-

Öz

This study aims at analyzing the stories of Omer Seyfettin in terms of characteristics of critical thinking and determining how these stories can be used in Turkish Language Education. This is a descriptive study in survey model and qualitative data collection methods were used. Characteristics of critical thinking were determined based on a review of literature and data were obtained by evaluating all of the stories according to these characteristics. At the end of research, it was found that the stories of Omer Seyfettin substantially have the characteristics of critical thinking. Accordingly, these stories of Omer Seyfettin are rich texts to be used in Turkish Language Education with respect to improving critical thinking.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Course, the Stories of Omer Seyfettin, Critical Thinking.

Türkçe Öğretiminde Eleştirel Düşünmeyi Geliştirme Bakımından Ömer Seyfettin’in Hikâyelerinin Yeri

Öz

Ömer Seyfettin’in hikâyelerinin eleştirel düşünmenin özellikleri açısından incelenmesi ve bu hikâyelerin Türkçe öğretiminde nasıl kullanılabileceğinin tespit edilmesi araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Tarama modelinde betimsel bir çalışma olan araştırmada nitel veri toplama teknikleri kullanılmıştır. Alan taraması yoluyla eleştirel düşüncenin özellikleri belirlenmiş, Ömer Seyfettin’in bütün hikâyeleri bu özelliklere göre değerlendirilerek veriler elde edilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre Ömer Seyfettin’in hikâyelerinin eleştirel düşünmenin özelliklerini büyük ölçüde taşıdığı tespit edilmiştir. Buna göre Ömer Seyfettin’in hikâyeleri, eleştirel düşünmeyi geliştirme bakımından Türkçe öğretiminde kullanılabilecek zengin metinlerdir.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe Dersi, Ömer Seyfettin’in Hikâyeleri, Eleştirel Düşünce.

Kaynakça

1. Adalı, O. (2004). Anlamak ve anlatmak. İstanbul: Pan Yayıncılık.
2. Akarsu, B. (1998). Dil-kültür bağlantısı. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
3. Akınoğlu, O. (2001). Eleştirel düşünme becerilerini temel alan fen bilgisi öğretiminin öğrenme ürünlerine etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
4. Aldağ, H. (2006). Toulmin tartışma modeli. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15 (1), 13-34.
5. Aksu, M.(1996). Nasıl bir insan? Nasıl bir öğretim?. Yeni Türkiye Dergisi.Eğitim ,2,101-105.
6. Aytaş, G. (2001). Türkçe ders kitaplarının yazımında metin seçimi ve metin altı sorularının hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken bazı hususlar. Türk Yurdu Dergisi(Türkçeye Saygı Özel Sayısı), 21, 162-163.
7. Baş, B. (2003). Altıncı sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metin türleri üzerine bir inceleme.. Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, 13, 257-266.
8. Başoğlu, N. Mutlu, B. (2012). İlköğretim Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin eleştirel düşünme eğitimine uygunluğu. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(3), 983-998.

9. Battal, N. ve Bilen, M. (Ed.). (2010). Eğitimde ilke ve yöntemler. Ankara: Betik Kitap.
10. Cemiloğlu, M. Kolaç, E. (2003). İlköğretim dördüncü sınıf Türkçe ders kitaplarının öğretmen görüşlerine dayalı olarak incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, XVII (1), 105-137.
11. Cihaner, C. (2007). Eleştirel düşünme kazandırma yönüyle Bilgin Adalı’nın çocuk kitapları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
12. Çalışkan, N. (2006). Türkiye’deki orta öğretim edebiyat ders kitapları üzerine edebiyat eğitimi açısından bir değerlendirme. Millî Eğitim Dergisi, (34)169,
13. Çiftçi, M. (1998). Türkçe öğretiminde temel ilkeler. Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1, 59-71.
14. Duman, A. (2010). Türkçe eğitiminde metne müdahale sorunu. Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi (Türkçe Öğretimi Özel Sayısı), 27, 285-295.
15. Engünün, İ. (1985). Ömer Seyfettin’in hikâyeciliği, doğumunun yüzüncü yılında Ömer Seyfettin. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
16. Gündoğdu, H. (2009). Eleştirel düşünme ve eleştirel düşünme öğretimine dair bazı yanılgılar. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 57-74.
17. Geçgel, H. (2007). Ömer Seyfettin hikâyelerinin ilköğretim programında kullanılabilirliği, http://www.izedebiyat.com/yazi.asp?id=62632 (Erişim Tarihi:01.11.2012)
18. Karadüz, A. (2010). Dil becerileri ve eleştirel düşünme. Turkish Studies, 5(3), 1566-1593.
19. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
20. Karatay, H. (2007). Dil edinimi ve değer öğretimi sürecinde masalın önemi ve işlevi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(3), 463-475.
21. Karatay, H. (2011). Karakter eğitiminde edebi eserlerin kullanımı. Turkish Studies, 6(1), 1398- 1412.
22. Kazancı, O. (1989). Eğitimde eleştirici düşünme ve öğretimi. Ankara: Kazancı Hukuk Yayınları.
23. Kırkkılıç, A. Akyol, H. (Ed.) (2007). İlköğretimde Türkçe öğretimi. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
24. Korkmaz, O. Yeşil, R.(2009). Öğretim kademelerine göre öğrencilerin eleştirel düşünme düzeyleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 10(2), 19-29.
25. Korkmaz, Ö. (2009). Eğitim fakültelerinin öğrencilerin eleştirel düşünme eğilim ve düzeylerine etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(4), 879-902.
26. Kökdemir, D. (2002).Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme gücü. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
27. Kökdemir, D. (2003). Belirsizlik durumlarında karar verme ve problem çözme. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
28. Küçük, S. Gökdağ, B.A. (1998). MEB ilköğretim 1.kademe Türkçe ders kitapları üzerine bir inceleme denemesi. Dil Dergisi, 73, 5-14.
29. Kürüm, D. (2002). Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme gücü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
30. Kurudayıoğlu,M.Tüzel,S.Karakaş,Ö.(2011). Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerdeki düşünceyi geliştirme tekniklerinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi,11(2),183-204.
31. Kurudayıoğlu,M,Çelik,G,(2009). Türk edebiyatı derslerinde eleştirel düşünme eğitimi.Hitit Üniversitesi,Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,1(2),79-92.
32. Kurudayıoğlu,M,Çelik,G,(2011).9.sınıf Türk edebiyatı programının eleştirel düşünce açısından öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 213-237..
33. MEB (2006). Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) öğretim programı ve kılavuzu. Ankara: MEB Yayınları.
34. Önertoy, O. (1985). Ömer Seyfettin’in milliyetçilik düşüncesi, doğumunun yüzüncü yılında Ömer Seyfettin. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
35. Özcan, G. (2007). Problem çözme yönteminin eleştirel düşünme ve erişiye etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
36. Özdemir, S. M. (2005). Web ortamında bireysel ve işbirlikli problem temelli öğrenmenin eleştirel düşünme becerisi, akademik başarı ve internet kullanımına yönelik tutuma etkileri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
37. Özden, Y. (1999). Öğrenme ve öğretme. Ankara: Pegem Yayıncılık.
38. Özdere, Ö. (2011). İlköğretim birinci kademe Türkçe ders kitaplarındaki öyküleyici metinlerde düşünme becerilerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
39. Seferoğlu S. Akbıyık C. (2006). Eleştirel düşünme ve öğretimi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 30, 193-200.
40. Semerci, N. (1999). Kritik düşünmenin mikro öğretim dersinde eleştiri becerisini geliştirmeye etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
41. Semerci, N. (2000). Kritik düşünme ölçeği. Eğitim ve Bilim, 25(16), 23-26.
42. Seyfettin, Ö.(1999a). Bütün eserleri hikâyeler 1.( Haz: Hülya Argunşah). İstanbul: Dergâh Yayınları.
43. Seyfettin, Ö.(1999b). Bütün eserleri hikâyeler 2.( Haz: Hülya Argunşah). İstanbul: Dergâh Yayınları.
44. Seyfettin, Ö.(1999c). Bütün eserleri hikâyeler 3 .( Haz: Hülya Argunşah). İstanbul: Dergâh Yayınları.
45. Seyfettin, Ö.(1999ç). Bütün eserleri hikâyeler 4.( Haz: Hülya Argunşah). İstanbul: Dergâh Yayınları.
46. Sezer, A. (1993). İletişim araçlarının dil gelişimine etkisi, İlköğretim Okullarında Türkçe Öğretimi ve Sorunları Bildirisi, (Ed.F.Oğuzkan) Ankara: Türk Eğitim Derneği Yayınları, 93-121.
47. Şahinel, S. (2001). Eleştirel düşünme becerileri ile tümleşik dil becerilerinin geliştirilmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
48. Şen, Ü. (2008). Altıncı sınıf türkçe ders kitaplarındaki metinlerin ilettiği değerler açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(5), 763-779.
49. Şen, Ü. (2009). Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme tutumlarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Zeitschrift für die Welt der Türken Journal of World of Turks, 1 (2), 69-89.
50. Şimşek, Y. (2008). Ömer Seyfettin’in hikâyelerinde çocuklara yönelik öğretici öğeler. 2.Dünden Bugüne Ömer Seyfettin Sempozyumu (7-9 Mart 2008) Bildirileri, (Ed.R.Duymaz)Gönen: Gönen Belediyesi Kültür Yayınları,139-152.
51. Tansel, F.A. (1985). Ömer Seyfettin’in ilk eserleri ve şiirleri, doğumunun yüzüncü yılında Ömer Seyfettin. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
52. Temizkan, M. (2011). Türkçe öğretiminde yaratıcı düşünmeyi geliştirme bakımından Nasreddin Hoca fıkraları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 195-223.
53. Tok, E. (2008). Düşünme becerileri eğitim programının okul öncesi öğretmen adaylarının eleştirel, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü,İstanbul.
54. Tosunoğlu, M. Haktanır, G. Çocuk, H. E. ve Gök, Z. (2008). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerine göre Ömer Seyfettin. 2.Dünden Bugüne Ömer Seyfettin Sempozyumu (7-9 Mart 2008) Bildirileri, (Ed.R. Durmaz)Gönen: Gönen Belediyesi Kültür Yayınları, 179- 191.
55. Tural, N. (1998). Planlı dönemde temel eğitim ve lise seviyesi eğitimin yeniden düzenlenmesi ile ilgili politikalar. Ankara: DPT.
56. Uygur, N. (1994). Dilin gücü. Ankara: Yapı Kredi Yayınları.
57. Yalçın, A. (2002). Türkçe öğretim yöntemleri. Ankara: Akçağ Yayınları.
58. Yapıcı, M.(2004). İlköğretim 1.kademe ders kitaplarının öğrenci düzeyine uygunluğu. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(1), 121-130.
59. Yıldırım, H.İ. Şensoy, Ö. (2011). İlköğretim 7. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimi üzerine eleştirel düşünme becerilerini temel alan fen öğretiminin etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(2), 523-540.