Examination of Studies About Vocabulary Teaching in Primary School

Öz

The aim of the research is determining similarities and differences of the studies in the field of teaching word in primary school, examining how much the results of the study contribute to teaching word for Turkish lesson and determining the topics that have been focused intensely. The sample of this research in which scanning model was applied and data was gathered through document investigation consisted of studies on word instruction in primary stage. As a result, 62 studies in the total which were established about word instruction in the primary stage of primary education and analyzed descriptively were examined under six sub-headings. 15 studies on course books and texts; 14 practice-based studies; 13 studies which gives theoretical knowledge; 16 studies presenting active word wealth in written expression; 1 study presenting active word wealth in oral expression; 3 studies on teachers were identified.

Anahtar Kelimeler

• word instruction
• primary stage
• word wealth.

İlköğretim Birinci Kademede Sözcük Öğretimi İle İlgili Çalışmaların İncelenmesi

Öz

Araştırmanın amacı ilköğretim birinci kademede sözcük öğretimiyle ilgili çalışmaların benzer ve farklı özelliklerini belirlemek, sonuçlarının Türkçe dersi için sözcük öğretimine katkılarını incelemek ve çalışmalarda yoğun olarak işlenen başlıkları saptamaktır.  Tarama modelinin kullanıldığı ve doküman incelemesi yapılarak verilerin toplandığı bu araştırmanın örneklemini ilköğretim birinci kademede yapılan sözcük öğretimiyle ilgili çalışmalar oluşturmaktadır. Sonuç olarak, ilköğretim birinci kademede sözcük öğretimi ile ilgili olarak tespit edilen ve betimsel yolla analizi yapılan toplam 62 çalışma altı alt başlıkta incelenmiştir. Ders kitapları ve metinler üzerine 15 çalışma; uygulamanın esas olduğu 14 çalışma; teorik bilgi veren 13 çalışma; yazılı anlatımdaki aktif kelime servetini belirlemeye yönelik 16 çalışma; sözlü anlatımdaki aktif kelime servetini belirlemeye yönelik 1 çalışma; öğretmenler üzerine yapılan 3 çalışma tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• sözcük öğretimi
• birinci kademe
• söz varlığı.

Kaynakça

1. Acat, M.B. (2008). Anlamı Bilinmeyen Kelimelerin Öğretiminde Kavram Haritalarının Etkililiği, Eurasian Journal of Educational Research, 33, 1-16.
2. Akyol, H. (1997). Kelime Öğretimi, Milli Eğitim Dergisi, 134.
3. Akyol, H. (2006). Türkçe İlk Okuma Yazma Öğretimi. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
4. Akyol, H., ve Temur,T. (2007). Kelime Hazinesinin Geliştirilmesi, İlköğretimde Türkçe Öğretimi içinde. Ankara: Pegem, 195-232.
5. Akyüz Aru, S. (2013). Yeni İlköğretim Programına Göre Hazırlanan Türkçe Ders Kitaplarında Kelime Hazinesini Geliştirmeye Yönelik Planlamanın İncelenmesi. Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
6. Alpöge,G. (1991). Çocuk ve dil: Türkçede sıfatların kullanımı ve çocuğun gelişimi açısından incelenmesi. Ankara:YKY.
7. Anılan, H. ve Genç, B. (2011). Türkçe Dersinde Öğrenilen Yeni Sözcüklerin Yazılı Anlatımlarda Kullanım Durumu, Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 111-132.
8. Anılan, H., Genç, B., & Göl Dede, D. (2011). Destekleyici Ek Metin Çalışmalarının Kırsal Kesim Öğrencilerinin Kelime Kazanım Düzeylerine Etkisi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29,43-57.

9. Aslan, C. (2006). Türkçe Ders Kitaplarında “Türkçe Olmayan Sözcükler”in Kullanımı Üzerine Bir İnceleme. Dil Dergisi, 133.
10. Baş, B. (2006). 1985-2005 Yılları Arasında Çocuk Edebiyatı Sahasında Yazılmış Tahkiyeli Metinlerin Söz Varlığı Üzerine Bir Araştırma. Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
11. Baş, B. (2010). Söz Varlığı Araştırmalarında Veri Çarpıklığı ve Eğitime Yansımaları, Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, 12 (2), 115-129.
12. Başpınar, O. (2008). İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Aktif Kelime Serveti Üzerine Bir Araştırma (Manisa/Turgutlu ilçesi örneği). Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
13. Cesur, O. (2005). (Kastamonu ilinde bir inceleme) Pansiyonlu İlköğretim Okulu Öğrencileri Üzerinde Kelime Serveti Araştırması. Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
14. Çabaz, Y. (2007). İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Yazılı Anlatımlarındaki Aktif Kelime Servetinin Belirlenmesi (Kırklareli/Merkez Örneği). Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
15. Çeçen, M.A. (2002). İlk Öğretim Öğrencilerinde Kelime Hazinesinin Geliştirilmesi. Malatya: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
16. Çetinkaya, Ç., Ateş, S., Yıldız, M., & Yıldırım, K. (2010). İlköğretimde Türkçe Kelime Hazinesini Geliştirmeye Yönelik Sınıf Öğretmenlerinin Görüşleri, Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 101-109.
17. Çevik, A. (2011). İlköğretim İkinci Sınıf Öğrencilerinin Kelime Servetini Zenginleştirme Üzerine Deneysel Bir Çalışma. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
18. Çıplak, M. (2005). Uşak Merkez İlköğretim 5. 8. ve 11. Sınıfların Yazılı Kelime Hazinesinin Belirlenmesi. Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
19. Davaslıgil, Ü. (1985). Farklı Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Çevreden Gelen Birinci Sınıf Çocuklarının Dil Gelişiminde Okulun Etkisi. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi.
20. Demir, C. (2006). Türkçe Eğitimi ve Kişisel Kelime Serveti, Milli Eğitim Dergisi, 169, 207–225.
21. Duran, E. (2010). 1-5. Sınıflar Öğretim Programında Kelime Hazinesini Geliştirme Uygulamaları, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1-20.
22. Duru, K. (2007). İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Yazılı Anlatımlarındaki Aktif Kelime Servetinin Belirlenmesi (Uşak/Sivaslı Örneği). Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
23. Ergün, M. (2014). Çocukluk Döneminde Bedensel, Bilişsel ve Sosyal Gelişim. İnternetten 15 Mart 2014’te www.egitim.aku.edu.tr/gelisim04.ppt adresinden alınmıştır.
24. Genç, B. (2010). Türkçe Dersinde Öğrenilen Yeni Sözcüklerin Yazılı Anlatımda Kullanım Durumu. Eskişehir: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
25. Göçer, A. (2009). Türkçe Eğitiminde Öğrencilerin Söz Varlığını Geliştirme Etkinlikleri ve Sözlük Kullanımı, Turkish Studies, 5(1), 1007-1036.
26. Güneş, F. (2013). Kelimelerin Gücü ve Zihinsel Sözlük, Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1, 1-24.
27. Gür, T., Coşkun, İ., & Sağlam, F. (2013). İlkokul 2, 3 ve 4. Sınıf Türkçe Ders Kitapları Bütüncesinin Kelime Hazinesini Geliştirme Eğitimi Açısından İncelenmesi, Turkish Studies, 8(1).
28. Hancı, G. (2007). İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Yazılı Anlatımlarındaki Aktif Kelime Servetinin Belirlenmesi (Uşak/Banaz Örneği). Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
29. İnce, H.G. (2006). Türkçede Kelime Öğretimi. Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
30. İpek, N. (2006). İlköğretim Çağı Çocuklarında Kelime Dağarcığı Gelişimi. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
31. İpek, N. ve Bilgin, A. (2007). İlköğretim Çağı Çocuklarında Kelime Dağarcığı Gelişimi, İlköğretim Online, 6(3), 344- 365.
32. İpek Eğilmez, N. (2010). İlköğretim Türkçe Ders Kitaplarındaki Söz Varlığının İlköğretim Dördüncü Sınıf Öğrencilerinin Yazılı Anlatımlarına Aktarımı. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
33. Karadağ, Ö. (2005). İlköğretim 1. Kademe Öğrencilerinin Kelime Hazinesi Üzerine Bir Araştırma. Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
34. Karadağ, Ö. (2013). Kelime Öğretimi, İstanbul: Kriter Yayınevi.
35. Karadağ, Ö. ve Kurudayıoğlu, M. (2010a). 2005 Türkçe Programına Göre Hazırlanmış İlköğretim Birinci Kademe Türkçe Ders Kitaplarının Kelime Hazinesi, TÜBAR, XXVII, 423-436.
36. Karadağ, Ö. ve Kurudayıoğlu, M. (2010b). Türkçedeki Kelime Türetme Özelliğinin İlköğretim Öğrencilerinin Yazılı Anlatımlarına Yansıması, TÜBAR, XXVII, 437-455.
37. Karahan, A. (2007). Uşak Ulubet İlçesi Köy İlköğretim Okulları 5. Sınıfların Yazılı Anlatımlarındaki Kelime Servetinin Belirlenmesi. Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
38. Kazak Berument, S. ve Güven, A.G. (2013). Türkçe İfade Edici ve Alıcı Dil (TİFALDİ) Testi: I. Alıcı Dil Kelime Alt Testi Standardizasyon ve Güvenilirlik-Geçerlik Çalışması, Türk Psikiyatri Dergisi, 24.
39. Keklik, S. (2009).11 Yaşına Kadar Çocukta Dil Edinimi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
40. Keklik, S. (2011a). Türkçede 7-11 Yaş Çocuklarına Öğretilmesi Gereken, En Sık Kullanılan 1800 Kelime, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2.
41. Keklik, S. (2011b). Türkçede On Bir Yaşına Kadar Çocuklara Öğretilmesi Gereken Birleşim Gücü Yüksek İlk Bin Kelime, ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2 (4).
42. Keklik, S. (2012). Karşıt Anlamlı Kelimelerin Altı–On Bir Yaş Arası Öğrenciler Tarafından Kavranma Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 4(6),70-86.
43. Lüle Mert, E. (2009). Anadili Eğitimi ve Öğretimi Sürecinde Söz Varlığı Belirleme Çalışmalarının Önemi ve “Deyim” Kazandırmaya Yönelik Etkinlik Önerileri, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(2),83-93.
44. Lüle Mert, E. (2010). Etkinliklerle Sözcük Öğretimi. Ankara: Anı Yayıncılık.
45. Mangır, M. (2012). İlköğretim 5.Sınıf Türkçe Ders Kitabındaki Deyim Varlığının Öğrencilerin Alıcı Söz Varlığına Katkısı, Turkish Studies, 7(4), 2371-2385.
46. MEB (2006). İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu (1–5. sınıflar). Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü Basım Evi.
47. Özalp, B. (2011). İlköğretim 1. ve 2. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Kelime Sayısının Kişisel Kelime Servetine Katkısının Değerlendirilmesi. Konya: Selçuk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
48. Özbay, M. ve Melanlıoğlu, D. (2008). Türkçe Eğitiminde Kelime Hazinesinin Önemi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, V(I), 30-45.
49. Özkök Kayhan, E. (2010). İlköğretim Birinci Kademe Çocuklarında Okuduğunu Anlama İle Sözcük Bilgisi, Görsel Algı ve Kısa Süreli Bellek Arasındaki İlişki. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
50. Öztekin, M. (2008). İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Aktif Kelime Serveti Üzerine Bir Araştırma (Düzce/Akçakoca İlçesi Örneği). Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
51. Pehlivan, A. (2003). Türkçe Ders Kitaplarında Sözcük Dağarcığını Geliştirme Sorunu ve Çözüm Yolları, Dil Dergisi, 122, 84–91.
52. Piaget, J.(1969). The Language and Thought of the Child.The World Publishing Company, New York.
53. Pilancı, H. (2009). 7-9 Yaş Arasındaki Türk Öğrencilerinin Kelime Dağarcığı Gelişimi, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2 (9).
54. Pilancı, H. (2014). 7-9 Yaş Arasındaki Türk Çocuklarında Kelime Çağrışımını Etkileyen Sosyoekonomik Değişkenler, Bilig, 68, 183-208.
55. Solmaz, E. (2009). İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Düzeylerindeki Türkçe Metinlerde Cümle Uzunluğu, Kelime Uzunluğu ve Kelime Hazinesinin Okunabilirlik Üzerine Etkisi. Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
56. Temur,T. (2006). İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Öğrencilerinin Yazı Dilindeki Kelime Hazinelerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
57. Tosunoğlu, M. (1999). Kelime Servetinin Eğitim Öğretimdeki Yeri ve Önemi, Millî Eğitim Dergisi, 144.
58. Tuğyan, Ö. (2010). Bazı Öğretim Materyalleri Kullanımının İlköğretim 2. Sınıf Öğrencilerinin Kelime Servetine Etkisi. Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
59. Tuncer, N. (2007). Çocuk Kitaplarında Dil Sorunu, Okuma Kültürü ve Okullarda Uygulama Sorunları. Devlet Kitapları Müdürlüğü.
60. Turgut Singil,A. (2008). İlköğretim 3. Sınıf Öğrencilerinin Aktif Kelime Serveti Üzerine Bir Araştırma (Uşak İli Merkez Örneği). Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
61. Tülü, M. (2012). İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Yazılı Anlatımlarındaki Aktif Kelime Serveti Üzerine Bir Araştırma (Uşak/Eşme Örneği). Uşak: Uşak Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
62. Türkyılmaz, M. (2013). Ortaokul 5. Sınıf Öğrencilerinin Yazılı Anlatımdaki Aktif Kelime Hazinesinin Belirlenmesi (Kırşehir/Akçakent Örneği). Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
63. Uçar, S. (2012). İlköğretim Sınıf Öğretmenlerinin Kelime Öğretiminde Kullanılan Yöntem ve Tekniklerden Haberdar Olma ve Kullanma Sıklık Düzeyleri. Uşak: Uşak Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
64. Ünsal, H. (2005). 5.ve 8. Sınıflar ile Ortaöğretim 11. Sınıfların Sözlü Anlatımdaki Aktif Kelime Hazineleri. Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
65. Yağcı, E., Katrancı, M., Erdoğan Ö., Uygun M. (2012). Sınıf Öğretmenlerinin Kelime Öğretiminde Karşılaştıkları Sorunlar ve Kullandıkları Yöntem-Teknikler, Uluslar arası Eğitim Programları ve Öğretim Çalışmaları Dergisi, 2 (4),1-12.
66. Yalçın, S. K. (2005). İlköğretim 1. ve 5. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Söz Varlığı Unsurlarının Eğitsel Açıdan Değerlendirilmesi. Elazığ: Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
67. Yapıcı, Ş. (2004). Çocukta Dil Gelişimi,Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi. İnternetten 15 Mart 2014’te insanbilimleri.com/makaleler adresinden alınmıştır.
68. Yazanoğlu, G. (2011). İlköğretim Birinci Sınıf Öğrencilerinde Kelime Dağarcığı Gelişiminin İlkokuma Yazma Başarısı Ve Sosyoekonomik Düzey İle İlişkisi (Şırnak İli Örneği). Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü,Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
69. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.