Pre-Service Turkish Language Teachers’ Insights into the Functional Contributions of Language Structures: An Examination in the Context of Teaching Functional Grammar

Öz

In grammar teaching, a function-focused approach with concrete reflections has gained importance. Thus, pre-service teachers who are trained to apply grammar teaching in the field are expected to internalize this approach. This research examined pre-service Turkish language teachers’ insights into the functional contributions of language structures. Data were obtained from a study group of 54 participants through written responses and interviews. Seven language structures including phonological processes, derivational morphemes, inflectional morphemes, pronouns, conjunctions, gerunds and the voice of verbs were selected in accordance with the views of field experts focusing on the structural properties of Turkish. As a result, it was revealed that the participants could not diversify their responses for the functional contributions of language structures and that there were a few pre-service teachers who shared their experiences regarding more than one functional contribution of a language structure. Besides, many responses that solely included direct explanations or terminology transfer rather than functional contributions were identified. The obtained data demonstrated that pre-service Turkish language teachers could not adequately reflect their experiences concerning the functional contributions of language structures. It is considered that positive developments in teacher training can be achieved through a function-focused approach in grammar teaching.

Anahtar Kelimeler

• Grammar teaching
• pre-service teachers
• language structures
• functional contribution

Türkçe Öğretmeni Adaylarının Dil Yapılarının İşlevsel Katkılarıyla İlgili Anlayışları: İşlevsel Dil Bilgisi Öğretimi Bağlamında Bir İnceleme

Öz

Dil bilgisi öğretiminde işlev odaklı ve somut yansımaları olan bir yaklaşımın önemi giderek artmaktadır. Dolayısıyla dil bilgisi öğretimini sahada uygulamak amacıyla yetiştirilen öğretmen adaylarının bu yaklaşıma sahip olması beklenmektedir. Çalışmada, Türkçe öğretmeni adaylarının dil yapılarının işlevsel katkılarıyla ilgili anlayışları araştırılmaktadır. 54 katılımcıdan oluşan çalışma grubunda veriler, yazılı yanıtlar ve görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Ses olayları, yapım ekleri, çekim ekleri, zamirler, bağlaçlar, fiilimsiler ve fiilde çatıyı içeren yedi dil yapısı, Türkçenin yapısal özelliklerine odaklanan alan uzmanlarının görüşleri doğrultusunda seçilmiştir. Sonuç olarak katılımcıların dil yapılarının işlevsel katkılarıyla ilgili yanıtlarını çeşitlendiremediği ve bir dil yapısının birden fazla işlevsel katkısıyla ilgili deneyimlerini paylaşan çok az sayıda öğretmen adayının olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca işlevsel katkılar yerine sadece konu anlatımı veya terminoloji aktarımına yer veren çok sayıda yanıtla karşılaşılmıştır. Elde edilen veriler, Türkçe öğretmeni adaylarının dil yapılarının işlevsel katkılarıyla ilgili deneyimlerini yeterince yansıtamadıklarını göstermiştir. Dil bilgisi öğretiminde işlev odaklı bir yaklaşımla öğretmen yetiştirme sürecinde olumlu gelişmelerin sağlanabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dil bilgisi öğretimi
• öğretmen adayları
• dil yapıları
• işlevsel katkı

Kaynakça

1. Aguirre-Muñoz, Z., Chang, R. and Sanders, J. (2015). Functional grammar instruction impact on writing quality. Educational Policies and Current Practices, 1(2), 71-85. https://doi.org/10.15340/2147350112847
2. Aksan, D. (2017). Anlambilim: Anlambilim konuları ve Türkçenin anlambilimi. İstanbul: Bilgi Yayınevi.
3. Albayrak, F. (2022). Türkçe dil bilgisi öğretimine bütüncül bir yaklaşım: Dil bilgisiyle ilgili kazanımların program ve ders kitaplarındaki görünümleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(4), 829-857. https://doi.org/10.16916/aded.1161499
4. Arslan, S. ve Göçer, A. (2024). Türkçe eğitiminde metin temelli işlevsel dil bilgisi öğretimine yönelik bir eylem araştırması. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 8(2), 25-58. https://dergipark.org.tr/tr/pub/adea/issue/89603/1496427
5. Balcı, M. ve Melanlıoğlu, D. (2020). Ortaokul öğrencilerinin “dil bilgisi”ne ilişkin algılarının söze ve çizime yansıması. Karadeniz Araştırmaları, 17(67), 813-834. https://dergipark.org.tr/tr/pub/karadearas/issue/68577/1075117
6. Bertram, R., Laine, M. and Virkkala, M. M. (2000). The role of derivational morphology in vocabulary acquisition: Get by with a little help from my morpheme friends. Scandinavian Journal of Psychology, 41(4), 287-296. https://doi.org/10.1111/1467-9450.00201
7. Bulut, M. (2014). Dil bilgisi öğretiminde yaşanan kavram kargaşasının Türkçe öğretimine etkisi. Turkish Studies, 9(12), 43-55. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.7339
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

9. Can, R. (2014). Ortaöğretim öğrencilerinin bağdaşıklık araçlarını işlevlerine göre yazılı anlatımlarında kullanma becerileri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 204-228. https://doi.org/10.17556/jef.59236
10. Carlisle, J. F. (2000). Awareness of the structure and meaning of morphologically complex words: Impact on reading. Reading and Writing, 12, 169-190. https://doi.org/10.1023/A:1008131926604
11. Chatterjee, A. and Halder, S. (2022). Teaching grammar in the context of writing: A critical review. Journal of Education, 203(4), 971-983. https://doi.org/10.1177/00220574221074308
12. Chomsky, N. (2002). Syntactic Structures. (2nd ed.). Berlin: Mouton de Gruyter.
13. Clark, E. V. (2001). Morphology in language acquisition. In A. Spencer & A. M. Zwicky (Eds.), The handbook of morphology. (pp. 374-389). New Jersey: John Wiley & Sons, Inc.
14. Çiçek, S. (2024). Türkçe dersi öğretim programları ile Türkçe ders kitaplarında ses olayları konusunun öğretimi ve işlevsel dilbilgisine göre etkinlik önerileri. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 200-222. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1582449
15. Çiçek, S. ve Öztürk, B. (2023). Türkçe öğretmenlerinin eylemde çatı konusunu ele alışları üzerine bir inceleme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 11(1), 244-256. https://doi.org/10.16916/aded.1212992
16. Derewianka, B. and Jones, P. (2010). From traditional to grammar to functional grammar: Bridging the divide. NALDIC Quarterly, Reading 6-15. https://www.naldic.org.uk/eal-publications-resources/naldic-quarterly/
17. Dik, S. C. (1978). Functional grammar. (1st ed.). Amsterdam: North-Holland Publishing Company.
18. Efendioğlu, S. ve İşcan, A. (2010). Türkçe ses bilgisi öğretiminde ses olaylarının sınıflandırılması. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 17(43), 121-143. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunitaed/issue/2882/39772
19. Epçaçan, C. (2013). Functional grammar in the context of linguistic applications in Turkish language teaching. Educational Research and Reviews, 8(12), 806-814. https://doi.org/10.5897/ERR2013.1145
20. Fontich, X. (2019). Should we teach first language grammar in compulsory schooling at all? Some reflections from the Spanish perspective. Crossroads-A Journal of English Studies, 24(1), 26-44. https://doi.org/10.15290/cr.2019.24.1.03
21. Gencan, T. N. (1979). Dilbilgisi. (4. Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
22. Güven, A. Z. ve Sert, Ş. (2024). Ortaokul Türkçe ders kitaplarının işlevsel dil bilgisi kuramı bakımından incelenmesi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 12(3), 54-73. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijlet/issue/87434/1526041
23. Halliday, M. A. K. (1961). Categories of the theory of grammar. Word, 17(2), 241-292. https://doi.org/10.1080/00437956.1961.11659756
24. Halliday, M. A. K. and Hasan, R. (2013). Cohesion in English. England: Routledge.
25. Halliday, M. A. K. and Matthiessen, C. M. I. M. (2014). Halliday's introduction to functional grammar. (4th ed.). England: Routledge.
26. İşcan, A. (2007). İşlevsel dil bilgisinin Türkçe öğretimindeki yeri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 253-258. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/32044
27. Jones, S., Myhill, D. and Bailey, T. (2013). Grammar for writing? An investigation of the effects of contextualised grammar teaching on students’ writing. Reading and Writing, 26, 1241-1263. https://doi.org/10.1007/s11145-012-9416-1
28. Karaca, H. (2021). En az çaba yasasının dil alanlarında işleyişi. Turkish Studies - Language, 16(1), 359-370. https://dx.doi.org/10.47845/TurkishStudies.49272
29. Karatay, H. ve Çiçek, S. (2022). Mi’nin işlevleri ve yazımının öğretimi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(4), 1563-1581. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2022.22.74506-1104035
30. Klingelhofer, R. R. and Schleppegrell, M. (2016). Functional grammar analysis in support of dialogic instruction with text: Scaffolding purposeful, cumulative dialogue with English learners. Research Papers in Education, 31(1), 70-88. http://dx.doi.org/10.1080/02671522.2016.1106701
31. Macken-Horarik, M., Sandiford, C., Love, K. and Unsworth, L. (2015). New ways of working ‘with grammar in mind’in School English: Insights from systemic functional grammatics. Linguistics and Education, 31, 145-158. https://doi.org/10.1016/j.linged.2015.07.004
32. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı (5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
33. Mete, G. (2017). Ortaokul Türkçe dil bilgisi öğretimine ilişkin öğretmen görüşleri. International Journal of Language Academy, 5(3), 306-328. http://dx.doi.org/10.18033/ijla.3604
34. Musaoğlu, M. (2003). Türkçe’nin işlevsel dilbilgisi ve metin kompozisyonu. Dil Dergisi, 120, 22-40.
35. Myhill, D. A., Jones, S. M., Lines, H. and Watson, A. (2012). Re-thinking grammar: The impact of embedded grammar teaching on students’ writing and students’ metalinguistic understanding. Research Papers in Education, 27(2), 139-166. https://doi.org/10.1080/02671522.2011.637640
36. Onan, B. (2020). Anlama sürecinde Türkçenin yapısal işlevleri. (3. Basım). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık
37. Onan, B. ve Tiryaki, E. (2012). Türkçede örtülü anlam oluşturan unsurlar ve ana dili öğretimindeki işlevleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(19), 223-240.
38. Özgül, E. ve Göçer, A. (2020). Dil bilgisi öğrenme alanının temel dil becerilerini desteklemedeki işlevi: Bir durum belirleme çalışması. International Journal of Languages' Education and Teaching, 8(3), 24-35. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijlet/issue/82550/1428907
39. Sandelowski, M. (2000). Whatever happened to qualitative description?. Research in Nursing & Health, 23(4), 334-340. https://doi.org/10.1002/1098-240X(200008)23:4<334::AID-NUR9>3.0.CO;2-G
40. Schleppegrell, M. J. (2010). Supporting a ‘Reading to write’ pedagogy with functional grammar. NALDIC Quarterly, Reading, 26-31. https://www.naldic.org.uk/eal-publications-resources/naldic-quarterly/
41. Schwarz, V. S. and Hamman-Ortiz, L. (2020). Systemic functional linguistics, teacher education, and writing outcomes for US elementary English learners: A review of the literature. Journal of Second Language Writing, 49, 100727. https://doi.org/10.1016/j.jslw.2020.100727
42. Swierzbin, B. and Reimer, J. (2019). The effects of a functional linguistics-based course on teachers’ beliefs about grammar. Language Awareness, 28(1), 31-48. https://doi.org/10.1080/09658416.2019.1598423
43. Türkel, A. ve Dundar, E. (2020). Türkçe öğretmen adaylarının sezgisel yolla dil bilgisi öğretimine yönelik hazır bulunuşlukları. Yaşadıkça Eğitim, 34(2), 200-211. https://doi.org/10.33308/26674874.2020342172
44. Tyler, A. and Nagy, W. (1989). The acquisition of English derivational morphology. Journal of Memory and Language, 28(6), 649-667. https://doi.org/10.1016/0749-596X(89)90002-8
45. Vardar, B., Güz, N., Huber, E., Senemoğlu, O. ve Öztokat, E. (2002). Açıklamalı dilbilim terimleri sözlüğü. İstanbul: Multilingual Yayıncılık.
46. Watson, A. (2015). The problem of grammar teaching: A case study of the relationship between a teacher's beliefs and pedagogical practice. Language and Education, 29(4), 332-346, http://dx.doi.org/10.1080/09500782.2015.1016955
47. Xu, T. and Zhang, B. (2015). Functional grammar and teaching of reading-A pedagogy based on graded teaching of college English in China. English Language Teaching, 8(7), 200-205. http://dx.doi.org/10.5539/elt.v8n7p200
48. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (10. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.