Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı Türkçe Alan Becerilerinin Öğretmen Görüşlerine Göre İncelenmesi

Öz

Araştırmanın amacı 2024-2025 eğitim-öğretim yılından itibaren kademeli olarak uygulamaya geçilen Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı kapsamındaki Türkçe alan becerileri ile bu becerilerin uygulanma süreçlerini, öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda incelemektir. Araştırmada nitel yöntemlerden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu ise Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ni uygulayan ve ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen 20 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler, uzmanların katkısıyla hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla, yüz yüze ve çevrim içi yapılan görüşmelerle elde edilmiş; ardından içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları, öğretmenlerin programdaki Türkçe alan becerilerini işlevsellik, anlaşılırlık ve beceri alanlarının sistemli yapısı açısından genel olarak olumlu değerlendirdiklerini göstermektedir. Uygulama sürecinde, çocukların gelişimsel özelliklerine bağlı dikkat süresi sınırlılıkları, sınıflardaki bireysel farklılıklar, materyal eksikliği, kalabalık sınıflar ve dijitalleşmenin dil etkileşimi üzerindeki olumsuz etkileri başlıca güçlükler olarak tespit edilmiştir. Programın kapsayıcılığı çoğunlukla esnek ve bireysel farklılıkları destekleyici bulunmuş olmakla birlikte, dezavantajlı çocuklar için bireysel destek ile uyarlanmış materyal ihtiyacı öne çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Okul Öncesi Eğitim
• Maarif Modeli
• Türkçe Alan Becerileri
• Öğretmen Görüşleri

An Investigation of the Turkish Language Domain Skills in the Türkiye Century Maarif Model Preschool Education Program Based on Teachers’ Views

Öz

This study examines the Turkish language domain skills and their implementation processes within the Türkiye Century Maarif Model (TCMM) Preschool Education Program, phased in since the 2024-2025 academic year. Employing a qualitative case study design, the study group comprised 20 preschool teachers selected via criterion sampling. Data collected through expert-validated semi-structured interviews were analyzed using content analysis. Findings revealed that teachers generally perceived the program’s Turkish language domain skills positively regarding functionality, clarity, and systematic structure. However, implementation challenges included developmental attention span limitations, classroom diversity, material shortages, overcrowding, and the negative impact of digitalization on linguistic interaction. While the program’s inclusivity was considered flexible and supportive of individual differences, the results highlighted a critical need for individualized support and adapted materials specifically for disadvantaged students to ensure equitable educational outcomes.

Anahtar Kelimeler

• Preschool Education
• Maarif Model
• Turkish language domain skills
• teacher views

Kaynakça

1. Ball, D. L., & Cohen, D. K. (1996). Reform by the book: What is—or might be—the role of curriculum materials in teacher learning and instructional reform? Educational Researcher, 25(9), 6-8, 14. https://doi.org/10.3102/0013189X025009006
2. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
3. Coburn, C. E. (2003). Rethinking scale: Moving beyond numbers to deep and lasting change. Educational Researcher, 32(6), 3-12. https://doi.org/10.3102/0013189X032006003
4. Coburn, C. E. (2005). Shaping teacher sensemaking: School leaders and the enactment of reading policy. Educational Policy, 19(3), 476-509. https://doi.org/10.1177/0895904805276143
5. Creswell, J. W. (2021). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Siyasal Kitabevi.
6. Desimone, L. M. (2009). Improving impact studies of teachers' professional development: Toward better conceptualizations and measures. Educational Researcher, 38(3), 181-199. https://doi.org/10.3102/0013189X08331140
7. Dickinson, D. K., & Tabors, P. O. (2001). Beginning literacy with language: Young children learning at home and school. Paul H. Brookes.
8. Dowdall, N., Melendez-Torres, G. J., Murray, L., Gardner, F., Hartford, L., & Cooper, P. J. (2020). Shared picture book reading interventions for child language development: A systematic review and meta-analysis. Child Development, 91(2), e383-e399. https://doi.org/10.1111/cdev.13225

9. Duncan, R. J., King, Y. A., Finders, J. K., Elicker, J., Schmitt, S. A., & Purpura, D. J. (2020). Prekindergarten classroom language environments and children’s vocabulary skills. Journal of Experimental Child Psychology, 194, 104829. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2020.104829
10. Düğmeci, H., & İlik, Ş. Ş. (2025). Okul öncesi öğretmenlerinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programına ilişkin görüşleri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 7(20), 1652-1678. https://doi.org/10.47994/usbad.1802755
11. Ersoy, A. (2014). İnternet kaynaklarından intihal yaptığımın farkında değildim: Bir olgubilim araştırması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(1), 47-60.
12. Garet, M. S., Porter, A. C., Desimone, L., Birman, B. F., & Yoon, K. S. (2001). What makes professional development effective? Results from a national sample of teachers. American Educational Research Journal, 38(4), 915-945. https://doi.org/10.3102/00028312038004915
13. Gönen, M., Ünüvar, P., Bıçakçı, M., Koçyiğit, S., Yazıcı, Z., Orçan, M., Aslan, D., Güven, G., & Özyürek, A. (2010). Okul öncesi eğitim öğretmenlerinin dil etkinliklerini uygulama biçimlerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (19), 23-40.
14. Güven, G., & Dere, F. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 okul öncesi eğitim programı’nda değerler ve alan becerileri arasındaki ilişkinin analizi. Millî Eğitim Dergisi, 54(1), 1471-1500. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1705437
15. Halstead, J. M., & Taylor, M. J. (2000). Learning and teaching about values: A review of recent research. Cambridge Journal of Education, 30(2), 169-202. https://doi.org/10.1080/713657146
16. Hulme, C., West, G., Diaz, M., Hearne, S., Korell, C., Duță, M., & Snowling, M. (2025). The Nuffield Early Language Intervention (NELI) programme is associated with lasting improvements in children's language and reading skills. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 66(9), 1357-1365. https://doi.org/10.1111/jcpp.14157
17. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.
18. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev. Ed.). Nobel.
19. Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd ed.). SAGE.
20. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli okul öncesi eğitim programı. https://tegm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_09/20104013_2024programokuloncesionayli.pdf
21. Palinkas, L., Horwitz, S., Green, C., Wisdom, J., Duan, N., & Hoagwood, K. (2015). Purposeful sampling for qualitative data collection and analysis in mixed method implementation research. Administration and Policy in Mental Health and Mental Health Services Research, 42(5), 533-544. https://doi.org/10.1007/s10488-013-0528-y
22. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Pegem Akademi.
23. Phillips, B. M., Zhao, Y., & Weekley, M. J. (2018). Teacher language in the preschool classroom: Initial validation of a classroom environment observation tool. Early Education and Development, 29(3), 379-397. https://doi.org/10.1080/10409289.2017.1408371
24. Robinson, O. (2014). Sampling in interview-based qualitative research: A theoretical and practical guide. Qualitative Research in Psychology, 11(1), 25-41. https://doi.org/10.1080/14780887.2013.801543
25. Rogde, K., Hagen, Å. M., Melby-Lervåg, M., & Lervåg, A. (2019). The effect of linguistic comprehension instruction on generalized language and reading comprehension skills: A systematic review. Campbell Systematic Reviews, 15(4), e1059. https://doi.org/10.1002/cl2.1059
26. Sarısoy, A. İ. (2025). Okul öncesi eğitimde iki farklı modelin karşılaştırmalı değerlendirilmesi: Uluslararası Bakalorya İlk Yıllar Programı ve Maarif Modeli okul öncesi eğitim [Yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
27. Saunders, B., Kitzinger, J., & Kitzinger, C. (2015). Anonymising interview data: Challenges and compromise in practice. Qualitative Research, 15(5), 616-632. https://doi.org/10.1177/1468794114550439
28. Schmidt, M., & Datnow, A. (2005). Teachers’ sense-making about comprehensive school reform: The influence of emotions. Teaching and Teacher Education, 21(8), 949-965. https://doi.org/10.1016/j.tate.2005.06.006
29. Snow, C. E., Burns, M. S., & Griffin, P. (1998). Preventing reading difficulties in young children. National Academy.
30. Spillane, J. P., Reiser, B. J., & Reimer, T. (2002). Policy implementation and cognition: Reframing and refocusing implementation research. Review of Educational Research, 72(3), 387-431. https://doi.org/10.3102/00346543072003387
31. Swanson, E., Vaughn, S., Wanzek, J., Petscher, Y., Heckert, J., Cavanaugh, C., Kraft, G., & Tackett, K. (2011). A synthesis of read-aloud interventions on early reading outcomes among preschool through third graders at risk for reading difficulties. Journal of Learning Disabilities, 44(3), 258-275. https://doi.org/10.1177/0022219410378444
32. Tepetaş Cengiz, Ş., Kılınç, F., & Tezcan, H. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin kullandıkları Türkçe etkinlikleri ve bu etkinliklerin uygulanmasına yönelik görüşlerinin incelenmesi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 6(3), 481-498.
33. Wasik, B. A., & Hindman, A. H. (2011). Improving vocabulary and pre-literacy skills of at-risk preschoolers through teacher professional development. Journal of Educational Psychology, 103(2), 455-469. https://doi.org/10.1037/a0023067
34. West, G., Lervåg, A., Birchenough, J., Korell, C., Diaz, M., Duță, M., Cripps, D., Gardner, R., Fairhurst, C., & Hulme, C. (2024). Oral language enrichment in preschool improves children's language skills: A cluster randomised controlled trial. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 65(8), 1087-1097. https://doi.org/10.1111/jcpp.13947
35. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. baskı). Seçkin.
36. Zucker, T. A., Cabell, S. Q., Justice, L. M., Pentimonti, J. M., & Kaderavek, J. N. (2013). The role of frequent, interactive prekindergarten shared reading in the longitudinal development of language and literacy skills. Developmental Psychology, 49(8), 1425-1439. https://doi.org/10.1037/a0030347