The Image of the Child in the 5th-Grade Turkish Language Textbook of the Türkiye Century Education Model: A Qualitative Content Analysis

Öz

The aim of this study is to examine how the images of the children are represented in the reading texts of the 5th-grade Turkish textbook prepared in line with the Türkiye Century Education Model. The study employed a qualitative research design, with document analysis as the data collection method and abductive qualitative content analysis using MAXQDA 2026 for data analysis. The data source consisted of 24 reading texts from the 5th-grade Turkish textbook, published by the Turkish Ministry of National Education in 2025 and organized in two volumes. The analysis identified 365 meaningful data segments under nine main themes. The findings indicated that the images of the children were most frequently represented within the themes of General Images of the Child (f = 90) and The Child in Ideological and Cultural Context (f = 89), whereas Art and the Child had the lowest frequency (f = 8). These findings suggested that representations of childhood generally aligned with the values of the Türkiye Century Education Model, although the artistic and aesthetic dimension remained relatively limited.

Anahtar Kelimeler

• Turkey Century Education Model
• 5th-grade Turkish language textbook
• child image
• textbook

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabında Çocuk İmgesi: Nitel Bir İçerik Analizi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda hazırlanan 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki okuma metinlerinde çocuk imgelerinin nasıl temsil edildiğini incelemektir. Nitel araştırma desenindeki çalışmada veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi; veri analizinde ise MAXQDA 2026 yazılımı aracılığıyla tümdengelimsel ve tümevarımsal süreçlerin bütünleştirildiği açımlayıcı içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını, MEB Yayınları tarafından 2025 yılında yayımlanan ve iki cilt hâlinde düzenlenen 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki 24 okuma metni oluşturmaktadır. Analiz sonucunda 9 ana tema altında 365 anlamlı veri bölümü belirlenmiştir. Bulgular, çocuk imgelerinin en yoğun biçimde Genel Çocuk İmgeleri (f = 90) ile İdeolojik ve Kültürel Bağlamda Çocuk (f = 89) temalarında toplandığını; en düşük frekansın ise Sanat ve Çocuk (f = 8) temasında olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, çocuk temsilinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin değerleriyle genel olarak örtüştüğünü ancak sanat ve estetik boyutunun sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• 5. sınıf Türkçe ders kitabı
• çocuk imgesi
• ders kitabı

Kaynakça

1. Anyon, J. (1980). Social class and the hidden curriculum of work. Journal of Education, 162(1), 67-92. https://doi.org/10.1177/002205748016200106
2. Apple, M. W. (2004). Ideology and curriculum (3rd ed.). RoutledgeFalmer.
3. Ariès, P. (1962). Centuries of childhood. Vintage Books.
4. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
5. Cin, A., Dalioğlu, S., Kavas, M., Dönmez, A., Han, C., Şener, F., Akyurt, G., Angın, L., Hülür Taşın, N., Sayılır, S., & Sayılır, T. (2025). Türkçe 5: Ders kitabı (1. ve 2. kitap). T.C. Millî Eğitim Bakanlığı.
6. Corsaro, W. A. (2018). The sociology of childhood (5th ed.). SAGE.
7. Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. SAGE Publications.
8. James, A., & Prout, A. (Eds.). (1997). Constructing and reconstructing childhood: Contemporary issues in the sociological study of childhood. Routledge.

9. Jenks, C. (1996). Childhood. Routledge.
10. Karagöl, E., & Yeşilyurt, E. (2025). Yenilenmiş Bloom Taksonomisi ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modelindeki değerler bağlamında 5. sınıf Türkçe ders kitabı. Anadolu Dil ve Eğitim Dergisi, 3(1), 9-26. https://doi.org/10.5281/zenodo.15755182
11. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology. SAGE Publications.
12. Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook. SAGE.
13. Millî Eğitim Bakanlığı. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Öğretim programları ortak metni. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
14. Nikolajeva, M. (2014). Reading for learning: Cognitive approaches to children’s literature. John Benjamins Publishing Company.
15. Nodelman, P. (2008). The hidden adult: Defining children’s literature. Johns Hopkins University Press.
16. Önal, A., & Maden, S. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe ders kitaplarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi (5. sınıf örneği). Millî Eğitim, 54(1), 905-940. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1705014
17. Schreier, M. (2012). Qualitative content analysis in practice. SAGE.
18. Sleeter, C. E., & Grant, C. A. (1991). Constructing curriculum for diversity. Teachers College Press.
19. Suluk, B., & Yıldırım, O. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne göre hazırlanan ders kitaplarındaki değerlerin gelişimsel dönemler açısından incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 8(1), 157-177. https://doi.org/10.33400/kuje.1606487
20. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin.