Göstergebilime Dayalı Metin Çözümlemelerinin Öğrencilerin Metin Çözümleme ve Yazma Becerileri Üzerindeki Rolü

Öz

Bu araştırma, ortaokul düzeyinde yazma eğitiminde göstergebilimsel yaklaşıma dayalı metin çözümleme ve yazma etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerinin hikâye edici metin yazma ve çözümleme becerilerine nasıl yansıdığını incelemeyi amaçlamaktadır. Eylem araştırması deseninde yürütülen çalışmanın katılımcı grubunu, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 6 öğrenci oluşturmaktadır. 11 haftalık uygulama sürecinde; öğrencilere önce göstergebilimsel kavramlar tanıtılmış, ardından bu kavramların metin çözümlemedeki işlevleri örneklendirilmiş ve son aşamada öğrencilerin kendi yazılı ürünlerini oluşturdukları bir üretim sürecine yer verilmiştir. Araştırma verileri; analitik rubrik, hikâye çözümleme formları ve günlükler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen bulgular, göstergebilime dayalı öğretim sürecinde öğrencilerin anlatı yapısı farkındalığı puanlarında ölçüm zamanlarına göre anlamlı bir farklılık bulunduğunu göstermiştir (χ² (5) = 18,892; p = 0,002; Kendall’s W = 0,630). Yazma becerisi puanlarında da ölçüm zamanlarına göre anlamlı bir değişim belirlenmiştir (χ² (7) = 30,30; p <0,001; Kendall’s W = 0,720). Bu süreçte göstergebilimsel yöntem; öğrencilerin taslak oluşturma, metni yapılandırma ve karakterleri işlevsel biçimde kurgulama becerilerinde belirgin bir gelişim sağlamıştır. Sonuç olarak bulgular, göstergebilime dayalı metin çözümleme ve yazma çalışmalarının çalışma grubu bağlamında yazma sürecinin daha planlı, tutarlı ve yapılandırılmış biçimde yürütülmesine katkı sunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe eğitimi
• göstergebilim
• yazma becerisi
• metin çözümleme

The Role of Semiotic-Based Textual Analysis on Students’ Textual Analysis and Writing Skills

Öz

This study examines the impact of semiotic-based text analysis and writing activities on the narrative text writing and analysis skills of seventh-grade students. Conducted as an action research study, the study group consisted of six students selected through purposive sampling. During the 11-week implementation process, students were first introduced semiotic concepts, then the functions of these concepts in text analysis were exemplified, and finally, a production process was carried out in which students produced their own written texts. Data were collected using an analytical rubric, story analysis forms, and journals. The findings showed that, during the semiotic-based instruction process, there was a statistically significant difference in students’ narrative structure awareness scores across the measurement points (χ² (5) = 18.892, p = .002, Kendall’s W = .630). A significant change was also found in their writing skill scores across the measurement points (χ² (7) = 30.30, p < .001, Kendall’s W = .720). Overall, the semiotic method led to a notable improvement in students’ skills in drafting, structuring texts, and functionally constructing characters. Consequently, the findings showed that semiotic-based text analysis and writing activities contributed to a more planned, coherent, and structured writing process within the context of the study group.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Education
• semiotics
• writing skills
• text analysis

Kaynakça

1. Akerson, F. E. (2019). Göstergebilime giriş (2. baskı). Bilge Kültür Sanat.
2. Arslan, A. (2009). Yapılandırmacı öğrenme yaklaşımı ve Türkçe öğretimi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 143–154.
3. Ateşman, E. (1997). Türkçe’de okunabilirliğin ölçülmesi. Ankara Üniversitesi TÖMER Dil Dergisi, (58), 171-174.
4. Aydın, İ., & Uyar, Y. E. (2022). Türkçe öğretimi çerçevesinde göstergebilimsel bir çözümleme örneği olarak Cemil Kavukçu’nun Ablam adlı öyküsü. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, 25, 245-274.
5. Aydın, İ., & Uygur, M. E. (2024). Cahit Zarifoğlu’nun İns Öyküsünün Göstergebilim Yöntemiyle İncelenmesi. Türkiyat Mecmuası-Journal of Turkology, 34, 307-331.
6. Berge, K. L., Evensen, L. S., & Thygesen, R. (2016). The wheel of writing: A model of the writing domain for the teaching and assessing of writing as a key competency. The Curriculum Journal, 27(2), 172-189.
7. Berge, K. L., Skar, G. B., Matre, S., Solheim, R., Evensen, L. S., Otnes, H., & Thygesen, R. (2017). Introducing teachers to new semiotic tools for writing instruction and writing assessment: Consequences for students’ writing proficiency. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 26(1), 6-25.
8. Bertrand, D. (2000). Précis de sémiotique littéraire. Nathan.

9. Cin Şeker, Z. (2018). Göstergebilimsel metin çözümlemeye dayalı etkinliklerin ortaokul öğrencilerinin hikâye çözümleme becerilerine etkisi: Karma yöntem araştırması [Doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi.
10. Creswell, J. W. (2005). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. Upper Saddle River, NJ: Pearson Education.
11. Demirkan, Ö., & Saraçoğlu, G. (2016). Anadolu lisesi öğretmenlerinin derslerde kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerine ilişkin görüşleri. The Journal of International Lingual, Social and Educational Sciences, 2(1), 1-11.
12. Dilekçi, A., & Karatay, H. (2022). Türkçe dersi kitaplarındaki etkinliklerin eleştirel düşünme becerisine göre incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 64, 78-101.
13. Elliott, J. (1991). Action research for educational change. Open University.
14. Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS Statistics (5th ed.). Sage.
15. Fleiss, J. L. (1981). Statistical methods for rates and proportions (2nd ed.). John Wiley & Sons.
16. Gearhart, A., Booth, D. T., Sedivec, K., & Schauer, C. (2013). Use of Kendall’s coefficient of concordance to assess agreement among observers of very high resolution imagery. Geocarto International, 28(6), 517–526.
17. Greimas, A. J. (1966). Sémantique structurale: Recherche de méthode. Larousse.
18. Güngör, A., & Açıkgöz, K. Ü. (2005). İşbirlikli öğrenme ve geleneksel öğretimin okuduğunu anlama üzerinde etkileri ve cinsiyet ile ilişkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 43, 354-378.
19. Greimas, A. J., & Courtés, J. (1982). Sémiotique: Dictionnaire raisonné de la théorie du langage. Hachette.
20. Hayes, A. F., & Krippendorff, K. (2007). Answering the call for a standard reliability measure for coding data. Communication Methods and Measures, 1(1), 77–89.
21. Kaya, R. Ç., & Kahtalı, B. D. (2021). Writing skill problems experienced by eighth grade students at the sentence level. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 1-29.
22. Köçer, N. (2024). Türkçe öğretiminde göstergebilimsel araçların anlamlandırma becerilerine etkisi [Doktora tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
23. Kurtul, K. (2013). “Cellât ve Ağlayan Yüz” adlı hikâyenin göstergebilimsel açıdan çözümlemesi. The Journal of Language and Linguistic Studies, 9(1), 81-94.
24. Kuzu, T. S. (2016). The impact of a semiotic analysis theory-based writing activity on students’ writing skills. Eurasian Journal of Educational Research, 16(63), 34-54.
25. Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology (2nd ed.). Sage.
26. Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159–174.
27. Masters, J. (1995). The history of action research. I. Hughes (Ed.), Action research electronic reader içinde. http://www.behs.cchs.usyd.edu.au/arow/Reader/masters.htm.
28. Onan, B. (2015). Derin yapı yüzey yapı ilişkisi bağlamında temel dil becerileri üzerine bir analiz çalışması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 3(3), 77-96.
29. Oymak, R. (2018). Türkçe öğretiminde göstergebilim dayanaklı görsel anlama ve anlatma becerisi eğitimi. International Journal of Languages’ Education, 6(2), 326-342.
30. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Pegem Akademi.
31. Priadi, A. (2015). Teaching semiotics to promote students' critical thinking in the reading and writing class. In Proceedings of the 1st International Conference on Teacher Training and Education (ICTTE) FKIP UNS 2015 (Vol. 1, pp. 264–268). Sebelas Maret University.
32. Rifat, M. (2013). Açıklamalı göstergebilim sözlüğü: Kavramlar, yöntemler, kuramcılar, okullar (1. baskı). Türkiye İş Bankası Kültür.
33. Rifat, M. (2019). Göstergebilimin ABC’si (5. baskı). Say.
34. Temizkan, M. (2011). Yaratıcı yazma etkinliklerinin öykü yazma becerisi üzerindeki etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(2), 919-940.
35. The jamovi project (2022). jamovi (Version 2.3) [Computer Software]. https://www.jamovi.org.
36. Tok, M., & Ünlü, S. (2014). Yazma becerisi sorunlarının ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(50), 73-95.
37. Uçan, H. (2016a). Dilbilim, göstergebilim ve edebiyat eğitimi (2. baskı). İz.
38. Uçan, H. (2016b). Yazınsal eleştiri ve göstergebilim (2. baskı). İz.
39. Uygur, M. E. (2023). Yaşar Kemal’in “Kalemler” adlı öyküsünün göstergebilimsel analizi: Türkçe eğitiminde göstergebilimden yararlanma. M. Özsarı (Ed.), Geleceğe göstergebilimle bakmak: Uygulamalar içinde (Cilt 2, ss. 157–171). Balıkesir Büyükşehir Belediyesi.
40. Yılmaz, A. (2019). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin hikâye yazma becerilerinin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi.
41. Yozgat, E. E. (2016). Göstergebilimsel çözümleme yönteminin Türkçe dersi okuma etkinliklerine uyarlanması [Yüksek lisans tezi]. Başkent Üniversitesi.