Türkçe Eğitimine Yönelik Yapay Zekâ Destekli Bir Etkileşimli Medya Örneği: EPUB Tasarımı ve Uygulaması

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 4 , 903 - 930 , 29.10.2025

Durmuş Barış Kır

https://doi.org/10.16916/aded.1739578

https://izlik.org/JA84KK55GJ

Öz

Bu araştırmanın amacı Türkçe eğitimine yönelik EPUB formatlı bir etkileşimli kitap tasarlanması, bu kitabın uygulanması ve öğrenciler üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Araştırmada bu kapsamda hem tasarım tabanlı araştırmayı (TTA) hem deneysel araştırmayı içeren çoklu metodoloji kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul Arnavutköy’de bulunan bir ortaokuldaki 5. sınıf öğrencileri (yüksek seviye, orta seviye ve düşük seviye) oluşturmuştur. Veriler tasarlanan etkileşimli kitapta yer alan etkinliklere ve öz değerlendirme formuna ek olarak öğrenci görüşme formundan, Türkçe Etkinlikleri Tutum Ölçeği’nden ve öğretmen görüşme formundan elde edilmiştir. Araştırmada nicel veriler R programlama dili kullanılarak, nitel veriler ise betimsel analiz kapsamında analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları etkileşimli kitabın özellikle akademik başarısı düşük öğrenciler için motive edici ve destekleyici bir öğrenme ortamı sunduğunu, öğrencilerin materyale yönelik genel olarak olumlu tutum geliştirdiğini, öz yeterlilik düzeylerinin sınıf seviyelerine göre farklılık gösterdiğini ve hem öğrencilerin hem de öğretmenin etkileşimli kitaba ilişkin görüşlerinin olumlu olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Türkçe eğitimi , etkileşimli medya , EPUB , etkileşimli kitap , e-kitap

An Artificial Intelligence-Supported Interactive Media Example for Turkish Language Education: EPUB Design and Implementation

https://izlik.org/JA84KK55GJ

Öz

The aim of this study is to design an EPUB-format interactive book for Turkish language education, implement it in a classroom setting, and examine its effects on students. A multi-methodological approach was adopted, incorporating both design-based research (DBR) and experimental research. The study group consisted of fifth-grade students (high, medium, and low academic achievement levels) at a middle school located in Arnavutköy, İstanbul. Data were collected from activities and a self-assessment form embedded in the interactive book, the student interview form, the Turkish Language Activities Attitude Scale, and the teacher interview form. Quantitative data were analyzed using the R programming language, while qualitative data were analyzed through descriptive analysis. The findings indicated that the interactive book provided a motivating and supportive learning environment, particularly for students with lower academic performance. Students generally developed positive attitudes toward the material, and differences were observed in self-efficacy levels based on class level. Furthermore, both students and the teacher expressed favorable views regarding the use of the interactive book.

Anahtar Kelimeler

Turkish language education , interactive media , EPUB , interactive book , e-book

Kaynakça

• Atasoy, A. (2022). Ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan yazma etkinliklerine ilişkin bir değerlendirme. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 30, 20-35.
• Baştemur Kaya, C. (2013). 6. sınıf sosyal bilgiler dersi için geliştirilen etkileşimli elektronik kitabın öğrenci başarısı üzerine etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Batur, Z. (2010). İlköğretim 6. sınıf Türkçe ders kitaplarının farklı değişkenler açısından incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Selçuk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
• Bedir Erişti, S. D. (2021). Yeni medya ve görsel iletişim tasarımı. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
• Bradford, A. (2016). Toward a typology of implementation challenges facing English-medium instruction in higher education: Evidence from Japan. Journal of Studies in International Education, 20(4), 339-356.
• Brzostek-Pawłowska, J., Rubin, M., & Salamończyk, A. (2019). Enhancement of math content accessibility in EPUB3 educational publications. New Review of Hypermedia and Multimedia, 25(1-2), 31-56.
• Bulduk, B. (2015). Etkileşimli medya ve öğretim ortamlarında tasarım geliştirme süreci. Sanat ve Tasarım Dergisi, (16), 47-63.
• Chen, C., Jamiat, N., Abdul Rabu, S. N., & Mao, Y. (2024). Effects of a self-regulated-based gamified interactive e-books on primary students' learning performance and affection in a flipped mathematics classroom. Education and Information Technologies, 29(18), 1-38.
• Chen, M., Dai, M., Luo, H., Zou, X., & Liu, S. (2017, January). Design and Implementation of an Android EPUB3. 0 eBook Learning System. In 2016 4th International Conference on Machinery, Materials and Information Technology Applications. Atlantis Press.
• Chen, T. I., Chung, H. C., & Lin, S. K. (2023). The effect of applying language picture books in reciprocal teaching on students’ language learning motivations. SAGE Open, 13(4), 21582440231218857.
• Ciborowski, J. (1995). Using textbooks with students who cannot read them. Remedial and Special Education, 16(2), 90-101.
• Cumaoglu, G., Sacici, E., & Torun, K. (2013). E-book versus printed materials: Preferences of university students. Contemporary Educational Technology, 4(2), 121-135. https://doi.org/10.30935/cedtech/6096
• Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches. Los Angeles: SAGE Publications.
• Çavdar, D., & Şahan, H. H. (2019). Matematik dersinde akademik başarı, öz yeterlik ve matematik dersine yönelik tutum arasındaki ilişkinin incelenmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 13(2), 979-999.
• Çelikbaş, Z. (2011). EPUB use in digital libraries: Developing an online EPUB creatorapplication. Digital Publishing and Mobile Technologies, 120-126.
• Çerçi, A., & Derman, S. (2016). Türkçe etkinliklerine yönelik tutum ölçeği geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 4(4), 461-473.
• Demiral, H. (2019). Cumhuriyetin ilanından günümüze Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarının incelenmesi: 1923-2018. YILDIZ Journal of Educational Research, 3(2), 44-58.
• Erkılıç, T., A. ve Can, S. (2018). Eğitim yönetimi ders kitaplarının içerik ve fiziksel özellikleri açısından incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 2(4), 295-307.
• Ferraz, R., & Duarte, A. E. (2023, June). An accessible and connected digital textbook. In 2023 18th Iberian Conference on Information Systems and Technologies (CISTI) (pp. 1-5). IEEE.
• Finico, F., & Maksum, H. (2021). Development of workshop work learning module and technical drawing by using the EPUB. Jurnal Pendidikan Teknologi Kejuruan, 4(2), 53-58.
• Gailer, C., Ebner, M., Kopp, M., Lackner, E., Raunig, M., & Scerbakov, A. (2014). Potentialof EPUB3 for digital textbooks in higher education. In Open Learning and Teaching in Educational Communities: 9th European Conference on Technology Enhanced Learning, EC-TEL 2014, Graz, Austria, September 16-19, 2014, Proceedings 9 (pp. 564-565). UK: Springer International Publishing.
• ISTE. (2024). ISTE Standards. https://iste.org/standards
• Kahraman, M. E. (2022). Etkileşimli medya tasarımında kullanıcı deneyimi ve sürdürülebilirlik. İnternet Uygulamaları ve Yönetimi Dergisi, 13(2), 85-94.
• Karagöz, E., Çavaş, B., Güney, L. Ö., & Dizdaroğlu, A. (2023). A design model proposal for digital learning platform based on interactive e-books. Ukrainian Journal of Educational Studies and Information Technology, 11(3), 156-176.
• Karasar, N. (2024). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Leporini, B., Minardi, L., & Pellegrino, G. (2019). Using InDesign tool to develop an accessible interactive EPUB 3: A case study. In Proceedings of the 15th International Conference on Web Information Systems and Technologies (WEBIST 2019), Vienna, Austria,Semtepber 18-20, 2019 (pp. 396-403). Science and Technology Publications.
• Lin, L. C., Tsai, T. P., Lin, J., & Li, J. (2017, January). Some useful ePUB3-based contents delivery functions. In Proceedings of the 5th International Conference on Information and Education Technology (pp. 49-52).
• Liu, H. (2023, December). The Construction of Network-Assisted Teaching System of Naval Vocational English Convergence Media Teaching Materials Based on Epub. In Proceedings of the 2023 International Conference on Information Education and Artificial Intelligence (pp. 488-493).
• Mary, A. V., Kesavan, R., Srinidhi, B., Hamsika, N. S., Shalini, D., & Srilekha, D. V. (2020). Do e-books overpower printed books: Student’s eye view. International Journal of Advance Research, Ideas and Innovations in Technology, 6(5), 725.
• McKenney, S., & Reeves, T. (2018). Conducting educational design research (2nd ed.). Oxfordshire: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315105642
• MEB. (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı (5, 6, 7 ve 8. sınıflar) Türkiye yüzyılı maarif modeli. Ankara: MEB Yayınları.
• Önder, I. (2011). E-kitap ve dünyada elektronik kitap yayıncılığı. Türk Kütüphaneciliği, 25(1), 97-105.
• Özekinci, O., & Öztay, E. S. (2022). Fen bilimleri öğretmenlerinin etkileşimli e-kitap kullanımına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(Özel Sayı), 131-154.
• Özel, E. N. (2020). Yaratıcı endüstrilerde çocuklara yönelik etkileşimli e-kitapların tasarım öğelerinin değerlendirilmesi (Sanatta yeterlik tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Grafik Anasanat Dalı, İzmir.
• Özer, S., & Türel, Y. K. (2015). Bilişim teknolojileri öğretmen adaylarının e-kitap ve etkileşimli e-kitap kavramına ilişkin metaforik algıları. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 6(2), 1-23.
• Özgen, B. (1993). Türkiye'de ders kitapları sorunu ve çözüm yolları. Eğitim ve Bilim, 17(87), 48-59.
• Peköz, B. N. (2018). İlköğretim (1-5) Türkçe kitaplarında ortak sorunlar ve uygulamalı öneriler. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi (UEAD), 2(1), 79-91.
• Ran, W., & Jinglu, L. (2020, October). The design and development of digital books for e-learning. In 2020 4th International Conference on Artificial Intelligence and Virtual Reality (pp. 51-55).
• Ryan, T. E. (2006). Motivating novice students to read their textbooks. Journal of Instructional psychology, 33(2), 135-140.
• Saltık, O. (2018). Okuma kültürü edindirme sürecinde Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin niteliği üzerine öğretmen görüşleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(2), 281-296.
• Schwarz, T., Rajgopal, S., & Stiefelhagen, R. (2018). Accessible EPUB: making EPUB 3 documents universal accessible. In Computers Helping People with Special Needs: 16th International Conference, ICCHP 2018, Linz, Austria, July 11-13, 2018, Proceedings, Part I 16 (pp. 85-92). UK: Springer International Publishing.
• Shrimplin, A. K., Revelle, A., Hurst, S., & Messner, K. (2011). Contradictions and consensus—Clusters of opinions on e-books. College & research libraries, 72(2), 181-190.
• Sigarchian, H. G., De Meester, B., De Nies, T., Verborgh, R., Salliau, F., De Neve, W., ... & Van de Walle, R. (2015, June). Towards making EPUB 3-based e-TextBooks a first-class mobile learning environment. In 10th International Conference on e-Learning– ICEL 2015 (pp. 270-278).
• Staus, N. L., O'Connell, K., & Storksdieck, M. (2021). Addressing the ceiling effect when assessing STEM out-of-school time experiences. Frontiers in Education, 6, 690431.
• Soydan, E. (2012). E-kitap Teknolojisi ve basılı kitabın geleceği. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(1), 389-399.
• Sun, C. H. (2020). Using interactive picture-book read-alouds with middle school EFL students. English Language Teaching, 13(7), 130-139.
• The Partnership for 21st Century Skills. (2007). Framework for 21st century learning. Washington, DC: Author.
• The R Project. (2025, 30 Haziran). What is R? https://www.r-project.org/about.html
• Tian, J., Leib, E. R., Griger, C., Oppenzato, C. O., & Siegler, R. S. (2022). Biased problem distributions in assignments parallel those in textbooks: Evidence from fraction and decimal arithmetic. Journal of Numerical Cognition, 8(1), 73-88.
• Tsai, T., Lin, J., & Lin, L. (2017). A flip blended learning approach for ePUB3 eBook-basedcourse design and implementation. Eurasia journal of mathematics, science and technology education, 14, 123-144.
• Tsai, T. P., Lin, J., & Hsu, C. (2020). Using ePUB3 eBook-based SNS to enhance students’ learning effects in flipped classes. Journal of Internet Technology, 21(7), 1999-2008.
• UNESCO. (2023). Global Education Monitoring Report 2023: Technology in education – A tool on whose terms? Paris, UNESCO.
• Usher, E. L., Li, C. R., Butz, A. R., & Rojas, J. P. (2019). Perseverant grit and self-efficacy: Are both essential for children’s academic success?. Journal of Educational Psychology, 111(5), 877.
• Uzun, A. (2022). Ortaokul fen bilimleri dersinde etkileşimli elektronik kitap kullanımının öğrenci başarısına ve motivasyonuna etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Wang, F., & Hannafin, M. J. (2005). Design-based research and technology-enhanced learning environments. Educational Technology Research and Development, 53(4), 5-23.
• Yeşilyurt, S., & Gül, Ş. (2008). Ortaöğretimde daha etkili bir biyoloji öğretimi için öğretmen ve öğrenci beklentileri. Kastamonu Education Journal, 16(1), 145-162.
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yorgancı, S. (2022). The interactive e‐book and video feedback in a multimedia learning environment: Influence on performance, cognitive, and motivational outcomes. Journal of Computer Assisted Learning, 38(4), 1005-1017.
• Zhang, X., Tlili, A., Shubeck, K., Hu, X., Huang, R., & Zhu, L. (2021). Teachers’ adoption of an open and interactive e-book for teaching K-12 students Artificial Intelligence: a mixed methods inquiry. Smart Learning Environments, 8, 1-20.