon izlemeleri ve bilgisayar kullanmalarının okuma alışkanlıkları üzerine etkisi. Türk Kütüphaneciliği, 21(1), 3-28.
2. Aksoy E. ve Öztürk D. S. (2018). Öğrencilerdeki okuma alışkanlığının öğrenci ve öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 22(1), 143-184.
3. Akyol, H. (2007). İlköğretimde Türkçe öğretimi (1. Baskı). Ankara: Pegem Yayıncılık.
4. Akyol, H. (2012). Yeni programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
5. Altunbay, M., ve Uslu Üstten, A. (2020). Okuma kültürünün bir göstergesi olarak kitaplık ve kütüphane kullanımı üzerine bir araştırma. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(3), 916-930.
6. Ateş, S., Çetinkaya, Ç. ve Yıldırım, K. (2012). Öğretmen, ebeveyn ve öğrencilerin görüşlerine göre ilköğretim öğrencilerinin okuma çevreleri. International Online Journal of Educational Sciences, 4(2), 377-394.
7. Ateş, V. (2013). Türkiye’deki 15 yaşındaki öğrencilerin bilgisayar teknoloji imkânlarının okuma alışkanlıklarına etkisi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 171, 155-169.
8. Aytaş, G. ve Altunbay, M. (2016). İlköğretim öğrencilerinin okuma profilinin okuma eğilimleri bağlamında incelenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 8(14), 165-190.

9. Ayyıldız, M., Bozkurt, Ü. ve Canlı, S. (2006). Okuma kültürü üzerine bir araştırma. Millî Eğitim Dergisi, 34(169), 277-296.
10. Bayram, O. (1990). İlkokul çağı çocuklarının okuma alışkanlığı ve Yenimahalle İlçe Halk Kütüphanesi gezici kütüphane hizmeti (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
11. Bulut, M., Orhan, S. ve Kırbaş, A. (2012). Okuma eğitimi üzerine bir kaynakça denemesi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 7(1), 19-36.
12. Coşkun, E. (2002). Lise II. sınıf öğrencilerinin sessiz okuma hızları ve okuduğunu anlama düzeyleri üzerine bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
13. Coşkun, E., Özçakmak, H. ve Balcı, A. (2011). Türkçe eğitiminde eğilimler: 1981-2010 yılları arasında yapılan tezler üzerine bir meta-analiz çalışması (Sözlü Bildiri). 4. Uluslararası Türkçenin Eğitimi-Öğretimi Kurultayı, Sakarya, Türkiye.
14. Creswell, J. W. (2021). Karma yöntem araştırmalarına giriş (3. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
15. Çakmak, T. ve Yılmaz, B. (2009). Okul öncesi dönem çocuklarının okuma alışkanlığına hazırlık durumları üzerine bir araştırma: Hacettepe Üniversitesi Beytepe Anaokulu Örneği. Türk Kütüphaneciliği, 23(3), 489-509.
16. Çocuk Vakfı (2006). Türkiye’nin okuma alışkanlığı karnesi. https://cocukvakfi.org.tr sitesinden erişilmiştir.
17. Çöğmen, S. (2008). Eğitim fakültesi öğrencilerinin kullandıkları okuduğunu anlama stratejileri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
18. Devrimci, H. (1993). İlkokul 5. sınıf çocuklarında oksuma alışkanlığının incelenmesi (Yayımlanmamış bilim uzmanlığı tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
19. Dilekçi, A., ve Çiçek, S. (2023). Velilere göre çocuklarının kitap tercihleri ve okuma alışkanlıkları. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 56(3), 1013-1066.
20. Durualp, E., Çiçekoğlu, P. ve Durualp, E. (2013). Sekizinci sınıf öğrencilerinin kitap okumaya yönelik tutumlarının internet ve kitap okuma alışkanlıkları acısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 2(1), 115-132.
21. Er, Z. ve Arıcı, A. F. (2018). Ortaokul öğrencilerinin okuma becerilerinin geliştirilmesinde ailenin etkisi. Türkiye Eğitim Dergisi, 3(1),1-21.
22. Fırat, H. ve Coşkun, M. V. (2017). Türkçe öğretmeni adaylarının kitap okuma kültürü: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi örneği. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi‐Journal of Educational Sciences Research, 7(1), 145‐162.
23. Göksel, A. (2022a). Bireylerin okuma tercihleri ve okuma araştırmalarında eğilimler. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(3), 2149-3871.
24. Göksel, A. (2022b). Okumayı etkileyen psikolojik faktörler. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (8), 946-962.
25. Güleryüz, H. (2002). Yaratıcı çocuk edebiyatı (3. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
26. Güneş, F. (2007). Ses temelli cümle yöntemi ve zihinsel yapılandırma. (1. Baskı). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
27. İnce Samur, A. Ö. (2016). Okuma kültürü nasıl kazandırılır (1. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
28. İpek Eğilmez, N. ve Özşavli G. (2018). Kitap okumaya yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turkish Studies, 13(11), 727-744.
29. Karatay, H., ve Dilekçi, A. (2020). Türk dili ve edebiyatı öğretmenlerine göre okuma alışkanlığı. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(4), 1269-1290.
30. Katrancı, M. (2015). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin kitap okuma motivasyonlarının incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 3(2),49-62.
31. Katrancı, M., ve Yetgin, A. (2019). Ebeveynlerin, çocukların okuma ve kütüphane kullanma alışkanlıkları ile çocuk kütüphanesine yönelik görüşleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 8(3), 1817-1839.
32. Kurnaz, H. ve Yıldız, N. (2015). Ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonlarının çeşitli değişkenlere göre değerlendirilmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar (TSA) Dergisi, 19(3), 53-70.
33. Maraşlı, A. (2005). Okumayı sevdirme yolları (1. Baskı). İstanbul: Bilge Yayıncılık.
34. Millî Eğitim Bakanlığı. (2021). PIRLS 2021 Broşürü.
35. Merriam, S. B. (2018) Nitel araştırma: Desen ve uygulama için rehber. (S. Turan Çev. Ed.). Ankara: Nobel Yayıncılık.
36. Özbay, M. (2007). Türkçe özel öğretim yöntemleri (2. Baskı). İstanbul: Öncü Kitap.
37. Sancı, D. (2002). İlköğretim altıncı sınıf öğrencilerinin toplumsal, kültürel ve ekonomik durumlarının okuma motivasyonlarına etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
38. Şahin, A., ve Ergül, S. (2022). Sınıf öğretmenlerinin öğrencilerine okuma alışkanlığını kazandırma stratejileri: bir olgubilim çalışması. Erciyes Journal of Education, 6(1), 19-43.
39. Tanju, E. H. (2010). Çocuklarda kitap okuma alışkanlığına genel bir bakış. Aile ve Toplum, 11(6), 30-39
40. Temizkan, M. (2009). Metin türlerine göre okuma eğitimi (1. Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
41. Türkben, T. (2019). Çocuk kütüphanelerinin okuma alışkanlığı üzerindeki etkilerinin öğretmen adaylarının görüşleri doğrultusunda incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, (77), 363-388.
42. Ülper, H. (2006). Türkçe öğretiminin amaçları bağlamında yabancı dille eğitim olgusuna eleştirel bir bakış. Avrasya Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(24),185-195.
43. Ülper, H. (2011). Öğrenci açısından okumaya güdüleyici etmenler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(2), 941-960.
44. Ünlü, S. ve İpek Eğilmez, N. (2021). Okuma kültürünün oluşması sürecinde Türkçe öğretmenlerinin yeri ve önemi. Turkish Studies, 16(4), 1365-1404.
45. Yalınkılıç, K. (2017). Öğrencilerin okumaya karşı güdüleyici etmenlerle karşılaşma durumları ve okuma alışkanlıklarına ilişkin görünümleri. Researcher, 5(4), 423–434, 2017.
46. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
47. Yıldız, N. ve Keskin, H. (2016). Ergenlik dönemindeki öğrencilerin dijital ve matbu okumaya karşı tutumlarının çeşitli değişkenlere göre değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 344-361.
48. Yılmaz, B. (1990). Okuma alışkanlığı ve yeni mahalle ilçe halk kütüphanesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
49. Yılmaz, M., ve Darıcan, A. (2015). Okumaya hazıroluşluğun ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıklarına ilişkin tutumlarına etkisi. Bartın University Journal of Faculty of Education, (Özel Sayı), 97-110.